KOHA E LIRË
1. Me kohën e lirë nuk nënkuptoj shfrytëzimin e kohës së lirë me punë, aq sa jeta të bëhet plotësisht e qetë, pa probleme, apo të jetë e vrazhdë me pikëllime e pa qeshje. Shembulli më i mirë i kësaj gjendjeje kanë qenë shekujt e mesëm. Njerëzit më të mirë në atë kohë kanë qenë ata që kanë punuar e nuk kanë gabuar. Që kanë qenë të ashpër e tiranë e nuk kanë qeshur. Vdekja vinte në çdo çast, sa çel e mshel sytë. Në zemrën e tij nuk hynte aspak lumturi. Njerëzit nuk shihnin asgjë tjetër përveçse vuajtjeve, pikëllimeve e tiranisë së vazhdueshme, dukeshin sikur njerëzit që kthehen nga varret. Nga mendimet më të mira që janë thënë është i një dijetari në kohën e re, i cili ka thënë se gëzimi, qeshja dhe argëtimi në një pjesë të caktuar të kohës bën dobi më të madhe sesa puna dhe cilësia e saj e vazhdueshme.
2. Me këtë dëshirojmë që koha e lirë të mos jetë dhunë e kohës vetëm me punë. Që koha e lirë të mos jetë sistem jetësor e kohë e punës dytësore apo si përmbajtja e librit në fund. Por dëshirojmë me tepër se kjo: që koha e lirë t’i nënshtrohet ligjit të mendjes, ashtu si koha e punës. Sepse ne në punë punojmë për qëllim të caktuar. Po ashtu, duhet që edhe kohën e lirë ta shfrytëzojmë për një qëllim të caktuar, qoftë për dobi shëndetësore siç janë lojërat sportive, qoftë për kënaqësi shpirtërore, si leximi i librave shkencorë apo atyre me përmbajtje pedagogjike.
3. Mirëpo që qëllimi i shfrytëzimit të jetë kalimi i kohës, nuk është qëllim i drejtë, as ligj i drejtë, sepse koha është jeta dhe bjerrja e kohës është vetvrasje e vetes, jetës. Ata të cilët kohën e tyre të lirë e shfrytëzojnë duke luajtur shah, nuk e dinë, nuk kanë qëllim për të kënaqur mendjen. Edhe ata të cilët sillen nëpër kafene, klube e rrugë nuk kërkojnë gjë tjetër, vetëm se kalimin e kohës. Si të ishte koha për ta një armik i tyre i përbetuar.
4. Çelësi i shërimit të këtij problemi është në bindjen në të cilën njeriu mund t’i ndryshojë gjendjet e dashurisë dhe urrejtjes së tij ashtu si të dojë. Mund ta ndryshojë shijen e tij ashtu si të dojë. Mund të provojë shijimin me gjërat me të cilat nuk i ka shijuar më parë dhe ta shijojë urrejtjen në ato gjëra të cilat i ka dashur më parë. Mundësia është shumë e madhe dhe rasti shumë i volitshëm tek te shumica e njerëzve, nëse kanë dëshirë dhe forcë ta bëjnë atë. Të ndajnë kohën e tyre të lirë në ato gjëra që u bëjnë logjikisht dobi.
5. Është për keqardhje të shohësh se shumica e njerëzve besojnë që leximi i tregimeve të shkurtëra, revistave të lira janë të mjaftueshme në ushqimin e mendjes dhe dijes. Ata u kushtojnë këtyre rëndësi të madhe dhe mjaftohen me këto si mënyrë e kënaqjes së mendjes. E këto në realitet nuk janë asgjë tjetër vetëm se doping – drogë për mendjen, apo edhe nxitje, ndezje e instikteve seksuale. Forca e dëshirës të bën mësues i mësimeve, dijeve të shëndosha, cilësore dhe të nxitë në leximin e tyre. Çdo i arsimuar mund të krijojë në vetvete udhëzimin e drejtë të diçkaje në të gjitha llojet e mësimeve që i mëson dhe studion, qofshin ato pedagogjike apo shkencore. Ai në këtë mënyrë bëhet një njeri tjetër, bëhet personalitet i nderuar nga populli, po edhe populli pasurohet me kuadro të tilla të mirëfillta që dalin nga gjiri i tij në degë të ndryshme të arsimimit, diturisë dhe arteve.
6. Duhet që njerëzit të ndiejnë nevojën e të ushqyerit të mendjes së tyre ashtu siç e ndiejnë nevojën e të ushqyerit të barkut të tyre. Nuk ka jetë pa ushqim. E mendjen e ushqejnë aktivitetet e botimeve, përkthimeve dhe përhapjes së tyre.
7. Ta kesh si simbol tëndin gjithmonë këtë pyetje: Çfarë ke punuar gjatë kohës tënde të lirë? A ke përfituar diçka nga shëndeti, pasuria apo dituria? Koha jote e lirë a i është nënshtruar ligjit të mendjes – logjikës tënde? Dhe se ti me atë a ke pasur qëllim të caktuar në shfrytëzimin e kohës tënde të lirë. Nëse ka qenë kështu, atëherë ke fituar – shpëtuar. Nëse jo, provo të fitosh – shpëton. Një pjesë të vogël të kohës çdo ditë e veçon – dallon në qëllimin e diçkaje të caktuar që mund të ta ndryshojë rrjedhën e jetës tënde dhe të ta bëjë më të mirë sesa ke menduar apo të ta bëjë edhe më tw lumtur sesa që ke ëndërruar.
Nga arabishtja përktheu:
Shpend Hulaj
04.07.2006.islamgjakova.net
