Kaptina "En-Naziat" është kaptinë mekase, e zbritur pas kaptinës "En-Nebe'ë" dhe ka gjithsej 46 ajete. Në radhitjen e Mus'hafit mban numrin 79.

Ibn Durejsi, Nuhasi, Ibn Merdevije dhe Bejhekiu transmetojnë nga Ibn Abbasi të ketë thënë: "Kaptina "En-Naziat" ka zbritur në Mekë"

Ibn Merdevije transmeton të njëjtin transmetim edhe nga Ibn Zubejri.

 

Emërtimi i kësaj kaptine

Kjo kaptinë është emërtuar "En-Naziat" për shkak se ajeti i parë i saj fillon me betimin e Allahut në melaiket që i marrin shpirtrat e pabesimtarëve me vrazhdësi.

Kjo kaptinë ka edhe një emër tjetër -"Es-Sahireh" - që nënkupton momentin kur do të dalim në një tokë të sheshuar para Allahut xh.sh. për të dhënë llogarinë, gjë që përmendet edhe në ajetin 14 të kësaj kaptine.

 

Lidhmëria kuptimore e kësaj kaptine me atë paraprake - "En-Nebe'ë"

Kjo kaptinë ka një ndërlidhje të fuqishme kuptimore me kaptinën paraprake - "En-Nebe'ë" në dy aspekte:

1. Përgjasimi tematik, sepse që të dy kaptinat bëjnë fjalë për ditën e kataklizmës dhe rrethanat e ndodhjes së saj; pastaj flasin për shpërblimet e të devotshmëve si dhe për fundin tragjik të pabesimtarëve, dhe

2. Përgjasimi në pjesën e hyrjes dhe në të përfundimit në të dy kaptinat. Përderisa në kaptinën "En-Nebe'ë" vërtetohet e argumentohet ringjallja dhe të gjitha ato përjetime që do të pasojnë pas saj prej shpërblimeve e ndëshkimeve, kaptina "En-Naziat" fillon me betimet e Allahut në krijesat e tij-melaiket se Kiameti dhe Ringjallja janë një realitet që do të ndodhin patjetër, sipas përcaktimit paraprak të Allahut xh.sh., dhe mund të themi se kjo është një vazhdimësi kuptimore e ajeteve të fundit të kaptinës "En-Nebe'ë", ku Allahu i Plotfuqishëm ia bën me dije njerëzimit se ia ka tërhequr me kohë vërejtjen për një dënim të afërt pas ringjalljes.

Pra, fundi i kaptinës "En-Nebe'ë" tregon për dënimin e afërt, kurse fundi i kaptinës "En-Naziat" argumenton bindshëm për ndodhinë e Ditës së Ringjalljes (Kiametit) dhe llahtarisë së saj.

 

Përmbajtje e shkurtër e kësaj kaptine

- Edhe kjo kaptinë, sikur pothuaj të gjitha kaptinat e tjera mekase, në radhë të parë është përqendruar në shtjellimin e bazave të besimit të mirëfilltë monoteist, në vërtetimin e pejgamberisë së Muhammedit a.s., dhe në Ringjalljen pas vdekjes.

- Allahu xh.sh. e fillon këtë kaptinë me betimin në melaiket (krijesat e Tij të padukshme) që marrin shpirtrat e pabesimtarëve me vrazhdësi, pastaj të melaikeve që marrin shpirtrat e besimtarëve me butësi, dhe tri betime të tjera radhazi në melaiket që kryejnë urdhra të ndryshëm. Kuptimi i këtyre pesë betimeve do të thotë: Ju, o pabesimtarë, vërtet të gjithë do të vdisni pas atij momentit kur do të vijë dridhja (fryrja e parë në Sur), dhe pas saj do të pasojë tjetra (fryrja e dytë) për t'u ringjallur çdo qenie e gjallë që më parë kishte shijuar vdekjen.

- Në vazhdim të kaptinës shtjellohet gjendja e idhujtarëve që assesi të bindeshin se një gjë e tillë vërtet do të ndodhë. Ata madje vazhdimisht talleshin edhe me idenë se mund të riktheheshin edhe një herë si qenie njerëzore me trup e me shpirt, pas vdekjes së tyre fizike, pasi t'u ishin bërë eshtrat hi e pluhur. Për ta kjo ishte një iluzion dhe mu për këtë arsye ata me ironi thumbuese e tallëse thoshin: Nëse ringjallemi atëherë vërtet do të jetë ky një kthim humbës për ne!!!

- Më pastaj në këtë sure vazhdon të prezantohet gjendja e këtyre kriminelëve pas ringjalljes dhe frika e tmerrshme që do t'i kaplojë ata.

- Tregimi mbi Musanë dhe Faraonin, që shtjellohet në vazhdim, është një tregim shumë domethënës për Muhammedin a.s. dhe për të gjithë besimtarët, se në fund, fitorja, triumfi dhe ndihma e Allahut do të jetë në anën e tyre, andaj të mos humbin shpresën në misionin e tyre të shenjtë në përhapjen e fjalës së drejtë të Allahut, sepse kriminelët si faraoni, të gjithë, pa dallim, i pret fundi i njëjtë tragjik.

- Pas kësaj kemi një tërheqje të vërejtjes nga Allahu xh.sh. në adresë të pabesimtarëve, ku Ai sikur u thotë: Çfarë mendoni ju që me kaq arrogancë e kryeneçësi mohoni argumentet Tona: a më i rëndë është krijimi juaj apo i qiellit dhe i tërë kësaj hapësire që ju rrethon?!, për ta përfunduar me faktin se Kiameti do të vijë e njerëzit atë ditë do të jenë të ndarë në dy grupe: të lumtur dhe të mjerë .

- Momentin e asaj Dite nuk e di askush përveç Allahut të Gjithëdijshëm, madje nuk e kanë ditur as më të dashurit e Tij, pejgamberët a.s. e as melaiket e Tij, por një gjë dihet e sigurt, se nga tmerri i atij momenti që vjen aq befas, kur askush nuk e pret, pabesimtarëve do t'u duket se në këtë botë dhe në varr, nuk kanë qëndruar më shumë se një mbrëmje a mëngjes të një dite të kësaj bote.

 

1 ."Pasha ata (engjëjt) që marrin shpirtrat me rrëmbim

2. Dhe ata që marrin shpirtrat me lehtësi

3 .Dhe ata që notojnë (realizojnë gjithçka lehtë) me shpejtësi

4. Dhe ata që nxitojnë (për të shpënë çdo gjë) në vendin e vet

5. Dhe pasha ata që çdo çështje rregullojnë"

(En-Naziat, 1-5)

 

Koment:

 

1. "Pasha ata (engjëjt) që marrin shpirtrat me rrëmbim . "

Si në shumë vende të tjera në Kur'anin famëlartë, Allahu xh.sh. edhe në fillim të kësaj kaptine betohet në disa prej krijesave të Tij-melaiket, të cilat, siç thuhet në disa ajete kuranore, e madhërojnë të Plotfuqishmin dhe me përpikërinë më të madhe zbatojnë çdo urdhër të Tij.

Betimi i parë i Tij në këtë kaptinë ka të bëjë me melaiket të cilat me vrazhdësi dhe në mënyrë agresive ua nxjerrin shpirtrat pabesimtarëve, si ndëshkim për mohimin, ligësitë dhe paudhësitë e tyre në këtë botë.

Këto momente janë tepër trishtuese për ta, sepse atëherë ata i shohin melaiket e ndëshkimit tek afrohen, për t'ua nxjerrë shpirtrat në mënyrën më të vrazhdë.

Për llahtarinë e këtij momenti, d.t.th., për momentin e nxjerrjes së shpirtrave të pabesimtarëve, na flasin edhe këto dy ajete:

" Sikur t'i shihje engjëjt kur ua marrin shpirtin atyre që mohuan (do të shihje tmerr), u binin fytyrave dhe shpinave të tyre (para dhe prapa): Shijoni dënimin e djegies" (El-Enfal, 50), dhe

" . E sikur t'i shihje mizorët kur janë në agoni të vdekjes, e engjëjt kanë shtrirë duart e veta (me ndëshkim) e (u thonë): shpëtojeni pra vetveten (nëse mundeni). Tash përjetoni dënimin e turpshëm për shkak se thoshit të pavërtetën për Allahun, dhe ndaj argumenteve të Tij ishit kryeneçë" (El-En'am, 93)

Këto ajete tregojnë qartë për mundimet që do t'i përjetojnë pabesimtarët dhe për pafuqinë e tyre në ato çaste, sepse nuk janë në gjendje të bëjnë asgjë për ta shpëtuar vetveten. Ata do të tranden e do të tmerrohen kur pranë vetes, para dorëzimit të shpirtit, shohin melaiket e ndëshkimit tek kanë shtrirë duart e veta për t'ua nxjerrë shpirtin me mundime.

2. "Dhe ata që marrin shpirtrat me lehtësi"

Betimi i dytë i Allahut në këtë sure ka të bëjë me melaiket e mëshirës, të cilat butësisht e me lehtësi ua marrin besimtarëve shpirtrat duke i përshëndetur me Selam dhe duke i përgëzuar me Xhennet:

Këtë pamje na e përshkruan edhe Kur'ani famëlartë në ajetet:

"S'ka dyshim se ata që thanë: "Zoti ynë është All-llahu", pastaj nuk u luhatën, atyre u zbresin melaiket (në prag të vdekjes dhe u thonë): "Mos u frikësoni dhe mos u pikëlloni, keni myzhde Xhennetin që ju premtohej!" (Fussilet, 30)

dhe:

"Të cilëve, duke qenë të pastër, engjëjt ua marrin shpirtin, duke u thënë: "Selamun alejkum"-gjetët shpëtimin, hyni në Xhennet, për hir të asaj që keni vepruar" (En-Nahl, 32)

Ja pra sa i madh është dallimi midis këtyre dy gjendjeve të marrjes së shpirtrave,- të besimtarëve dhe pabesimtarëve.

Në lidhje me këtë, kemi edhe disa hadithe të Pejgamberit a.s., por ne këtu, për shkaqe objektive, do të përmendim pjesërisht vetëm një.

Transmeton Ahmed ibn Hanbeli nga Ebu Muavije, i cili ka thënë: Na ka rrëfyer A'ëmeshi e ky nga Minhali, ky nga Ibni Amri, ky nga Zudhani e ky nga Berra'ë bin Azibi të ketë thënë: "Dolëm një ditë me të Dërguarin e Allahut për ta përcjellë xhenazen e një ensariu, dhe ne të gjithë ishim ulur rreth varrit të të ndjerit. Derisa ishim në përfundim të varrimit të tij, i Dërguari a.s., me një shkop në dorë po prekte tokën, e pastaj e ngriti shikimin nga ne dhe na u drejtua me fjalët: "Kërkoni mbrojtje nga Allahu prej ndëshkimit të varrit". Këtë e përsëriti dy a tri herë, dhe vazhdoi: "Kur besimtarit t'i jetë afruar fundi i jetës në këtë botë, për të kaluar në Ahiret, nga qielli zbresin melaiket me fytyra të ndritshme sikur dielli. Me vete sjellin qefinin dhe parfumet më aromatike të Xhennetit dhe ulen përballë besimtarit. Në ato momente në një formë të bukur vjen meleku i vdekjes, i cili ulet te koka e tij dhe thotë: "O shpirt i mirë, urdhëro e dil (eja) në mëshirën dhe kënaqësinë e Allahut", dhe shpirti i besimtarit del nga trupi sikur që bie pika e ujit nga gota. Pastaj meleku i vdekjes e merr atë shpirt, të cilin melaiket e tjera për asnjë çast nuk e lënë më në dorën e tij, derisa të mos e mbështjellin me atë qefin (të Xhennetit) dhe ta parfumosin me parfum të Xhennetit. Era e shpirtit të tij e ka aromën më të këndshme se çdo lloj i miskut-parfumit në tokë. Ai shpirt ngrihet lart në qiell nga melaiket e mëshirës dhe në çdo grup të melaikeve që hasin gjatë ngjitjes, pyesin: Cili është ky shpirt i mirë? Ata thonë: filan filani duke e thirrur me emrat më të bukur me të cilët e kanë thirrur njerëzit në këtë botë, derisa të mos arrijnë në qiellin e kësaj bote dhe të kërkojnë leje që ai të hapet për të, dhe qielli hapet e vazhdon udhëtimi me të nëpër sferat e larta qiellore derisa të arrijnë në qiellin e shtatë, dhe Allahu thotë: "Shkruani librin (emrin) e robit Tim në regjistrin  e të lartësuarve dhe kthejeni në tokë, sepse prej saj i kam krijuar, në të i rikthej dhe prej saj prapë do t'i ringjall herën tjetër.

. Ndërsa, kur t'i jetë afruar fundi i jetës në këtë botë pabesimtarit, për të kaluar në Ahiret, nga qielli zbresin melaiket e tmerrshme të ndëshkimit, me fytyra të zeza e të vrenjtura, dhe me vete sjellin rroba të vrazhdta (ferra-ferra) të Xhehennemit dhe ulen para tij; pastaj vjen meleku i vdekjes dhe i ulet te koka duke i thënë me vrazhdësi: "O shpirt i keq (i ndyrë). Dil (shko) në hidhërimin dhe dënimin e Allahut. Në ato çaste shpirti i pabesimtarit nxirret me vështirësi, sikurse gërhanët (ferrat) që me vështirësi nxirren nga leshi i lagur, dhe menjëherë e mbështjellin me ato rroba të vrazhda të Xhehennemit, duke kundërmuar erë më të rëndë e më të keqe se të çfarëdo coftine në fytyrë të tokës. Pastaj ky shpirt i keq ngrihet në hapësirat qiellore dhe në çdo grup të melaikeve që hasin, ato pyesin: Cili është ky shpirt i keq e i ndyrë? U thuhet: filan filani, duke e thirrur me emrat më të këqij me të cilët e kanë thirrur në këtë botë, derisa të mos arrijë te qielli i kësaj bote, kur kërkohet leje për të vazhduar më tutje (më lart) me të, por këtij shpirti të keq nuk i lejohet të shkojë më tutje në sferat e larta qiellore, dhe pastaj i Dërguari a.s. e lexoi këtë ajet kuranor:

". Të tillëve nuk u hapen dyert e qiellit dhe ata nuk do të hyjnë në Xhennet derisa të përbirojë deveja nëpër vrimën e gjilpërës. Ja, kështu i shpërblejmë kriminelët"  (El-A'ëraf, 40)

. dhe pastaj i Dërguari i Allahut vazhdoi: "Allahu i urdhëron melaiket: Shkruani librin (emrin) e tij në regjistrin Sixh-xhin (libri i xhehennemlinjve),në fund të tokës.

Pastaj melaiket shpirtin e tij e hedhin me rrëmbim e forcë poshtë në tokë. Më pastaj i Dërguari a.s. lexoi këtë ajet kuranor: " . E kush i bën shok Allahut, ai është sikur të bjerë nga qielli e ta rrëmbejë shpendi, ose si ai të cilin e gjuan era e stuhishme në ndonjë vend të humbur" (El-Haxh-xh, 31).

Edhe tri betimet e tjera të Allahut në vazhdim të kësaj kaptine, kanë të bëjnë me grupe të veçanta të melaikeve, të cilat i kryejnë urdhrat e Allahut në mënyrë të përpiktë:

 

3. Dhe ata që notojnë (realizojnë gjithçka lehtë) me shpejtësi

Sipas shumicës dërrmuese të dijetarëve, ky betim i Allahut ka të bëjë me engjëjt (melaiket), të cilët me shpejtësi notojnë (fluturojnë) nëpër hapësirat qiellore duke kryer urdhrat e Allahut xh.sh.,do të thotë, ata me shpejtësi të pabesueshme zbresin nga qielli në tokë dhe kthehen, për ta çuar në vend urdhrin e parashtruar.

Disa dijetarë kanë dhënë mendimet e tyre se këtu është fjala për kuajt e kalorësve muslimanë, që ngarendin si vetëtima në mejdanin e luftës. Disa të tjerë, si Katadeja, Hasan el Basriu dhe Muhamed el Gazaliu, kanë thënë se fjala është për yjet që lëvizin (notojnë) nëpër galaktikat e tyre.

Mirëpo disa të tjerë shfaqin tjetër mendim, duke theksuar se fjala është për shpirtrat e besimtarëve, që me mall të zhuritur e me dashuri të flaktë, shpejtojnë në takim me Krijuesin e tyre-Allahun xh.sh.

Megjithatë, mendimi i parë është më i pranueshmi dhe më i besueshmi në mesin e dijetarëve.

 

4. Dhe ata që nxitojnë (për të shpënë çdo gjë) në vendin e vet

Shumica e dijetarëve (xhumhuri) janë të mendimit se këtu bëhet fjalë për engjëjt që i paraprijnë dërgimit të shpirtrave të besimtarëve në Xhennet, do të thotë se këta engjëj i bartin shpirtrat e atyre për në Xhennet, ashtu siç e pamë më lart edhe nga hadithi i Pejgamberit a.s.

Ka edhe mendime të tjera, të cilat natyrisht e kanë peshën e vet dhe kanë mbështetje, sepse domethëniet e Kur'anit famëlartë i gjasojnë një oqeani të pafund. Kështu, shohim që Muxhahidi thotë se ky ajet bën fjalë për melaiket, të cilat i tejkalojnë pengesat e djajve gjatë dërgimit të shpalljes tek të dërguarit e Allahut. Se djajtë mund të paraqesin ndonjë pengesë të tillë, na flasin edhe ajetet:

"Dhe atë (qiellin) e kemi ruajtur prej çdo djalli të mallkuar, përveç atij që vjedh (përgjon) ç'dëgjohet, po edhe atë e kap ylli i zjarrtë (dhe e djeg)". (El-Hixhr, 17-18)

Tregohet se dikur djajt kishin mundësinë të përgjonin diçka nga lajmet e qiellit, por me shpalljen e revelatës së fundit hyjnore - Kur'anit, atyre u është pamundësuar një gjë e tillë, dhe për t'iu shmangur këtyre përgjimeve, tash kujdesen melaiket e përmendura në këtë ajet, të cilat nxitojnë për ta shpënë çdo gjë në vendin e vet. Ky ishte mendimi i Muxhahidit, ndërsa Katadeja, Hasan el Basriu dhe Muhamed el Gazaliu thonë se këto janë yje apo planetë, të cilët kapërcejnë njëri-tjetrin gjatë udhëtimit të tyre nëpër orbitat e përcaktuara në Gjithësi.

Ca të tjerë mendojnë se fjala këtu është, si në ajetin e mëparshëm, për kuajt e luftëtarëve muslimanë, të cilët ngarendin para njëri-tjetrit në Xhihad (luftë), e disa të tjerë thonë se fjala është për shpirtrat e besimtarëve që u paraprijnë trupave të tyre për në kënaqësitë e Allahut, të cilat do t'i përjetojnë në jetën e Berzahut (varrezave). Megjithatë, mendimi i parë, se bëhet fjalë për melaiket që nxitojnë për të shpënë çdo gjë në vendin e vet, është më i pranueshmi.

 

5. Dhe pasha ata që çdo çështje rregullojnë" 

Gjithashtu edhe betimi i pestë me radhë i Allahut xh.sh., në këtë kaptinë, sipas shumicës dërrmuese të dijetarëve, ka të bëjë me melaiket të cilat, me lejen dhe autorizimin e Allahut, i rregullojnë çështjet në tokë.

Dijetarët kanë përmendur në këtë kontekst katër engjëjt më të mëdhenj, të cilëve u janë ndarë detyra të caktuara nga Allahu për rregullimin e çështjeve të jetesës në këtë botë.

Hasan el Basriu dhe Muhamed el Gazaliu, janë kategorikë se edhe ky ajet (ky betim), ka të bëjë ekskluzivisht me yjet, lëvizjen e planetëve dhe galaktikave.

Marrë në tërësi, pavarësisht nga këto mendime të nduarduarta, mund të themi se kuptimin e vërtetë të këtyre betimeve hyjnore e di vetëm Allahu i Gjithëdijshëm. Megjithatë, ajo që del në pah dhe për se dijetarët janë të bashkuar, është fakti se prapa këtyre betimeve ekziston një dëshmi e pakontestueshme kundër pabesimtarëve, se ato që ata i mohojnë në lidhje me Ringjalljen dhe Llogarinë e Ahiretit, janë një e vërtetë e pamohueshme, të cilën edhe do ta përjetojnë.

Dijetari i madh bashkëkohor, Sejjid Kutbi, në lidhje me këtë, në tefsirin e tij "Fi Dhilalil Kur'an" thotë: "Çfarëdo që të shtrohet rreth kuptimeve të këtyre betimeve të Allahut; engjëjt apo yjet, një është më se e sigurt,- këtu kemi të bëjmë me përjetimin shqisor të një gjallërie kuptimore të ambientit dhe të frymës kuranore". Pra, s'ka dyshim se këto shprehje kuranore lëkundin ndjenjat, dridhin zemrat dhe shkaktojnë rrëqethje e mornica në trup, për një gjë të tmerrshme, një kërcënim të vazhdueshëm që është momenti i kataklizmës dhe Ringjallja, ndodhia e të cilave do t'i tmerrojë pabesimtarët.

*        *           *

Kur është fjala tek betimet e Allahut, në përgjithësi, mund të themi se i Lartmadhërishmi është betuar edhe në krijesa të tjera të Tij, madje Ai është betuar edhe në vetë Qenien e Tij hyjnore. Me anën e betimeve të Tij në Kur'an, Allahu xh.sh. argumenton Njëshmërinë e Tij, vërtetësinë e Kur'anit si fjalë hyjnore, vërtetësinë e pejgamberisë së Muhammedit a.s. vërtetësinë e ndodhisë së Kiametit dhe të Ringjalljes.

Në vazhdim po paraqesim shkurtimisht disa nga këto betime hyjnore:

- "Pasha të radhiturit (melaiket), që në rreshta (safa) qëndrojnë, dhe nxituesit, që me nxitim shtyjnë, dhe pasha lexuesit, që lexojnë përkujtimin, është e vërtetë se Zoti juaj është vetëm Një, Zot i qiejve e i Tokës dhe ç'ka në mes tyre, dhe Zoti i lindjeve (të yjeve)"  (Es-Safat, 1-5)

- "Kaf, pasha Kur'anin e lavdishëm (do të ringjalleni)" (Kaf,1)

- "Ha, Mim, Pasha librin (Kur'anin) sqarues" (Ez-Zuhruf, 1-2)

- "Ja, Sin, Pasha Kur'anin e pacenueshëm në urtësinë e tij të lartë, s'ka dyshim se ti (Muhamed) je prej të dërguarve"  (Jasin, 1-3)

- "Betohem në Ditën e Kiametit" (El-Kiame, 1)

- "Ata që nuk besuan, menduan se kurrsesi nuk do të ringjallen. Thuaj: Po, pasha Zotin tim, patjetër do të ringjalleni dhe do të njoftoheni për ato që keni punuar, dhe kjo për Allahun është e lehtë" (Et-Tegabun, 7)

Në përmbyllje mund të themi se dijetarët islamë përcaktuan dispozita të veçanta në lidhje me betimet në Allahun dhe ndalimin e betimit të njerëzve në jetën e përditshme të tyre në diçka tjetër, përveç në Allahun xh.sh. Një gjë e tillë rrjedh edhe nga vetë porosia e Pejgamberit a.s., kur thotë: "Kush betohet, ose le të betohet në Allahun, ose le të heshtë!"

Nga kjo mund të kuptohet se Allahu xh.sh. betohet në shumë vende në Kur'an, në gjëra që janë me rëndësi të veçantë për njerëzimin, ndërsa njerëzit, nëse shtrëngohen për betim, atëherë këtë duhet ta bëjnë vetëm në Krijuesin e tyre, sepse asgjë nuk mund të krahasohet me Të.

 

6. Ditën kur vrullshëm bëhet dridhja

7. dhe pas saj pason tjetra

8. Atë ditë zemrat janë të tronditura

9. e shikimet e tyre janë të trishtuara (frikësuara)

10. Ata (idhujtarët) thonë (pyesin në këtë botë): A thua vërtet  do të kthehemi (edhe një herë) në këtë jetë?

11. edhe pasi të jemi bërë eshtra të kalbur?

12. Thanë: (nëse do të ringjallemi), atëherë ai kthim  do të jetë dëshpërues për ne!

13. Po, ajo (ringjallja) nuk do të jetë tjetër veçse një thirrje (britmë e vetme)

14. dhe ja, ata (do të gjenden) mbi sipërfaqen e tokës.

(En-Naziat,  6-14)

6. Ditën kur vrullshëm bëhet dridhja.

7. dhe pas saj pason tjetra

Pas 5 betimeve të Allahut të Plotëfuqishëm në krijesat e Tij, betime që dëshmojnë bindshëm se ringjallja është e vërtetë, tash i Madhërishmi na bën me dije se kjo botë (gjithësi) do të shkatërrohet e tëra me ushtimën, britmën ose dridhjen pas fryrjes së parë në sur (Er-Rraxhifetu). Menjëherë pas saj do të pasojë tjetra (Er-Rradifetu), d.t.th. fryrja e dytë e cila do të sinjalizojë ringjalljen.

Gjatë komentimit të kaptinës "En-Nebe'ë", ajeti 18: "Është dita kur i fryhet Surit (borisë) dhe ju vini grupe-grupe", ndër të tjera, kemi cekur mendimet e shumicës së dijetarëve se fryrja e parë dhe e dytë janë cekur me emra të veçantë (Er-Rraxhifetu dhe Er-Rradifetu) në kaptinën En-Naziat në ajetet 6-7, të cilat mu tash jemi duke i komentuar.

Megjithatë, një pjesë e madhe e dijetarëve mendojnë se ky ajet ndërlidhet fuqishëm me momentet e para të kataklizmës, d.t.th., kur pas fryerjes së parë, çdo gjë në këtë gjithësi nis të shkatërrohet, fillimisht kjo tokë, të cilën disa dijetarë e kanë quajtur "Er-Rraxhifetu", duke u mbështetur më shumë në një ajet tjetër kuranor:

"Atë ditë kur toka e kodrat të dridhen."  (El-Muzemmil, 14)

Pas tokës, fillon shkatërrimi i qiellit, dhe për këtë arsye disa dijetarë mendojnë se fjala "Er-Rradifetu", ka të bëjë me shkatërrimin e qiellit.

Sidoqoftë mendimi i parë është më i sakti, d.t.th. se këtu bëhet fjalë për dy fryrjet në Sur; e para, pas së cilës me dridhje, ushtima e klithma të njerëzve që do ta përjetojnë këtë tmerr, çdo gjë në këtë ekzistencë zhduket, e me të edhe toka e qielli, dhe pas saj do të pasojë fryrja e dytë, pas së cilës fillon një proces tjetër i jetës, llogaria e njerëzve për veprat e bëra gjatë jetës në këtë botë.

Transmetojnë Imam Ahmedi, Tirmidhiu, Haseni dhe të tjerët nga Ubejje bin Ka'bi, ndërsa fjalët janë radhitur nga Tirmidhiu, i cili thotë: Kur kalonte 1/3 e natës ai (i Dërguari i Allahut) ngrihej e thoshte: "O ju njerëz, përmendni Zotin, sepse erdhi (u afrua) dridhja (Er-Raxhifetu), të cilën do ta pasojë menjëherë tjetra (Er-Rradifetu). Erdhi (është afruar) vdekja dhe ajo që pason pas saj (ringjallja dhe llogaria)"

Për këto dy fryrje në Sur, dëshmon edhe ajeti tjetër kuranor :"Dhe i fryhet Surit dhe bien të vdekur ç'ka në qiej dhe çka ka në tokë, përveç atyre që do Allahu (të mos vdesin), pastaj i fryhet atij herën e dytë, kur, qe, të gjithë ata të ngritur duke pritur (urdhrin e Zotit-llogarinë)." (Ez-Zumer, 68)

Se momenti i kataklizmës është i tmerrshëm për pabesimtarët, të cilët në momentet e fryrjes së parë në Sur shohin se si shkatërrohen toka e qielli, na dëftojnë dy ajetet në vazhdim të kësaj kaptine:

 

8. Atë ditë zemrat janë të tronditura

9. e shikimet e tyre janë të trishtuara (frikësuara)

Ata që me ngulm mohuan ringjalljen dhe jetën pas vdekjes, do ta përjetojnë shumë rëndë këtë të papritur për ta. Zemrat e tyre do të dridhen nga llahtaria dhe tronditja, kurse shikimet do t'i kenë të trishtuara, të poshtëruara e të përbuzura. Cili prej tyre do të mund të paramendonte një përfundim të tillë poshtërues?! A nuk ishin këta kriminelë me zemra të ngurta dhe të vulosura me kufër, të cilët talleshin me ringjalljen?! Por ja se si i ka regjistruar Allahu xh.sh. fjalët e tyre ironike e përqeshëse, kur thotë:

 

10. Ata (idhujtarët) thonë (pyesin në këtë botë): A thua vërtet do të kthehemi (edhe një herë) në këtë jetë?

11. edhe pasi të jemi bërë eshtra të kalbur?

12. Thanë: (nëse do të ringjallemi), atëherë ai kthim do të jetë dëshpërues për ne!

Kjo do të thotë se për ta ishte e paimagjinueshme se trupat e tyre do të riktheheshin edhe njëherë në të njëjtën formë, në të njëjtën materie, pasi që eshtrat e tyre të ishin kalbur nën dhe e të ishin bërë hi e pluhur

Këto shpoti e tallje të tyre Allahu xh.sh. i ka regjistruar edhe në disa ajete të tjera kuranore si:

 ".Thanë: vallë pasi të bëhemi eshtra e pluhur do të ringjallemi si krijesë e re" (El Isra'ë, 98)

dhe :

"Ai (njeriu) na solli Neve shembull, e harroi krijimin e vet e tha: kush i ngjall eshtrat duke qenë ata të kalbur" (Jasin, 78)

Ironia dhe sarkazmi i tyre nuk kishte të sosur. Ata madje i përqeshnin muslimanët për këto kërcënime të Allahut për ringjalljen. Por të tillëve Allahu i Plotfuqishëm u thotë:

"Thuaj i ringjall Ai që i krijoi për herë të parë, e Ai është i Gjithëdijshëm për çdo krijim" (Jasin, 79)

Ai me këtë ua bëri me dije se llogaritë e tyre i kanë të gabuara, sepse për të Plotëfuqishmin, i Cili na ka krijuar nga mosqenia, nuk është vështirë të na ringjallë rishtazi. Ja se ç'përgjigje u jep Allahu xh.sh. në vazhdim të kësaj kaptine:

 

13. Po, ajo (ringjallja) nuk do të jetë tjetër veçse një thirrje (britmë e vetme)

14. dhe ja, ata (do të gjenden) mbi sipërfaqen e tokës.

Kjo do të thotë se për Allahun që na krijoi dhe na dhuroi jetën, nuk paraqet kurrfarë vështirësie që të na vdesë të gjithë dhe të na ringjallë, sepse për Krijuesin e gjithfuqishëm nuk ekzistojnë nocionet: "vështirë" apo "lehtë", veçse urdhri i Tij: "Bëhu!" zbatohet aty për aty:

"Kur Ai dëshiron ndonjë send, urdhri i Tij është vetëm t'i thotë "Bëhu!" dhe ai bëhet menjëherë." (Jasin, 82)

Do të thotë është vetëm një urdhër hyjnor: Ringjalluni!, dhe për një moment, të gjithë njerëzit do të ringjallen, të trishtuar, të frikësuar nga fakti se po dalin para Krijuesit të tyre për të dhënë llogari.

Kurse atyre që mendonin se eshtrat e tyre të kalbur nuk do t'u bashkohen kurrë më e të ringjallen, vetëm në ato momente do t'ju kujtohen fjalët e Allahut:

"E thonë: Të mjerët ne! Po kush na ngriti prej ku ishim të shtrirë në varre? Pra kjo qenka ajo që premtoi Zoti dhe vërtetuan të dërguarit" (Jasin, 52)

Vetëm atëherë këta do të binden se janë në humbje të vërtetë, por çdo gjë do të jetë vonë. Më nuk ka kthim prapa, edhe pse një gjë të tillë pabesimtarët e dëshirojnë. Ja se si i përshkruan Kur'ani këto dëshira të tyre: "E kur ndonjërit prej tyre (pabesimtarëve) i vjen vdekja, ai thotë: O Zoti im, më kthe (prapë në jetën e kësaj botë) që të bëj vepra të mira e të kompensoj atë që lëshova. Kurrsesi, (kthim mbrapa nuk ka)" (El-Mu'minun, 99-100).

Pra, më nuk ka rast për pendim as për përmirësim, por do të ketë vetëm ballafaqim me veprat e tyre të shëmtuara dhe me dënimin e dhembshëm që i pret!

Ringjallja e njerëzve do të bëhet në një tokë të re, në një tokë të bardhë e të shndritshme, në një tokë të rrafshtë, e cila quhet tokë e Ahiretit, tokë në të cilën kurrë nuk është bërë mëkat e as nuk është derdhur gjak i shkaktuar nga krimi.

Se para Allahut xh.sh., në Ditën e Gjykimit do të dalim në një tokë tjetër, jep shenjë ajeti kuranor:

"Ditën kur toka ndryshohet në tjetër tokë, e edhe qiejt (në tjerë qiej), dhe ata (njerëzit) të gjithë dalin sheshazi para Allahut, Një, Mbizotërues" (Ibrahim, 48)

Në lidhje me këtë Buhariu dhe Muslimi në Sahihët e tyre transmetojnë nga Sehl ibn Sa'di, se i Dërguari s.a.v.s. ka thënë: "Njerëzit në Ditën e Kiametit do të ringjallen në një tokë të bardhë, të shkëlqyer si argjendi, tokë në të cilën nuk është bërë mëkat e as është derdhur gjak."

 

15. "A të ka ardhur ty rrëfimi i Musait

16. Kur Zoti i tij e thirri në luginën e shenjtë Tuva

17. Shko te faraoni, ai vërtet i ka kaluar të gjithë kufijtë,

18. dhe thuaji (atij): A do të pastrohesh (të heqësh dorë nga kufri),

19. dhe unë të të udhëzoj tek Zoti yt, që Atij t'ia kesh dronë!

20.Pastaj ai (Musai) ia dëftoi mrekullinë e madhe,

21. por ai e përgënjeshtroi (Musain) dhe e kundërshtoi (udhëzimin hyjnor),

22. pastaj ia ktheu shpinën duke nxituar (të planifikonte ndonjë intrigë),

23. dhe i tuboi ( magjistarët-popullin) dhe u foli me zë të lartë,

24. e u tha: "Unë jam zoti juaj më i larti"!

25. Atëherë Allahu e rrëmbeu me ndëshkim të tmerrshëm, për këtë (thënie) të fundit dhe për atë të parën.

26. Vërtet në këtë (ndëshkim) ka mësim për atë që frikësohet."

                                                                                              (En-Naziat, 15-26)

Në ajetet më përpara, Allahu xh.sh. na bëri me dije për shpotitë dhe talljet e pabesimtarëve në lidhje me ringjalljen, gjë e cila e mundonte së tepërmi Muhammedin a.s., ndërsa tash, i Lartmadhërishmi, për ta qetësuar atë dhe për ta inkurajuar që të vazhdojë edhe më tej me të njëjtin angazhim e shpresë në misionin e tij, i sjell rrëfimin e ngjarjes së Musait a.s. me faraonin. Me tregimin e kësaj ngjarjeje të Musait a.s., Allahu xh.sh. e vë në dijeni se të gjithë pejgamberët që u dërguan para tij, përjetuan të njëjtin fat duke qenë të përqeshur e të tallur nga popujt e tyre. Megjithatë, ata që ishin të paluhatshëm në rrugën e Allahut më në fund qenë ngadhënjyesit, kurse pabesimtarët i përfshiu dënimi i dhembshëm dhe turpërimi edhe në këtë botë, e të mos flasim për dënimin që do t'i presë në zjarrin e Xhehennemit nesër në Ahiret.

15. A të ka ardhur ty rrëfimi i Musait

16. Kur Zoti i tij e thirri në luginën e shenjtë Tuva

Të gjithë mufesirët janë të një mendimi se fillimi i këtij ajeti ka të bëjë me një ofrim prehjeje e qetësie në zemrën e Muhammedit a.s.. Ngjarja që shkurtimisht do të rrëfehet në ajetët në vazhdim, padyshim do të jetë një përkrahje dhe inkurajim për misionin e tij.

Ngjarjet që përmenden në Kur'an, si kjo e Musait a.s., janë rrëfime që nuk pretendojnë vetëm historinë por para së gjithash janë fragmente historike që synojnë qëllime të caktuara për gjeneratat e mëvonshme që të marrin mësime e përvoja prej tyre.

Që në fillim të këtij ajeti: "A të ka ardhur ty rrëfimi i Musait", kemi të bëjmë me një pyetje hyjnore të shprehur në mënyrë aq të ngrohtë e të afërt. S'ka dyshim që Muhammedi a.s. e kishte të njohur ngjarjen e Musait a.s., mirëpo nga kjo formë e pyetjes kuptojmë se këtu është fjala më shumë për të tjerët, që ata ta kuptojnë, në këtë rast idhujtarët e Mekës, të cilët mohonin ringjalljen dhe mendonin se kurrë nuk do të ballafaqohen me të. Tregimi dhe ngjarja e Musait a.s. me faraonin kishte për qëllim më tepër që ata t'i vinte në dijeni se faraoni, që ishte shumë më i fuqishëm në pasuri e pushtet sesa idhujtarët mekas, kishte pësuar dënimin e tmerrshëm të Allahut në këtë botë dhe në botën tjetër.

Ajetet në fjalë na njohin me momentet e para të Shpalljes hyjnore Musait a.s. kur në luginën e shenjtë-Tuva, Allahu për herë të parë i komunikoi shpalljen të dërguarit të Vet duke e zgjedhur që të ishte i dërguar për beni-israilët, të cilët atëbotë vuanin nën robërinë e faraonëve të Egjiptit.

Ngjarjet e të Dërguarit të Allahut, Musait a.s., s'ka dyshim për një urtësi të madhe, janë më shumë të përmendura në Kur'an, sepse ai është edhe nga pejgamberët, që Allahu xh.sh. i quajti "Ulul Azmi"-"Profetë të vendosmërisë së lartë".

Ngjarjet e Musait a.s. janë pasqyrimi më real i jetës së një të dërguari, që ishte vazhdimisht nën përkujdesjen e Allahut, madje qysh nga ditët e para të lindjes. Misioni i Musait a.s., me të cilin e ngarkoi i Lartmadhërishmi, ishte mjaft i vështirë. Ai duhej të përballej me faraonin, sunduesin mizor të Egjiptit, ta thërriste në rrugë të drejtë, pastaj me popullin e tij beni-israil, i cili ishte një popull mjaft i papërgjegjshëm dhe injorant, popull që edhe pse Allahu e shpëtoi nga thundra e faraonit nëpërmjet Musait a.s., duke e bërë shpëtimin e tyre një mrekulli, megjithatë shpeshherë polemizuan me të dhe i thyen zotimet e veta se do t'i bindeshin vetëm Krijuesit të gjithësisë, duke devijuar nga rruga e vërtetë.

Kur është fjala për luginën Tuva, këtu komentatorët nuk kanë farë mëdyshjeje se ajo është kodra Turi Sina'ë, nëpër të cilën ishte duke kaluar Musai a.s. derisa kthehej nga Medjeni, së bashku me familjen e tij. Ai me këtë rast papritmas diku në lërgësi pa një zjarr dhe u tha familjes të qëndronin aty ku ishin e vetë u nis në drejtim të tij. Posa u afrua tek zjarri, Musai a.s. dëgjoi fjalët hyjnore, me të cilat iu drejtua i Lartmadhërishmi: "Vërtet Unë jam Zoti yt, hiq ato që ke mbathur (opingat) se je në luginën e shenjtë Tuva. Unë të zgjodha ty (për pejgamber), prandaj dëgjo mirë se ç'po të shpallet.!" (Ta Ha, 12-13)

Dhe pasi Allahu xh.sh. zgjodhi Musain për pejgamber dhe e ngarkoi me shpalljen, urdhëresa e parë hyjnore që duhej ta zbatonte në praktikë, ishte:

 

17 "Shko tek faraoni, ai vërtet i ka kaluar të gjithë kufijtë.

18. dhe thuaji (atij): A do të pastrohesh (të heqësh dorë nga kufri).

19. dhe unë të të udhëzoj tek Zoti yt, që Atij t'ia kesh dronë!"

Fjala "taga" do të thotë se faraoni i kishte tejkaluar të gjithë kufijtë në mëkate dhe paudhësi.

Fakti se faraoni i atëhershëm i Egjiptit (Merneptahu, biri i Ramzesit II) ishte aq arrogant e tiran, saqë pretendonte se ishte zot, është argument i mjaftueshëm se ai vërtet e kishte tepruar në çdo gjë, dhe se kishte ardhur koha t'i tërhiqej vërejtja nëpërmjet një të dërguari që të kthehej në rrugën e drejtë.

Sipas logjikës së njeriut, kundër arrogancës dhe mospërfilljes duhen përdorur forca dhe ashpërsia, por në këtë rast, Allahu xh.sh. i rekomandoi Musait a.s. butësinë dhe fjalët e mira, padyshim metodën më të frytshme të thirrjes në udhëzimin hyjnor. Ai e porositi edhe Muhammedin a.s.-vulën e pejgamberisë, me këso këshillash të çmueshme, kur i tha: "Thirr në rrugën e Zotit tënd me urtësi e këshilla të mira dhe polemizo me ata (pabesimtarët) në mënyrën më të bukur". (En-Nahl, 125)

Dhe, me të njëjtën këshillë edhe Musai a.s. shkoi tek faraoni, i doli përpara dhe me plot mirësjellje e butësi, i tregoi për qëllimin e ardhjes së tij. I ofroi ftesën për besim në një Zot të vetëm, Zotin e gjithësisë, por kot. Zemra e faraonit ishte e vulosur me ndryshkun e kufrit. Në të nuk kishte mbetur më vend për dritën e imanit, sepse zemra që është e verbër, nuk sheh dritë. Pra, faraonin e kishte verbuar aq shumë pozita dhe pasuria, saqë mendonte se ishte zot!! Por Musai a.s., i udhëhequr nga frymëzimi hyjnor, dëshironte ta përudhte këtë njeri, dëshironte ta pastronte zemrën dhe mendjen e tij nga të gjitha të këqijat dhe mendjemadhësia.

Nga ajeti në fjalë: "dhe thuaji (atij): A do të pastrohesh (të heqësh dorë nga kufri)", shohim se kemi të bëjmë më shumë me një ftesë sesa me ndonjë urdhër. Kjo ishte vetëm një këshillë e sinqertë që ai të largohej nga mendjemadhësia që e kishte mbërthyer, dhe t'i besonte Zotit të vërtetë. Por, mjerisht, të gjitha këto këshilla të urta e të ngrohta të Musait a.s. hasën në veshë të shurdhër të faraonit, madje as që bënë ndonjë përshtypje në shpirtin dhe zemrën e tij. Aq më tepër, ai edhe iu kërcënua Musait a.s., se si kishte guximin t'i fliste për gjepura të tilla, kur ai ishte rritur në pallatin e tij, me të gjitha të mirat, dhe tash po i mohonte të gjitha ato mirësi. Këto fjalë të tij i ka regjistruar Allahu xh.sh. në kaptinën Esh-Shuara:

"Ai (faraoni) tha: A nuk të rritëm ty si fëmijë në mesin tonë, ku i kalove disa vjet të jetës sate. Dhe ti bërë atë vepër që bëre (vrasjen e egjiptasit ), pra ti je mohues (i të mirave që t'i bëmë)". (Esh-Shuara'ë, 18-19)

Megjithëkëtë, Musai a.s. nuk kishte ndërmend të hiqte dorë nga ftesa. Ishte shumë këmbëngulës, saqë faraoni më në fund u detyrua t'i thoshte: "Ai (faraoni) tha: Sille pra (argumentin-dëshminë) nëse e thua të vërtetën". (Esh-Shuara'ë, 31).

Musai, të cilin Allahu xh. sh. e kishte përgatitur me dy mrekulli të mëdha, - dora e tij, sa e nxirrte nga xhepi, i bënte dritë, dhe shkopi me të cilin kishte ruajtur bagëtitë, sa e hudhte, përnjëherë shndërrohej në gjarpër, ia dëftoi dy mrekullitë e tij:

 

20. Pastaj ai (Musai) ia dëftoi mrekullinë e madhe

Sipas shumicës së komentatorëve të Kur'anit, fjala "mrekulli e madhe", edhe pse këtu është shprehur në trajtën e njëjësit, ka të bëjë me të dy mrekullitë, me të cilat u përforcua Musai a.s.

Është shumë karakteristikë se të tre pejgamberët e fundit që bëjnë pjesë në "Ulul Azmi" - "Pejgamberë të vendosmërisë së lartë": Musain, Isain dhe Muhammedin a.s., Allahu xh. sh. i përforcoi me mrekulli të mëdha, me të cilat i sfiduan popujt e tyre duke dalë ngadhënjyes. Kështu shohim se në kohën e dërgimit të Musait a.s. ishte në kulm magjia, prandaj Allahu xh.sh. e përforcoi së pari me këto dy mrekulli të mëdha, të cilat bënë që magjistarët të binin menjëherë në sexhde, sepse ata të parët e kuptuan se ajo me të cilën kishte ardhur Musai, nuk ishte magji po mrekulli.

Pastaj në kohën e Isait a.s., në lulëzim e sipër ishte mjekësia, kështu që Allahu xh. sh. e përforcoi të dërguarin e Tij me mrekullinë që të shëronte disa sëmundje të pashërueshme për atë kohë, si verbërinë nga lindja dhe sëmundjen e lëkurës (leprën-gërbulën), pastaj, me lejen e Allahut të ngjallte edhe të vdekurit.

Kurse në kohën e dërgimit të Muhammedit a.s. tek arabët, kishin arritur kulmin poezia dhe gjuha e pastër. Por, me zbritjen e ajeteve të para të Kur'anit, i cili ishte mrekullia më e madhe e Muhammedit a.s., mrekulli e përjetshme, që nuk do të tejkalohet kurrë deri në momentet e shkatërrimit të kësaj gjithësie, poetët arabë u shtangën e u nemitën. Ishin të pafuqishëm para fjalës së Allahut, madje edhe atëherë kur i Plotfuqishmi nëpërmjet të Dërguarit të Tij kërkoi nga ata dhe i sfidoi që të paktën të sillnin një ajet të ngjashëm me ato të Kur'anit, por kot, ata kurrë nuk arritën ta bënin këtë.

Po, t'i kthehemi ngjarjes sonë që e kemi synim. Megjithëse Musai a.s. i dëftoi faraonit mrekullitë e tij nga Allahu i gjithësisë, ai jo vetëm që nuk u bind, por madje me një përbuzje dhe ironi tha se kjo është magji, mohoi t'i bindej, dhe:

 

21. "por ai e përgënjeshtroi (Musain) dhe e kundërshtoi (udhëzimin hyjnor),

22. pastaj ia ktheu shpinën duke nxituar (të planifikonte ndonjë intrigë),

23. dhe i tuboi ( magjistarët-popullin) dhe u foli me zë të lartë,

24. e u tha: "Unë jam zoti juaj më i larti!"

Këtu del në shesh tërë arroganca e një njeriu të cilin lakmia për pozitë e kishte verbuar. Faraoni vërtet kishte kaluar tërë kufijtë. Krekosej se ishte sundues i Egjiptit, se robërit dhe skllevërit punonin për të, se të gjithë u bindeshin verbërisht urdhrave të tij. Prandaj, i bindur se do ta gjunjëzonte Musain a.s. me anë të magjisë, dhe do ta nënçmonte para tërë masës së tubuar si dhe para popullit të tij, beni-israilëve, dha urdhër të tuboheshin të gjithë magjistarët e vendit, të cilët njiheshin për shkathtësitë e tyre në magji. Ai u premtoi atyre shpërblime të mëdha, kurse ditën e caktuar për ballafaqim, iu drejtua atyre dhe popullit të tij me fjalët: "E u tha: "Unë jam zoti juaj më i larti" (En-Naziat, 24). I njëjti faraon, para shumë vjetve, po këtij populli, në fillim të sundimit të tij, u qe drejtuar me fjalët: "E faraoni tha: O ju pari, unë nuk njoh ndonjë zot tjetër për ju pos meje !". (El-Kasas, 38)

Këtu duhet ta ndalemi gjithsesi për të bërë një krahasim dhe për të tërhequr një paralele. Faraoni, të cilit i qe drejtuar ftesa e udhëzimit, e mohoi atë, sepse injoranca e tij nuk e linte ta shihte dritën që i afrohej. Ai që e sheh këtë dritë të udhëzimit, pendohet, përulet para madhështisë së Allahut dhe kthehet tek Ai, por faraoni nuk e bëri dot këtë. Në anën tjetër, magjistarët, të cilëve iu ofruan shpërblime marramendëse nëse do të fitonin, dhe të cilët me plot vetëbesim për fitore, hynë në garë, kur i panë këto dy mrekulli të mëdha, përnjëherë ranë në sexhde dhe besuan. Madje besuan aq bindshëm, saqë më parë pranuan të masakroheshin nga faraoni sesa të ktheheshin edhe një herë nën errësirën e kufrit, sepse zemrat e tyre u mbushën plot dritë të imanit.

Dhe, këtu është fundi i tiranisë. Allahu nuk duron që kriminelët dhe mohuesit të mbisundojnë vazhdimisht në tokë me padrejtësi, prandaj faraonin e ndëshkoi rëndë me ndëshkimin e Tij hyjnor:

 

25. "Atëherë Allahu e rrëmbeu me ndëshkim të tmerrshëm, për këtë (thënie) të fundit dhe për atë të parën".

Në lidhje me këtë ajet "Fe ehadhehu Allahu nekalel ahireti vel ula" - i cili flet për ndëshkimin e faraonit, mufesirët kanë dhënë disa mendime. Shumica e tyre, si Ibn Abbasi, Ikreme, Muxhahidi, Taberiu, Sha'biu, Dah-haku, Sujutiu, Kurtubiu e të tjerë, e shkoqisin këtë ajet duke e detajizuar në hollësi se për çfarë u ndëshkua faraoni, dhe thonë se ndëshkimi me fundosje në këtë botë dhe ndëshkimi me zjarr në Ahiret, ishte për shkak të fjalëve të tij të fundit drejtuar magjistarëve dhe popullit: "E u tha: "Unë jam zoti juaj më i larti" (En-Naziat, 24), dhe për fjalët e tij të para (të mëhershme): "E faraoni tha: O ju pari, unë nuk njoh ndonjë zot tjetër për ju pos meje !" (El-Kasas, 38).

Megjithatë, ka shumë nga komentatorët e Kur'anit si, Katadeja, Hasan el Basriu, Vahidiu, Ibn Kethiri, Ebu Suudi, Nesefiu, Shevkaniu etj, të cilët e komentojnë ajetin në vijë të përgjithshme dhe mendojnë se ndëshkimi këtu nënkupton dënimin në këtë botë, me fundosje, dhe dënimin me djegie në zjarrin e Xhehennemit në Ahiret.

Nëse anojmë nga mendimi i tyre, atëherë kuptimi dhe përkthimi i këtij ajeti do të ishte kështu: "Atëherë Allahu e rrëmbeu me ndëshkim të tmerrshëm (me zjarr) në Ahiret dhe (me fundosje) në këtë botë"

Në anën tjetër, dijetari më i madh i shekullit XX, Muhammed Mutevel-li Sha'ravi, në lidhje me kuptimin e këtij ajeti, jep edhe një mendim tjetër dhe thotë: "Faraoni gjatë dialogut me Musain a.s. bëri dy gabime (krime) të rënda. Krimi i tij i parë ishte kur e përgënjeshtroi Musain a.s. e me këtë edhe udhëzimin hyjnor "Fe kedh-dhebe ve asa" - "Por ai e përgënjeshtroi (Musain) dhe e kundërshtoi (udhëzimin hyjnor)". Kurse krimi i tij i dytë ishte kur proklamoi se ishte zot! - "Fe kale ene rabbukumul a'ëla" - "E u tha: "Unë jam zoti juaj më i larti". Pra krimi i parë ka të bëjë me të Dërguarin e Allahut, kurse krimi i dytë ka të bëjë me Allahun xh.sh..

Nëse shtrohet pyetja: A thua Allahu ndëshkon më parë për krimin ndaj përgënjeshtrimit të pejgamberit apo për krimin ndaj proklamimit-pretendimit të faraonit se është zot, themi se Allahu së pari ndëshkon për krimin e fundit, që janë fjalët e faraonit: "E u tha: "Unë jam zoti juaj më i larti" , sepse këtu shfaqet kulmi i kufrit, e pastaj pason edhe ndëshkimi për krimin e parë-përgënjeshtrimin e Musait: "Fe kedh-dhebe ve asa" - "Por ai e përgënjeshtroi (Musain) dhe e kundërshtoi (udhëzimin hyjnor)."

Pra, sipas komentimit të Sha'raviut, përkthimi i këtij ajeti do të dukej kështu: "Atëherë Allahu e rrëmbeu me ndëshkim të tmerrshëm, për këtë (thënie) të fundit (se unë jam zoti juaj më i larti) dhe për atë të parën (përgënjeshtrimin e Musait)"

Sha'raviu vazhdon e thotë: "Vërtet fundi i faraonit ishte tragjik. Ai u ndëshkua në këtë botë me fundosje: ".ndërsa ithtarët e faraonit (dhe vetë faraonin) i fundosëm, e ju i shihnit (me sytë tuaj)" (El-Bekare, 50), kurse në Ahiret e pret dënimi tjetër që fillon qysh në jetën e Berzahut-varrezave, për të vazhduar me dënim edhe më të tmerrshëm në zjarrin e Xhehennemit, për se jep shenjë edhe ajeti kuranor: "Ata i nënshtrohen zjarrit mëngjes e mbrëmje (në jetën e varrezave), e ditën e Kiametit (u thuhet engjëjve): ithtarët e faraonit futni në ndëshkimin më të tmerrshëm". (Gafir, 46)

Sidoqoftë, që të tri mendimet kanë bazë të fortë dhe secili prej tyre mund të merret si i saktë, kurse madhështia e këtyre fjalëve kuranore qëndron në faktin se nga të gjitha këto mendime asnjëri nuk vjen në kundërshtim me tjetrin, por vetëmsa plotësojnë njëri-tjetrin. Megjithatë, Allahu i Plotfuqishëm di më së miri për saktësinë e tyre.

 

26. "Vërtet në këtë (ndëshkim) ka mësim për atë që frikësohet."

Në këtë ajet, Allahu xh.sh. ka për qëllim parinë e Mekës, të cilëve edhe u dedikohet në radhë të parë ky rrëfim, që ata të mos e përsëritnin veprimin e faraonit, por t'iu bindeshin urdhrave të Allahut dhe të pasonin udhëzimin e mësimeve të Kuranit, me të cilat u kishte ardhur njeriu më besnik nga mesi i tyre - Muhammedi a.s.. Ky ishte një parajmërim se fundi tragjik i ngjashëm me atë të faraonit dhe të ithtarëve të tij, do t'i priste edhe ata, nëse nuk do të përudheshin në rrugën e drejtë. Edhe pse mësimi nga pësimi i faraonit ishte vërtet një shembull se si nuk do të duhej të vepronin, megjithatë shumica e parisë mekase, njësoj të verbuar nga lakmia e sundimit, e pozitës dhe e pasurisë, as që donin t'ia dinin për Islamin.

*        *           *

Ngjarja e Musait a.s. dhe dialogu i tij me faraonin, ishte shtytje dhe nxitje që Muhammedi a.s. të mos ligështohej gjatë misionit të tij, andaj pas mësimit të këtyre ngjarjeve nga rrëfimet kuranore, ai u bë edhe më i fortë, dhe më i gatshëm që misionin e tij fisnik ta vazhdonte deri në fund, i paepur dhe i pluhatshëm.

Këtu qëndron madhështia e qëllimit të këtyre ajeteve, të cilat në të njëjtën kohë shërbejnë si kërcënim i hapur, për fundin tragjik të pabesimtarëve, fund ky, të cilin herët a vonë do ta presë çdo mohues të rrugës së drejtë.

 

27. A më i vështirë është krijimi juaj apo ai i qiellit, (të cilin) Ai e ndërtoi?

28. E ngriti kupën e tij dhe e përsosi atë.

29. Natën e tij e errësoi, kurse ditën e ndriçoi.

30. E tokën pastaj e shtriu.

31. Nga ajo (toka) nxori ujët dhe kullotat e saj.

32. Kurse kodrat i nguliti.

33. Furnizim (kënaqësi) për ju dhe për bagëtinë tuaj.

 

                                                                      (En-Naziat, 27-33)

 

Fundi tragjik i faraonit do të duhej të ishte një mësim dhe përvojë e mirë për të gjithë ata që mohojnë Zotin dhe jetën pas vdekjes-Ringjalljen. Sa keq për ata që e mashtruan vetveten, të cytur nga shejtani, se kjo jetë e kësaj bote është e tëra, dhe se me të, çdo gjë merr fund. Por, megjithatë, Allahu i Gjithëmëshirshëm që Veten e ka cilësuar me emrat e mëshirës "Rrahman" dhe "Rrahim", dëshiron që këtyre mohuesve të Madhërisë së Tij, t'u japë edhe një rast tjetër për përmirësim, po tash duke sjellë argumente që vështirë se mund t'i mohonte dikush, qoftë ai edhe mohuesi më i madh:

 

27. A më i vështirë është krijimi juaj apo ai i qiellit, (të cilin) Ai e ndërtoi?

Ai me këtë ajet i vë në sprovë njerëzit që të mendohen mirë dhe të vënë në funksion logjikën: A më i vështirë është krijimi i tyre apo i qiellit dhe i kësaj gjithësie?! Në këtë rast, çdo përgjigje tjetër pos asaj që krijimi i qiellit është më i rëndë e më i vështirë se i njeriut, është pa vend. Andaj është për t'u çuditur me një kategori njerëzish sesi marrin guxim të mohojnë këto argumente kaq bindëse për ekzistimin e Allahut dhe për Ringjalljen pas vdekjes.

A nuk thotë Allahu xh.sh. në Kur'an: "S'ka dyshim që krijimi i qiejve dhe i tokës është më i madh (më i vështirë) se krijimi i njerëzve, por shumica e njerëzve nuk e dinë".  (Gafir, 57)

Edhe pse më herët kemi cekur se kur është fjala për Allahun xh.sh., nuk ekzistojnë nocionet "lehtë" a "vështirë", megjithatë pyetja vjen në këtë formë, që neve një gjë e tillë të na përfytyrohet në vizionin sa më real.

S'ka dyshim se krijimi i qiellit është një mrekulli në vete. Është vepër e përsosur dhe e përkryer e Krijuesit, vepër e Allahut , i cili Veten e cilësoi si : "Allahu është dritë e qiejve dhe e tokës." (En-Nur, 35) .

Shkenca botërore në këtë shekull në të cilin tashmë kemi shkelur, ka shkuar larg në fushën e astronomisë dhe të zbulimit të shumë trupave qiellorë. Dijetarët më eminentë botërorë, mbesin të mahnitur për çdo ditë e më shumë nga bukuria magjepsëse e qiellit-gjithësisë, sepse në këtë hapësirë kozmike, çdo trup qiellor e ka orbitën e vet të përcaktuar : "Dhe secili (planet-trup qiellor) noton nëpër orbitën e tij" (Jasin, 40).

 

28. E ngriti kupën e tij dhe e përsosi atë.

Allahu i Plotfuqishëm, qiellin e ndërtoi në formë të përkryer, ngriti kupën e tij dhe atë e zbukuroi me yje dhe planete: "Vërtet, Ne e kemi stolisur qiellin më të afërt (të dynjasë) me bukurinë e yjeve", (Es-Safat, 6)

Në këtë qiell dhe në këtë hapësirë të pafund për përfytyrimet dhe imagjinatën tonë njerëzore, nuk la ndonjë zbrazëtirë, por përsosi çdo gjë:

"A nuk shikojnë qiellin mbi ta sesi e kemi ndërtuar dhe zbukuruar, në të nuk ka ndonjë zbrazëti" (Kaf, 6),

pastaj ajeti tjetër:

"Ne, në qiell kemi krijuar galaktika dhe atë e kemi zbukuruar për shikuesit"  (El Hixhr, 16)

Por, edhe megjithë këtë fakt, ende ka njerëz që nuk besojnë se tërë kjo gjithësi ka Krijuesin e saj !!!

Janë këto ajete vijimësi që në radhë të parë u drejtoheshin parisë mekase, meqë ende nuk po bindeshin se ekziston Allahu, i vetmi Zot, Krijues i çdo gjëje, që në ajetet më përpara na tregoi për ndëshkimin e tmerrshëm të faraonit, vetëm për shkak të kryeneçësisë së tij në mosbesim.

Paria mekase ende po vazhdonte të njëjtin qëndrim mosmirënjohës dhe mohues, pavarësisht nga të gjitha këto argumente, me të cilat ishin në kontakt të përditshëm - e shihnin qiellin, bukurinë e tij, dhe për çdo ditë shihnin argumentet e Krijuesit:

 

29. Natën e tij e errësoi, kurse ditën e ndriçoi.

S'ka dyshim se dita dhe nata janë prej shenjave të Allahut. Bëri që nata të jetë e errët. E bëri atë pushim, çlodhje e qetësim, kurse ditën e ndriçoi me dritën e diellit, për gjallërim dhe për të fituar. Dhe këtu qëndron urtësia e Allahut. Ai nuk e la këtë tokë gjithmonë errësirë, po as gjithmonë dritë. Zgjodhi atë që do t'i përshtatej krijesës së cilës do t'ia besonte mëkëmbësinë në tokë-njeriut, po edhe gjallesave të tjera.

Por megjithatë pabesimtarët ecin mbi këtë tokë me mendjemadhësi, mbi këtë tokë për të cilën Allahu në vazhdim thotë:

 

30. E tokën pastaj e shtriu.

Nëse vetëm pak ndalemi dhe mendojmë kuptimet shumëdimensionale të këtij ajeti, vërtet do të mbesim të mahnitur e të impresionuar.

Për njerëzit në kohën e zbritjes së Kur'anit, ky ajet nuk kishte ndonjë peshë të veçantë shkencore, por sot, ky ajet dëshmon për mrekulli të madhe në shprehjet hyjnore. Ky ajet tregon saktësisht për formën eliptike të tokës. Më kot u munduan pseudoshkencëtarët dhe armiqtë e Islamit ta akuzonin këtë fe se ishte kundër shkencës, se kjo fe është fe mitologjike, se pjesëtarët e saj besojnë se Toka është një pllakë e rrafshtë dhe se atë e mbajnë mbi shpinë gjallesa të ndryshme gjigante, etj. Por jo. Islami, që është e vetmja fe që e përcolli njerëzimin gjatë tërë shtegtimit të tij në këtë botë, nuk është fe mitologjike, nuk është fe që parimet themelore i mbështet në legjenda a rrëfime të tilla fantastike, por është fe realiste, vizionare, sepse mu ky ajet, sikur edhe shumë e shumë të tjera që gjenden në Kur'an, vërteton se shkenca moderne e bashkëkohore, vetëm mund t'i provojë të vërtetat kuranore.

Ajeti: "E pastaj tokën e sheshoi", qartë të jep të kuptosh se, po të mos ishte Toka në formë eliptike, do të ishte e pamundur ta shihje atë gjithnjë të shtrirë para vetes. Por, ja që pabesimtarët as atëherë e as tash, nuk dëshirojnë të binden me të vërtetat e kësaj feje. Dhe këtë tokë e bëri të përshtatshme për jetën e njerzve. E zbukuroi me florën dhe faunën, me lumenj dhe me bukuri të tjera të rralla:

 

31. Nga ajo(toka) nxori ujët dhe kullotat e saj.

Meqenëse jeta njerëzore në bazë të shkaqeve të krijuara paraprakisht nga Allahu, varet nga të mirat natyrore të kësaj toke, prej elementeve të së cilës edhe u krijuam, Allahu xh.sh. na bëri me dije se prej kësaj toke bëri që të gufojnë e të rrjedhin lumenj të tërë, ujët e të cilëve ujit tokën, e bën atë të plleshme për jetesë, po edhe për kullosa, në të cilat kullosin kafshët, të cilat poashtu janë krijuar për t'i shërbyer njeriut dhe për të mirën e tij.

 

32. Kurse kodrat i nguliti.

Por që kjo tokë të jetë stabile, i Plotfuqishmi e përforcoi atë me kodrat, që i bëri sikur shtylla, e në të njëjtën kohë edhe si burim i stabilitetit të kores së tokës nga dridhjet e ndryshme të mundshme. Në lidhje me kodrat kemi folur më gjerësisht në kaptinën "En-Nebe'ë", andaj nuk e shoh të arsyeshme të përsërisim thëniet e mëparshme, por do të kishim theksuar vetëm një të dhënë, se sot gjeologjia botërore, mbetet pa tekst kur sheh përshkrimin aq të përpiktë të konstruktit të kodrave në Kur'anin fisnik.

 

33. Furnizim (kënaqësi) për ju dhe për bagëtinë tuaj.

Dhe, që të gjitha këto mirësi, Allahu xh.sh. i bëri për njerëzit dhe për kafshët, nga të cilat njeriu merr prodhime të sh