Risia e fundit e Ministrisė sė Shėndetėsisė nė Republikėn e Maqedonisė, qe banka e spermės, apo ngjizja artificiale e cila do tu mundėsohet qytetarėve pa pagesė.
Kjo ēėshtje, nuk ka thjesht vetėm karakter mjekėsor, por kėrkohet qė tė tregohet edhe qėndrimi i sheriatit Islam ndaj ēėshtjes nė fjalė, sepse ka edhe implikime fetare.
Normalisht, do tė ishte mė e udhės qė pėr kėtė ēėshtje tė prononcohej institucioni zyrtar fetar Islam nė RM i cili i pėrfaqėson muslimanėt, por ja qė deri mė tash kjo nuk ėshtė bėrė. Realisht, ėshtė dashur qė ky qėndrim tė publikohet nė mediat elektronike dhe tė shkruara, bile edhe tu rekomandohej imamėve qė nė ditėn e xhuma ti kushtojnė kujdes kėsaj ēėshtje nė ligjėratat e tyre, ashtu qė popullata te kuptojė qėndrimin e fesė sė cilės i pėrket pėrkitazi me kėtė ēėshtje.
Pėr tu bėrė kjo punė, gjegjėsisht pėr tė dalė me njė qėndrim zyrtar pėr kėtė ēėshtje, institucioni fetar nė vend duhet ta ketė komisionin pėr fetva i cili do tė ketė séance tė rregullta dhe do tė komunikojė me popullatėn pėrkitazi me ēėshtjet tė cilat e tangojnė popullatėn. Nė kėtė kohė ka shumė ēėshtje qė popullata donė ta dijė qėndrimin e sheriatit, edhe atė fetvatė pėr kėto ēėshtje lypin analiza kolektive e jo vetėm personale, fjala vjen:njerėzit vazhdimisht pyesin pėr kreditė e bankave, sigurimet, ushqimet me pėrmbajtje tė xhelatinės etj. Ėshtė e vėrtetė se ka edhe shumė ēėshtje tė rėndėsishme dhe probleme tė mėdha me tė cilat ballafaqohen institucionet fetare, por kjo nuk arsyeton mos marrjen e hapave konkret nė kėtė plan.
Ėshtė e vėrtetė se pėr pyetje fetare pėrgjigjen hoxhallarėt e nderuar nė vendet ku kryejnė shėrbim fetar, por ka ēėshtje tė cilat kėrkojnė konsultim dhe rrahje tė problemit nė qarqe mė tė gjėra dhe nga mė shumė njohės tė ēėshtjeve qė pastaj tė dilet me pėrfundime tė pėrbashkėta. Kjo do t'ua lehtėsonte punėn shumė edhe imamėve dhe do tė kishte qėndrim zyrtar pėr ēėshtje tė caktuara problematike, veēanėrisht ēėshtjet bashkėkohore.
Unė qė para njė viti, edhe atė disa herė, e kam diskutuar kėtė ēėshtje me myftiun e Tetovės dhe pėrgjegjės tė ekzekutivit tė Myftinisė sė Tetovės, e po ashtu edhe me disa imamė, por ja qė nuk ka konkrete kurrgjė. Mė kanė thėnė nė mėnyrė jo zyrtare se kanė formuar komision pėr fetva, por pėr fat tė keq ende nuk ėshtė bėrė konstituimi i tij, gjegjėsisht ekzekutivi e din mire si duhet tė veprojė. Duhet zyrtarisht t'i informojė anėtarėt e kėtij komisioni dhe ta caktojė datėn e takimit konstituiv si dhe t'ia japė mbėshtetjen e duhur, dhe kėshtu tė fillojė tė funksionojė kėshilli. Pastaj, ėshtė pėrgjegjėsi e kėshillit se si do t'i ec punėt.
Kėshill i kėtillė duhet tė ekzistojė edhe nė suaza tė Bashkėsisė Fetare Islame tė RM-sė dhe tė jetė aktiv nė kontakt me popullatėn dhe imamėt. Unė nuk flas kėtu pėr vendime qė mund tė jenė marrė por qė nuk janė jetėsuar, apo pėr kėshille virtuale qė ndoshta janė formuar, por kanė ngelur tė pa njohura pėr popullatėn dhe hoxhallarėt.
Vendosa kėtė ēėshtje ta shprehi publikisht pas disa konsultimeve qė i kam bėrė nė Myftininė e Tetovės pėr kėtė ēėshtje, por qė nuk u bė realitet asgjė. Ėshtė e vėrtetė se bisedat kanė qenė konstruktive, kanė qenė tė hapur dhe mikpritės, por mė vjen keq qė ende nuk u vu nė praktikė.
Para ma tepėr se njė vit, nė njė seminar nė Medresenė e Prishtinės, njė propozim tė ngjashėm e dhashė edhe atje, gjegjėsisht thirra pėr formimin e njė Akademie Islame mbarėshqiptare:Shqipėri, Kosovė Maqedoni, ku do tė mblidhen kuadrot fetare dhe do tė venė objektiva tė punės sė akademisė. Kjo do tė ishte e ngjashme me punėn qė bėjnė akademitė e shkencave dhe arteve. Nėse jo kaq, atėherė do tė ishte nė rregull tė formohet kėshill pėr fetva nė nivel tė trojeve shqiptare.
Pėr atė, shfrytėzojė rastin qė kėtė propozim t'ua parashtrojė pėrmes mediave institucioneve fetare nė trojet shqiptare, nė veēanti e thirri myftiun e respektuar tė Kosovės Naim Tėrnava qė ta marrė njė iniciativė tė kėtillė, marrė parasysh se Bashkėsia Islame e Kosovės ka qenė mė stabile dhe pa turbulence qė i ka pėrjetuar Bashkėsia Fetare Islame e RM-sė nė kohėn e fundit.
Ky propozim del nė veēanti nė kėtė kohė kur ja Ministria e Shėndetėsisė nė RM morri njė vendim tė kėtillė pėr bankat e spermės.
Po ashtu, me kėtė rast do tė kėshillojė popullatėn qė mos bėjė ndonjė hap nė kėtė drejtim, sepse nė Islam kjo ėshtė e ndaluar, gjegjėsisht marrja e spermės sė njė njeriu tė pa njohur, apo tė njohur, me tė cilin nuk ėshtė femra nė lidhje bashkėshortore, fetarisht ėshtė rreptėsisht e ndaluar.
Kėtu kemi tė bėjmė me pėrzierjen e gjenezės, ēėshtjen e trashėgimisė dhe mbi tė gjitha nuk lejohet qė sperma e njė mashkulli tė futet, bile edhe nė mėnyrė artificiale, nė mitrėn e njė gruaje me tė cilėn nuk ka niqah-kunorė.
Nėse njė njeri nuk ka fėmijė, duhet tė shėrohet, nėse ka mundėsi, apo sė fundi tė martohet me njė grua tjetėr qė lind. Nėse problemi ėshtė te burri, nuk guxon t'ia lejojė gruas qė tė merr artificialisht spermėn e njė burri tjetėr, por ose ta shkurorėzojė gruan, nėse ajo kėrkon diēka tė tillė qė tė mund tė martohet legalisht me njė person me tė cilin do tė ketė fėmijė, ose, nėse donė ajo do tė vazhdojnė jetėn bashkėshortore duke bėrė lutje te Allahu pėr ta gjykuar pėr ata atė qė ėshtė mė e dobishme.
Ndalimi i kėsaj forme tė ngjizjes ėshtė konfirmuar edhe nga Akademia e Fikhut Islam pranė Ligės sė Botės Islame (Rabitatu-l-a'lemi-l-islami). Ky vendim ėshtė miratuar nė seancėn e dhjetė tė kėtij organi tė mbajtur nė selinė e LBI-sė nė Meke prej 19-28 Janar tė vitit 1985.
Bashkim Aliu
28.01.2008.islamgjakova.net
