Nė Kur'anin fisnik thuhet: "Ai ėshtė All-llahu, Krijuesi,Shpikėsi (el-Bari')." (El Hashr, 24)
Emri i Bukur i Zotit "el-Bari", tregon All-llahun si Krijues i ēdo gjėje, pa kurrfarė modeli, pa kurrfar shembulli qė do t'i shėrbej pėr krijimin e krijesės sė ardhshme.
"Nė ēdo send ka gjurmė (ether) tė kėtij Emri. Ai krijon nė mėnyrėn mė tė bukur pa "recetė", dhe nuk shikon nė model gjatė krijimit". Ibn Arebiu thotė: "Ka ekzistua All-llahu me Atė nuk ishte askush dhe tani Ai ėshtė si ka qenė edhe mė parė."
Emri " Bari" rrjedhė nga rrėnja "b-r", qė d.m.th. "me krijuar nga asgjėja" "me shėruar", "me qenė i lirė" "me krijuar pa model (mostėr)".
Nė Kur'anin fisnik thuhet: "S'ka dyshim se ata, tė cilėt nuk besuan nga ithtarėt e librit dhenga idhujtarėt, do tė jenė nė zjarrine xhehennemit, aty do tė jenė pėrgjithmonė.Tė tillėt janė krijesa mė e dėmshme (el-birijja)Ndėrsa ata qė besuan dhe bėnė vepratė mira, tė tillėt janė krijesa mė e dobishme."(El Bejjine, 6-7)
Meqė nė fjalėn "el-berijja" gjindet rrėnja "b-r" kjo sintagmė pėrkthehet si "krijesa".
Kur flitet pėr Emrin e Zotit "el-Bari" mendohet nė All-llahun i cili krijon ekzistencat, dhuron ekzistimin.
Imam Kurtubiu thotė se njė prej kuptimeve tė Emrit tė Zotut "el-Bari" ėshtė edhe "Ai i cili lėvizė (kalib), i cili krijoi paraelementin e parė: ujin (ma'), zjarrin (nar), ajrin (heva) dhe tokėn (tura), tė cilėt i krijoi nga asgjėja: "A nuk e dinė ata, tė cilėt nuk besuan se qiejt e toka ishin tė ngjitura, e Ne i ndamė ato tė dyja dhe ujin e bėmė bazė tė jetės sė ēdo sendi, a nuk besojnė? (El enbija, 30), "Kur Zoti yt u tha engjėjve: "Unė po krijoj njė njeri nga balta"(Sad, 71), "Nga faktet (e fuqisė) e Tij ėshtė edhe ajo, se Ai ju krijoi prej dheu e mandej ju (u zhvilluat nė) njerėz qė veproni tė shpėrndarė" (Er Rrum, 20)
Ebu Rezini njė herė pyeti: "I Dėrguar i All-llahut, ku ishte Zoti ynė para se t'i krijon krijesat?" Muhammedi a.s. u pėrgjigj: "Ka qenė nė "Ama'"-u, mbi tė cilin dhe nėn te nuk kishte ajr (el-heva). Ndėrsa Fronit tė Tij (Arsh) e krijoi mbi ujė (el-ma)" (Shėnon Tirmidhiu)
Theksuam se emri " bari" d.m.th. "shėrim" "lirim", andaj thuhet se el-Bari ėshtė Ai i cili jepė ilaē tė sėmurit, borxhliun e lėron nga borxhi, tė mėrziturin e liron nga brenga, tė vetmuarin nga vetmia.
Nga folja "b-r", rrjedhė edhe emri "bera'a" qė d.m.th. "liri" "pafajsi" "virgjėri".
Nė tregimin pėr Jusufin a.s. nė Kur'an thuhet: "Unė nuk e shfajsoj veten time (ve ma uberri'u nefsi), pse epshi ėshtė shumė nxitės pėr tė keqen, pėrveē atė qė e ka mėshiruar Zoti im, se Zoti im ėshtė qė falė e mėshiron shumė" (Jusuf, 53)
El-Bari ēdo gjė krijon nė harmoni tė plotė dhe absolute. Asgjė nuk ėshtė krijuar pa shkas. Ēdo gjė ka kuptim tė thellė tė cilin duhet hulumtuar.
Edhe qiejt edhe Toka, dhe tė gjitha krijesat, dėshmojnė All-llahun e Madhėrishėm, si Krijues dhe Zot, por dėshmojnė edhe krijimin e harmonizuar tė cilin e dhuroi All-llahu i Madhėrishėm: "Ai ėshtė qė krijoi shtatė qiej palė mbi palė. Nė krijimin e Mėshiruesit nuk mund tė shohėsh ndonjė contrast andaj, drejto shikimin se a sheh ndonjė ēarje? Mandej, herė pas herė drejto shikimin, e shikimi do tė kthehet te ti i pėrulur dhe i molisur."(El Mulk, 3-4)
Askund nuk ka lėshim, jo harmoni, jo pėrkryrje: "As diellin nuk mund tė arrij hėnėn, e as nata paraditėn, po secili noton nė njė galaksion" (Jasin, 40)
Pėr kėtė personi qė zemrėn e tij e hapė ndaj manifestimit tė Emrit tė Zotit "Ai i Cili krijon pėr bukuri" (el Bari), jeton nė pėrputhshmėri, nė harmoni me mjedisin, me tėrė njerėzit. Nėse hidhėrohet, hidhėrohet me arsye, nėse e donė dikend e do pa interes. Ky person ėshtė i butė, i dashur pėr tė gjithė.
Lidhja me kėtė Emėr tė Zotit (teal-luk) ndodhė nė ndjenjėn e njeriut qė ėshtė i varur nė vet manifestimin e All-llahut tė Madhėrishėm nėpėrmes emrit "el-Halik", kėshtu njeriu ėshtė sjellė nė ekzistencė, si dhe varshmėrinė e vet manifestimit tė All-llahut tė Madhėrishėm nėpėrmes Emrit "es-Selam". Emri i Bukur i Zotit "el Bari", bashkon kėta dy Emra tė Bukur. Njohja e kėtij Emri tė Zotit (tehakkuk) vėrehet nė atė qė njeriu tė ndiej, tė arrijė plotėsisht bindjen, dhe qė t'i bėhet e qartė, se vetėm All-llahu i Madhėrishėm, nė realitet krijon dhe pėr ēdo gjė nė tėrėsi dhe deri nė fund pėrkujdeset: "Ai ėshtė All-llahu, Krijuesi, Shpikėsi (el-Bari'). (El ashr, 24)
Zbukurimi me shprehjen e cilėsive tė kėtij Emri tė Zotit (tehal-luk) mė sė miri vėrehet nėpėrmes njė rasti i cili ndodhi kur ishte sėurė Ebu Bekri, Omeri r.a. i vie nė vizitė dhe e pyeti: "Si je, ēfarė ke?"
Ebu Bekri u pėrgjigj: "Elhamdulil-lah, jam shėruar (bari'un). Mė shėroi "El-Bari'u" i cili mė sėmuri.
Deri te kjo gjendje arrihet pasi qė njeriu nga zemra e tij tė largoj ēdo gjė pėrveē dashurisė ndaj All-llahut, Krijuesit mė tė bukur.
H. Fejzullah ef ka thėnė: "Kush e lexon kėtė Emėr njėqind here shtatė ditė, do tė jet i shpėtuar nga vėshtirėsit - (afet)."
Dr. Abdul Halim Mahmudi ka thėnė: "Ai i cili pėrmend (dhikr) All-llahun me kėtė Emėr, njerėzit do ta pėrmendin pėr tė mirė, do tė jetė i shėruar nga ēdo mangėsi tė jashtme dhe tė brendshme.
All-llahu i Dashur e di mė sė miri!
Pėrgatiti: Dr. Ali Iljazi
19.09.2006.islamgjakova.ne
