Emri Indonezi kur te shqipėrohet merr kėtė domethėnie: "Ishujt e Indisė Lindore". Indonezia konsiderohet njėri nga arkipelagėt me te mrekullueshėm i cili shtrihet nė Juglindje te Azisė, njeri prej vendeve me tė mėdha te Azisė Juglindore. Ka njė pėrbėrje prej 13677 ujdhesash. Nga veriu kufizohet me Malajzinė, kurse nga lindja me Gininė e re, kryeqyteti i Indonezisė ėshtė Xhakarta (Jakarta). Banorėt vendas, flasin gjuhėn Indoneziane, e ashtuquajtur ne origjinal "Bahasa Indonesia", njėherazi ėshtė gjuhė zyrtare e vendit. Ne te kaluarėn gjuha melaje shkruhej me shkronja arabe (shkrim: xhavi), mirėpo periudha imperialiste kishte ndikuar qė nė vend te saj te pėrdorej alfabeti latin. Pėrveē gjuhės melaje, e cila ėshtė gjuhe e pare zyrtare e vendit, fliten edhe gjuhė tė tjera, si: gjuha japoneze, angleze dhe arabe, pėrveē se kjo e fundit zė vend tek studentėt dhe studiuesit e mėsimeve Islame.[1] Ėshtė e domosdoshme pėr t'u pėrmendur se banorėt e Indonezisė, pėrveē gjuhėve qė i cekėm, flasin me shumė se tridhjetė gjuhė tė tjera lokale, te cilat numėrojnė me shumė se 250 dialekte te ndryshme dominuese. Si shkak i dominimit tė kėtyre gjuhėve tė shumta, ėshtė banimi i njerėzve nė skaje apo nė kufijtė e Indonezisė. Largėsia nga lindja e Indonezisė e deri nė perėndim, ėshtė sikurse largėsia nė mes Londrės dhe Gjirit Arab. [2] Banorėt e Indonezisė kanė prejardhje nga disa fise tė ndryshme banorėsh, me tė rėndėsishmet nga to mund t'i numėrojmė ne vazhdim:
1- Fisi Malaj
2- Fisi Kinez dhe disa
3- Familje Indiane
Nė Indonezi, njerėzit zakonisht marrin emrat e fiseve duke u bazuar nė emėrtimet e vendeve ku ata popullojnė, pėr shembull: Fisi i emėrtuar me emrin "El-Xhavij-jin", ka marrė kėtė emėr sipas ishullit Xhįvah, fisi Es-sandįn ėshtė emėrtuar nė bazė te emėrtimit vendor Sandįn. Fisi El-mįdśrij ėshtė emėrtuar sipas ujdhesės Mįdśra. Fisi Es-sįzįk banon nė ujdhesėn Lambuk, kurse fisi El-mukserijin dhe El-juxhijin, jetojnė nė anėt e skajshme jugore te ishullit Selibiz. Muslimanėt nė Indonezi numėrojnė me shumė se 95% tė popullsisė dhe te gjithė janė pasues te "Ehlis-sunneh vel-xhemaa'ah", ndėrsa kur ėshtė fjala pėr shkollėn juridike medhhebore, praktikojnė Medh'hebin e Imam Sha'fiut. Numrin tjetėr te popullsisė e pėrbejnė tė krishterėt, hindusėt, budistet dhe paganet.
Kur tė flasim pėr statusin qė gėzon Feja Islame nė Shtetin e Indonezisė, mund tė themi se konsiderohet si fe formale dhe anon nga njė grup shtetesh islame, ku normat dhe ligjet e tyre nuk janė tė pėrcaktuara sipas Ligjit Islam, mirėpo kėto ligje (Kanune) janė tė pėrcaktuara pėr tė gjitha fetė, nė pėrgjithėsi.
Islami dhe Indonezia
Pasi qė Arabėt nė pėrgjithėsi kishin pranuar Fenė Islame dhe biznesi i tregtarėve ishte shtuar dukshėm me banorėt e Ishujve tė Indonezisė, e nė veēanti i atyre qė vinin nga Omani, Hadramevti dhe Jemeni, shohim se vėrtetė ardhja e Islamit u kishte dhuruar njė jetė tė re dhe u kishte sjell njė kulturė shumė tė lartė, qė deri nė atė kohė, banorėt e atyre ishujve nuk kishin poseduar njohuri pėr njė kulturė tė tillė. Sipas tė dhėnave qė ka sjell El-Mes'udij ne librin e tij Muruxh Edh-dheheb lidhur me atė se, a kanė ditur muslimanėt diē pėr ishujt e Indonezisė. Ai thotė se, nė atė kohė, kėta ishuj vėrtetė kanė qenė te njohur nga muslimanėt. [3] Disa tė tjerė mendojnė se Islami kishte depėrtuar nė kėto vende, atėherė kur vala e ēlirimeve islame ne Periudhėn Abaside, veē kishte ēaluar dhe njerėzit kishin nxituar pas punėve tė jetės se pėrditshme, si nė sektorin e tregtisė, bujqėsisė dhe industrisė, po ashtu edhe nė pėrhapjen e shkencave islame. Anijet kishin filluar te lėviznin nga Bregdetet e Ijshuve Arab, nė drejtim te lindjes, duke bartur me vete mallra, veē kėsaj, morali i tregtarėve muslimanė qė Islami ua kishte mbjellur nė zemrat e tyre, kishte ndikuar tek banorėt e Indonezisė qė me vonė ta pėrqafojnė islamin me plot dashuri. Nė mesin e tyre kishte thirrės (Duįtun), po ashtu nė mesin e tyre gjejmė edh dijetarė (Ulema), tė cilėt e kishin sakrifikuar jetėn e tyre nė pėrhapjen e Islamit si dhe nė ngritjen e Fjalės "Nuk ka Zot tjetėr pėrveē All-llahut" Mėnyra dhe metodologjia e pėrhapjes sė Islamit nė Indonezi, kishte qenė graduale dhe precize, duke vazhduar nga vendet bregdetare e deri ne brendėsi tė ishujve. Pėr kėtė arsye feja islame kishte pasur njė ndikim shumė tė lartė nė vendet bregdetare, krahasuar me ato nė brendėsi. Nė atė kohė kishte tregtarė nga Indonezia, tė cilėt kishin udhėtuar pėr nė vendet arabe, siē ishte shkuarja e tyre ne Bagdad nė kohėn e Harun Err-rreshidit. Kėta tregtarė tė Indonezisė pas kthyerjes nga Bagdadi, me vete kishin bartur besimin islam. Shkaqet dhe arsyet e korrjes se suksesit nė pėrhapjen e Islamit nga Arabėt nė trevat e Indonezisė ishin: morali islam i Arabėve, besueshmėria, besnikėria, sinqeriteti, pasionet e mira, respektimi i barazisė dhe unitetit, si dhe mirėmbajtja dhe harmonia e besimit ndėr muslimanė.
([1]) Mustafa El-Bagau , Faqe : 100 .
([2]) Xhemil Abdullah Elmisrij, Faqe 455-458.
([3]) Abdullah Mubeshir Et-tarazi, Faqe : 13 - 16 .
Pėrktheu nga gjuha arabe Feim Dragusha
Marrė nga: Hadir El-Alem El-Islami - Ve Kadaju Es-sijasijeh El- Muasireh, Autor: Dr. Muhammed Awed El-Huzaimah.
27.12.2007.islamgjakova.net
