Nė Kur'anin fisnik thuhet: "Ai ėshtė All-llahu qė nuk ka zot tjetėr pėrveē Tij, sundues i pėrgjithshėm, i pastėr (prej tė metave qė i mvishen), shpėtimtar (qė i shpėton njerėzit prej ndėshkimit tė padrejtė), sigurues (qė i siguroi njerėzit me premtimin e vet dhe pejgamberėt me mrekulli) mbikėqyrės (qė mbikėqyr dhe pėrcjell ēdo send), i plotfuqishėm, mbizotėrues (el-Xhebbar) ." (El Hashr, 23)
Me njė rast, duke folur pėr All-llahun e Madhėrishėm Pejgamberi a.s. ka thėnė: "Me tė vėrtet All-llahu i Madhėrishėm dhe i Plotfuqishėm, kur bėhet Dita e Gjykimit, do t'i mbledhė shtatė qiej dhe shtatė tokė nė dorėn e Tij, e pastaj do tė thotė: "Unė jamė All-llahu, Unė jamė Mėshirues (er-Rrahman), Unė jamė Sundues (el-Melik), Unė jamė i Shenjti (el-Kuddus), Unė jamė i pastėr nga tė metat (es-Selam), Unė vėrtetoj premtimin dhe jap siguri (el-Mu'min), Unė jamė Ai i cili kujdeset dhe mbikeqyrė ēdo send (el-Muhejmin) Unė jamė i Plotėfiqishmi (el-Aziz), Unė jamė Mbizotėrues (el-Xhebbar), Unė jamė i Lartėsuar (el-Mutekebbir), Unė jamė Ai i Cili e krioi dynjan kur nuk ishte fare, dhe Unė jamė Ai i cili e zhduku. Ku janė sundimtarėt ku janė tiranėt?!" (Transmeton Ibn Omeri, shėnon Bejhekiu)
Duke kritikuar njeriun pabesimtar, njeriun pa pikė mėshire, Hudi a.s. siē informon All-llahu i Madhėrishėm nė Kur'an thotė: " A nė ēdo bregore ngreni ndonjė shtėpi (ndėrtesė) sa pėr lojė? Dhe a i ndėrtoni pallatet e fortifikuara qė tė jeni pėrgjithmonė? E kur rrėmbeni, rrėmbeni mizorisht" (Esh Shuara, 128-130)
Njerėzit harrojnė qė ndryshimi nė prejardhje dhe pasuri, ka tė bėjė vetėm me jetėn e kėsaj bote. Ndryshimi i vėrtet vėrehet vetėm me ndryshimin e sjelljes dhe besimit nė fenė e All-llahut.
Kur'ani fisnik e thirrė njeriun tė mendoj mirė pėr vetėn e tij: "Vėrtetė ka kaluar njė periudhė kohore qė njeriu nuk ekzisonte fare si njė diēka i pėrmendur" (El Insan, 1)
Qėllimi i jetės ėshtė adhurimi i All-llahut tė Madhėrishėm dhe t'i nidhmosh t ė tjetrit, t'i pranosh tė tjerėt ashtu siē janė, si njeriut tė cilit i ėshtė dhėnė liria relative e tij. Askush nuk ka tė drejtė me forcė tė ndryshoj dikend. I lartėsuari thotė: "E ti thuaj: 'E vėrteta ėshtė nga Zoti juaj e kush tė dojė, le tė besojė, e kush tė dojė, le tė mohojė."(El Kehf, 29)
Pėr kėtė vetėm Ai ėshtė i Fuqishėm, Ai shėron plagėt, jep besimin pėr ta fuqizuar besimtarin, bukurinė qė tė paraqitet, dashurinė qė tė manifestohet. Secili qė jepė maksimumin e tij qė sa mė shumė tė kėnaqet nė kėtė botė duke harruar ahiretin-botėn e pėrhershme, ky shprehjen e cilėsive tė Emrit tė Zotit "el-Xhebbar" e ka shfrytėzuar pėr diē tė gabuar. Muhammedi a.s. i ka thėnė njėherė Ibn Omerit: "Bėhu nė kėtė botė si i huaj (garib) ose si udhėtar." (Transmeton Abdullah ibn Omeri, shėnon Buhariu)
I tronditur thellė nga mesazhi i kėtij hadithi, Ibn Omeri thoshte: "Kur bie, mos pritė se do zgjohesh, kur gdhinė mos pritė mbrėmjen. Shfrytėzo shendetin tėnd para se tė sėmuresh, shfrytėzo jetėn tėnde para vdekjes"
Duke vepruar pėrkundrazi, duke u sjellur ndaj kėsaj bote sikur tė jetė e pėrhershme, ndėrsa ndaj ahiretit si me qenė i pėrkohshėm d.m.th. me qenė tiran ndaj vetit, kryelartė dhe imagjinativ.
Imam Kurtibiu treon njė ndodhi interesant. I ashtuquajturi Velid ibn Jezid ibn Abdul Mulik e hapi Kur'anin, pa dėshiruar ndonjė ajet konkret apo ndonjė sure tė vaēantė. Kur, posa e hapi vėrejti kėtė ajet: "Ata (tė dėrguarit) e kėrkuan ndihmėn, ndėrsa ēdo kryelartė idhnak pėsoi dėshtim"(Ibrahim, 15)
U tėrbua dhe All-llahu na ruajt e shqeu Mus-hafin, e pastaj recitoi kėto vargje: "A secilit inatēiu kryelart i kėrcnohesh dhe ja unė jamė ai xhebbar amid, nė Ditėn e tubimit kur te Zoti vij thuaj "Ja Rabbi me shqeu Velidi!".disa ditė pas kėsaj, nė njė luftė, ky tiran kryelartė u zua dhe e mbytėn duke ia vuar kokėn nė njė dru.
Emri "Mbizotėrues" (el-Xhebbar) ka gjasht kuptime:
- me mbizotėru dikend
- me pushtu dikend (misel-lit) si nė versetin kur'anor: "Ne dimė mė sė miri ēka thonė ata, e ti ndaj tyre nuk je ndonjė dhunues (ve ma ente alejhim bi xhebbar), ti kėshilloje me kėtė Kur'an atė qė i ka frikė kėrcnimit Tim" (Kaf, 45)
- me pas trup tė fiqushėm dhe me qenė i pamėshirshėm sikurse nė versetin Kur'anor: "Ata (populli i Musait) thanė: 'O Musa, aty ėshtė njė popull i fuqishėm (dhunues - xhebbariu), prandaj ne nuk do tė hyjmė aty kurrė derisa ata tė mos dalin nga ajo." (El Maide, 22)
- me qenė kryelartė, sikurse nė versetin kur'anor: "Mė ka bėrė tė mirėsjellshėm ndaj nėnės sime, e nuk mė ka bėrė kryelartė (xhebbar) as tė padėgjueshėm" (Merjem, 32)
- me qenė mizor tiran, vrasės, sikurse nė versetin kuranor: "E kur rrėmbeni, rrėmbeni mizorisht" (Esh Shuaraė, 130)
- emri "xhebbar" d.m.th. me qenė shumė koprrac dhe si tė tillė e pėrdorin poetėt arab, sikurse Ymrul Kajs.
All-llahu i Madhėrishėm me Emrin e Tij tė Bukur "el-Xhebbar" dėshiron tė thotė se Ai ėshtė mbi tė gjithė, mbi ēdo situatė mbi ēdo njeri, All-llahu i Madhėrishėm nuk ka vend, Ai ėshtė mbi ēdo send, mbizotėrues, transcendental. Ai ėshtė posedues i ēdo fuqie dhe pushteti (xheberut).
Transmetohet qė njė rast Pejgamberi a.s. udhėheqi namazin, duke lexuar nė rekatin e parė kaptinėn Bekare. Bėri ruku dhe u ndal mė gjatė, sikurse nė kijam duke lexuar: Subhane dhil xheberuti vel melekuti vel kibrijai vel adhameti (I Lartėsuar ėshtė Ai i cili ėshtė Mbizotėues i ēdo fuqie, pushteti, krenarisė dhe madhėshtisė) pastaj bėri sexhde duke lexuar tė njetat fjalė. Edhe nė sexhden e dytė lexoi tė njejtat fjalė. Nė rekatin e dytė lexoi kaptinėn Ali Imran. Kėtė transmetim e pėrcjellė Au fibn Maliku, e shėnon Nesai.
Bota e xheberutit (alemul xheberut) e tejkalon kėtė botė tonė. Specifika e Emrit tė Zotit "el-Xhebbar" sipas Ibnul Arebiut vėrehet nė dymbėdhjetė gjėra:
- qė tė Fuqishmit nuk i nevoiten ndihmuesit
- qė i Fuqishmi nuk falė pėr mosdėgjim
- qė i Fuqishmi jep nga zemėrgjersia e pafund
- qė pendimi i mėkataėve tė Fuqishmit nuk i merrė as shton asgjė
- qė i Fuqishmi nuk brengoset nga gjendjet
- qė ekzistenca dhe shkatrrimi nuk lėnė asnjė gjurmė tek Ai, sepse i Fuqishmi ėshtė gjithmon mbi kėto
- nė veprat e Tija nuk ka kundėrthėnje
- i Fuqishmi nuk do tė pyetet pėr veprat e Tija
- dėshirės sė Fuqishmit nuk mund ti kundėrshtoj askush
- kur i lutesh tė Fuqishmit, nuk ėshtė detyruar ta plotėsoj
- i Fuqishmi nuk ėshtė i obliguar tė bėjė diē
- edhepse tek i Fuqishmi nuk mund tė arrish, Ai detyrimisht - patjetėr ekziston.
Nė versetin tė cilin e pėrmendim: "Mė ka bėrė tė mirėsjellshėm ndaj nėnės sime, e nuk mė ka bėrė kryelartė as tė padėgjueshėm!" (Merjem, 32)
Fjalėt e para kanė tė bėjnė me Jahjan a.s. tė dytat me Isain a.s. Kėshtu Jahjai a.s. nuk ishte kryelart por i pėrulur ndaj All-llahut tė Madhėrishėm, ndėrsa Isai a.s. bėnte pandėrprerė vepra tė mira nė kėtė botė.
Nė anėn tjetėr duke treguar pėr Musain a.s. All-llahu i madhėrishėm totė: ".A do tė mė mbysėsh mua siē e mbyte dje njeriun, ti nuk do tjetėr, vetėm se tė bėhesh arrogant nė tokė, e nuk dėshiron tė jesh nga pėrmirėsuesit" (en tekune xhebbaren fil erd)(El Kasas, 19)
Kėshtu, Musai a.s. si detyrė themelore e kishte tė luftoj kundėr tiranisė nė Tokė. Njė prej kuptimeve tė emrit "xhebr" ėshtė "me shėru" (eshtrat e thyera). Pėr kėtė njerėzit me zemėr tė thyer, me shpresa dhe ėndėrra tė humbura, nuk duhet t'i kuptojnė si fund tė tyre, por duhet kėrkuar tek All-llahu i Madhėrishėm, Atij t'i luten pėr qetėsi dhe ilaē. Ai gjithmon pėrgjigjet, kur nevojtari i lutem me sinqeritet.
Personi i cili zemrėn e tij ia hapė manifestimeve tė Emrit tė Zotit "el-Xhebbar", njihet si person i urtė dhe i vendosur, si individ i fuqishėm i cili nė ēdo gjė pason Sheriatin.
Lidhja me kėtė emėr tė Zotit (teal-luk) vėrehet nė nevojėn e njeriut qė brendia e tij (batiu) dominon me tė jashtmėn (dhahir).
Njohja e vėrtet e kėtij Emri tė Bukur tė Zotit (tehak-kuk) vėrehet nė tė kuptuarit qė All-llahu i Madhėrishėm udhėheq nė ēdo gjė qė ekziston. Zbukurimi me cilėsitė e kėtij Emri tė Bukur tė Zotit (tehal-luk) vėrehet nė atė qė ēdo ndėrmarrje e njeriut, ēdo zgjedhje dhe qėllim, janė rezultat i ndėrmjetsimit shpirtėror (himmet), dhe ēdo gjė qė bėn ai njeri vepron me lejen dhe kėshillėn e Zotit, konform versetit kuranor: ".kur me lejen Time formove nga balta si formė shpeze e i fryve asaj dhe me urdhėrin Tim u bė shpezė."(El Maide, 110)
Dijetari i vėrtet (arif) i cili e ka njohur kėtė Emėr tė Bukur tė Zotit, nė ēdo gjė mbėshtetet tek All-llahu, nėse i ndodhė njė e mirė, falėnderon Atė, nėse i ndodhė njė e keqe, shikon shpirtin e tij duke gjurmuar pėr tė metat e tija tė cilat e kanė tradhtuan nė rrugėn kah All-llahu i Madhėrishėm. Siē thekson All-llahu i Madhėrishėm nuk ka nevoj pėr pasues. Kėshtu ėshtė edhe me njeriun i cili hapet ndaj manifestimeve tė kėtij Emri tė Zotit, nuk fantazon tė ketė pasues tė shumtė, nxėnės. I mjafton qė ai vet ėshtė pasues i urdhėrave tė Zotit dhe ligjeve tė Tij. Nėse njeriu "lėngon" tė ketė pasues tė shumtė, kjo ėshtė shėnjė se ai nuk ėshtė i formuar sa duhet.
Dr. Abdul Halim Mahmud thotė: " Kush lexon nė mėngjes dhe mbrėmje kėto kaptina: Fatiha, Ajetul Kursij, Inshirah, Leheb, Nasr, Kjafirun, Kadr, muavedheteju (Felek dhe Nas) dhe Ihlas e pastaj kėtė lutje:
"All-llahumme sal-li efdale salavatike 'ala es'adi mahlukatike sejjidina ve mevlana Muhammedin en-Nebijjil ummijji ve 'ala Alihi ve sahbihi ve sel-lim 'adede ma'lumatike ve midadi kelimatike kul-lema dhekerekedh-dhakirune ve gafele 'an dhikrikel gafilun." E pastaj emrin "All-llah", nėjmijė herė, do tė jetė nė mbrojtje tė sigurt.
All-llahu i Dashur e di mė sė miri!
Pėrgatiti: Dr. Ali Iljazi
26.07.2006.islamgjakova.ne