Nė Kur'anin fisnik thuhet:
"Kush ėshtė ai qė i huazon All-llahut njė hua tė mirė, e Ai t'ia shtojė atij shumėfish atė? All-llahu shtrėngon (varfėron; jakbid) dhe ēliron (begaton; jebsutu) dhe kthimi juaj ėshtė vetėm tek Ai". (El Bekare, 245)
Mendo pėr Kabidin dhe lidhu me Basitin. All-llahu i Madhėrishėm sipas dėshirės sė Tij udhėheqė dhe jep. Furnizimi i dikujt ėshtė i shtrėnguar, e dikujt e ēliruar, sepse Ai varfėron dhe begaton, dhe ka shkas pėr kėtė. Disa zemra i shtrėngon me indiferencė (gaflet), ndėrsa dikujt i dhuron menēuri, shtrėngon shpirtrat gjatė vdekjes, por edhe menjėherė i ēliron. All-llahu i madhėrishėm shtrėngon shpirtrat me fuqinė e Tij duke dhuruar njeriut vdekjen, shpirtrat i shtrėngon me drejtėsinė e Tij, ndėrsa furnizimin e dhuron me urtėsinė e Tij.
Meqė All-llahu i madhėrishėm ēdo gjė krijoi, Ai me ēdo gjė udhėheqė, ēdo gjė pėrcakton. Ai pėrcakton furnizimin (nafakėn) qoftė e vogėl, me masė apo mė tepėr. Emrat e Bukur tė Zotit na mėsojnė si tė jetojmė, sit ė sillemi nė kėtė botė, kujt ti japim prioritet, nė kėnd tė mbėshtetemi kujt ti drejtohemi me lutje. Na mėsojnė kush ėshtė Zoti ynė, si ta thirrmi, sit a mendojmė dhe ta pėrkujtojmė At, ēfarė tė flasim pėr Te si ta udhėzojmė njėri tjetrin kah Ai, me ēfarė cilėsi qė i dėshiron Ai tė zbukurohemi. Kur All-llahu i madhėrishėm shtrėngon merr sadakėn nga tė pasurit dhe kėtė e shtrėngon me pranim (Kabul), e pastaj e ēliron, e shpėrndau tė varfėr dhe nevojtarėve All-llahu i madhėrishėm shtrėngon gjendjen e tė varfėrve pėr ti sprovuar a do tė durojnė, ndėrsa ēliron, rehaton, qetėson jetėn e tė pasurve pėr tė parė a do tė jen falėnderues ndaj Tij. Me nafakė tė shtrėngon tė varfėritė i luten All-llahut pėr rritjen e nafakės, ndėrsa besimtarėt e pasur i luten Atij, qė pjesa e tepėrt e pasurisė qė nuk u takon atyre tua ndajnė tė varfėrve nevojtarėve, skamurve dhe atyre nė rrugėn e Zotit, dhe tepricėn e nafakės e japin. Kėshtu nė shoqėri arrihet harmonia, kėshtu Emrat e Bukur tė Zotit na mėsojnė ēfarė bote Krijuesi dėshiron ta rregullojmė, si tė jetojmė nė qetėsi dhe harmoni njėri me tjetrin. Ēdo gjė qė shohim, qė dėgjojmė, ka njė kuptim tė thellė, lidhjen e tyre me shenjtėri. Gjėrat e bukura paraqesin shkėndija me tė cilat pėr njė moment shohim manifestimin e Zotit me emrin i Bukuri "el-Xhemil" dhe i Shenjti "el-Kuffus". Me gjėrat e pakėndshme All-llahu i dashur na sprovon, nė mėnyrė qė ditėn e gjykimit si argument tė paraqitet dėshira e lirė, dhe kėshtu net a pranojmė, pasojmė dhe kėshillojmė tė mirėn, apo tė largohemi nga e keqja. Njėherit njeriu tė shohė nė natyrė dhe kozmos gjurmėt e aktit tė Krijuesit, bukurinė dhe shenjtėrinė e Tij. All-llahu i dashur shtrėngon zemrat, gjithmonė kur ato kundėrshtojnė, kundėrvihen, tė mirės, ndėrsa i ēliron, qetėson, rehaton ēdo herė kur pranojnė ligjin dhe rrugėn e Tij. Nė pyetje tė njė sahabiu, ēfarė ėshtė e mirė dhe ēfarė ėshtė mėkat, Pejgamberi, a.s. u pėrgjigj:
Mirėsi (el-Birr) ėshtė edukata e bukur (Husnul huluk), ndėrsa mėkat (el-Ithm) ėshtė ajo qė tė ngacmon (iriton) nė gjoks dhe qė nuk dėshiron ta dinė njerėzit. (Transmeton Nuvas ibn Sem'an, shėnon Muslimi)
Ēdo gjė nė jetė, tėrė harmonia dhe baraspesha nė jetė, vėrehet nė veprimin e kėtyre dy Emrave tė Bukur tė Zotit: shtrėngon njėrėn, ēliron tjerėt, nė mėnyrė qė tė jetė lidhėzuar nė jetė njėri ndaj tjetrit. Shtrėngon gjendjet (hal), ēliron gjendjet e njerėzve, nė mėnyrė qė njeriu gjithmonė tė jetoj nė mes shpresės dhe frikės, nė mes shpresės (er-rexha') nė mėshirėn e All-llahut dhe ndihmėn e Tij, dhe frikėn (el-hauf) ndaj dėnimit tė All-llahut.
Kur robi shpreson tek veprat e tija, zemra i shtrėngohet, ndėrsa kur ndien mirėsinė e All-llahut, zemra i ēlirohet.
All-llahu i madhėrishėm jep shtrėngim (el-Kabd) dhe ēliron (el-Bast) ēift - baras, andaj kur manifestohet njėri, manifestohet edhe tjetri. Nė Kur;anin fisnik thuhet:
"A nuk e sheh se si Zoti yt e zgjati (andej e kėndej) hijen, e sikur tė kishte dashur do ta linte nė njė vend, pastaj diellin e bėmė rrėfyes tė saj. Pastaj Ne atė e tėrheqim pak nga pak". (El Furkan, 45-46)
All-llahu i madhėrishėm na nxori nga gjendja e qetėsisė nė shpinat e paraardhėsve tanė, me fuqinė dhe madhėshtinė e Tij, dhe pėrsėri nė qetėsi do tė na kthejė, dhe para Vetit do tė na tubojė. Qeniet tona ekzistojnė nė mes asaj qė jemi dhe asaj qė nuk jemi. Esenca e njeriut ėshtė shpirti i tij, i fshehur nė trup, ndėrsa ai mė sė miri ndihet kur ėshtė nė ibadet (bindje) ndaj All-llahut tė madhėrishėm, kur me fuqinė e pastrimit tė tij, fillon ti kujtoj ditėt kur ėshtė krijuar dhe betimit nė Ezel (el-Misak_ kur secili shpirt secili prej nesh ka dėshmuar qė All-llahu i madhėrishėm ėshtė Zoti ynė.
Disa kėtė e kujtojnė zgjuar, e disa tė tjerė duke ėndėrruar.
Gjendjet e shtrėngimit (kabd) dhe ēlirimit (bast), janė sprovė pėr ne. andaj kur e keni zemrėn e shtrėnguar, ėshtė rast qė tė durojmė, duke iu lutur All-llahut tė madhėrishėm qė tė na lehtėsoj dhe ndihmoj tė kuptojmė atė qė po na ndodhė.
Nė anėn tjetėr, kur zemrėn e kemi nė qetėsi dhe rahati, pėrsėri tė pėrkujtojmė All-llahun e madhėrishėm, duke falėnderuar pėr kėtė gjendje, por duke u munduar tė kėrkojmė dhe ndihmojmė atyre tė cilėt nė kėto momente i kanė zemrat e shtrėnguara.
Lidhja me Emrin e Bukur tė Zotit "el-Kabid" (te'al-luk), vėrehet nė nevojėn e njeriut pėr All-llahun e madhėrishėm, nevojėn pėr sjelljen e bukur ndaj Tij, por edhe ndaj krijesave, pėr shkak tė begative tė shumta dhe dhuntive tė panumėrta me tė cilat njeriu ėshtė i mbuluar. Njohja e vėrtetė e kėtij Emri tė Bukur tė Zotit "el-Kabid" (tehakkuk) vėrehet nė kuptimin e versetit tė Kur'anit fisnik:
"S'ka dyshim se ata qė japin lėmoshė (sadaka) dhe qė sinqerisht japin pėr hir tė All-llahut, atyre u shumėfishohet dhe ata kanė shpėrblim tė madh". (El Hadidė, 18)
All-llahu i madhėrishėm shtrėngon atė qė ka njeriu, e qė mė pas shumėfish t'ia kthejė. Nė mes kėtyre dy periudhave ,ėshtė e domosdoshme sjellje e bukur.
Zbukurimi me shprehjet e cilėsive tė Emrit tė Bukur tė Zotit "el-Kabid" (tehal-luk) vėrehet nė atė qė njeriu tė kufizohet, se i mjafton ajo qė merr nga All-llahu i madhėrishėm, duke mos kėrkuar dhe pritur nga tė tjerėt sepse vetėm All-llahu ėshtė posedues i vėrtetė, e asaj qė dimė dhe nuk dimė.
Lidhja me Emrin e Bukur tė Zotit "el-Basit" (tehal-luk) vėrehet nė nevojėn e njeriut qė All-llahu i madhėrishėm nėpėrmes tij ju ndanė njerėzve pėr atė qė kan nevojė dhe atė qė i gėzon.
Njohja e vėrtetė e kėtij Emri tė Bukur tė Zotit "el-Basit" (tehakkuk) vėrehet nė atė qė njeriu ėshtė i vetėdijshėm qė ēdo ēlirim vie pas ngushtimit, ndėrsa shtrėngimi (kabal) ndonjėherė vie pas ēlirimit (bast) e ndonjėherė pa atė.
Zbukurimi me shprehjet e cilėsive tė Emrit tė Bukur tė Zotit "el-Basit" (tehal-luk), vėrehet nė atė qė njeriu urtėsinė ia ndanė atyre qė kanė nevojė dhe qė e kuptojnė.
Siē theksuam, kabd dhe bast shkaktojnė gjendjet e frikės (el-hauf) dhe shpresės (er-rexha') para manifestimeve tė ndryshme tė All-llahut tė madhėrishėm. Andaj kur njeriu ndien frikė ndaj All-llahut tė madhėrishėm, ky ėshtė shenjė qė ėshtė nė gjendjen (hal) e kabdit (shtrėngesės), ndėrsa kur ndien shpresėn ndaj All-llahut tė madhėrishėm, ėshtė shenjė qė ėshtė nė gjendjen e bastit (ēlirimit - hapjes).
Transmetohet se dikush kishte udhėtua me Havvaasin. Duke iu afruar njė peme papritmas u paraqitė luani. Njeriu i frikėsuar, duke harruar Havvasin u ngjitė nė pemė. Havassi i qetė u shtri nė tokė duke fjetur sė bashku me luanin.
Natėn e dytė, ky njeri me Havvasin arritėn nė qytet dhe pas namazit nė xhami u shtrinė pėr tė fjetur, kur njė mushkonjė fluturoi nė fytyrėn e Havvasit. Havvasi pa pritur u ngrit nė kėmbė i frikėsuar. Njeriu mbeti tejet i ēuditur, dhe e pyeti:
"Dje nga luani nuk u frikėsove fare, e sot u frikėsove nga mushkonja."
Havvasi u pėrgjigj:
"Dje isha nė gjendjen (halin) e ēlirimit, e sot nė gjendjen e shtrėngimit, pėr kėtė u frikėsove."
H. Fejzullah ef. ka thėnė:
"Kush i lexon shpesh kėta dy Emra tė Bukur tė Zotit, e me kėtė rast ka ndonjė vėshtirėsi, shpejtė do ti lehtėsohet."
Dr. Abdul Halim Mahmudi ka thėnė:
"Kur robi lutė All-llahun e madhėrishėm me Emrin e Tij "el-Kabid", kur ka ndonjė fatkeqėsi, All-llahu do t'i'a larojė. Kush e lexon Emrin "el-Kabilu" 903 herė, ditėn e martė pas ikindije, hajni do t'i'a kthejė gjėnė e vjedhur.
Thuhet se nuk ėshtė e lejuar tė thirret All-llahu vetėm me emrin "el-Kabidu" pa Emrin "el-Basit". Gjithashtu vlen tė thirren qift Emrat e Zotit "el-Mudhil-lu" dhe "el-Muiz-zu", "el-Mumit" dhe "el-Muhja" "el-Mu'eh-hir" dhe "el-Mukud-dim", "el-Mani" dhe "el-Mu'ti", dhe "ed-Da'rr" dhe "en-Nafi'"
Kur robi lutet All-llahut tė madhėrishėm me Emrin "el-Basit", do ti jepet qetėsi (rahati) nė shpirt, trup dhe furnizim (nafakė).
Gjithashtu kush e lexon kėtė Emėr dhjetė herė pas namazit tė duhasė, do tė fitojė qetėsi.
Ndėrsa kush e lexon kėtė Emėr dhjetė herė me duar tė ngritura (sikurse gjatė lutjes) e pastaj fshinė fytyrėn e tij, do ti hapen dyert e pasurisė.
All-llahu i dashur e di mė sė miri!"
Pėrgatiti: Dr. Ali Iljazi
26.11.2007.islamgjakova.ne
