Sahihul Buhari - në gjuhën shqipe

KREU - IV-

 

KAPITULLI PËR ZEQATIN, me fjalë të All-llahut xh.ah.:

"Falni namazin dhe jepni zekatin!"

Ibn Abbasi r.a. ka thënë:
Më ka treguar Ebu Sufjani r.a. dhe përmendi fjalët e Pejgamberit s.a.v.s. duke thënë:
"Na urdhëron faljen e namazit, dhënien e zekatit, vizitën e farefisit dhe modestinë...."

1395. - Na ka rrëfyer Ebu Asim-Dahhak ibn Mahled duke transmetuar nga Zekerijja bin Is-haku, e ky nga Jahja b. Abdull-llah b. Sajfijje, kurse ky nga Ebu Ma'bedi, e ai nga Ibn Abbasi r.a. se Pejgamberi s.a.v.s. e dërgoi Muadhin për në Jemen dhe i tha: "Thirri ata të dëshmojnë se nuk ka Zot tjetër përveç Një, te vetmit All-llah, se unë jam pejgamber i All-llahut, dhe nëse ata i binden kësaj, atëherë informoi dhe mësoji se All-llahu u ka caktuar si detyrë faljen e pesë kohëve të namazit brenda një dite dhe një nate. Nëse edhe këtë e respektojnë, atëherë njoftoi se All-llahu u ka vënë si detyrë të japin zekatin e pasurisë së tyre, që do të mirret nga të pasurit e mesit të tyre dhe t'u jepet të varfërve në mesin e tyre".

1396. - Hafs b. Umer na ka treguar nga Shu'be, kurse ky nga Muhammed b. Osman b. Abdull-llah b. Mevhibi, i cili transmeton prej Musa b. Talhës, kurse ky nga Ebu ejjubi r.a. se një njeri i ka thënë pejgamberit s.a.v.s. : " Më informo për punën e cila do të shpiente në xhenet!"
"Çka? Çka?" pëshpëritën të pranishmit.
Pejgamberi s.a.v.s. tha "Ka ndonjë hall".
"Të adhurosh vetëm All-llahun dhe të mos i bashkëngjesish asgjë, të falish namazin, të japish zekatin dhe të vizitosh të afërmit".
Ndërsa Behzi thotë se i ka treguar Shu'be, të cilit ia ka transmetuar Muhammed b. Osman dhe babai i tij Osman b. Abdull-llah se të dy e kanë dëgjuar Musa b. Talhën duke transmetuar këtë nga Ebu Ejjubi.
Ebu Abdull-llah thotë: "Kam frikë se Muhammed b. Osman nuk është askush tjetër përveç atij që e dimë me emrin Amr".

1397. - Na ka treguar Muhammed b. Abdurrahim, atij Afan b. Muslim të cilit ia ka transmetuar Vuhejbi nga Jahja b. Seid b. Hajjan, e ky e ka marrë nga Ebu Zur'a, ndërsa ky nga Ebu Hurejre r.a., se një beduin erdhi te Pejgamberi dhe i tha:

"Më udhëzo në një punë pas kryerjes së të cilës do të hyj në xhennet".
"Të adhurosh vetëm All-llahun dhe në këtë të mos i bësh shok, të falish namazin që është detyrë, të japish zekatë dhe të agjërosh Ramazanin" iu përgjegj Muhammedi a.s.
"Pasha atë në duar të të cilit është jeta ime, kësaj nuk do t'i shtoj asgjë"- tha beduini.
Kur shkoi ai, Pejgamberi s.a.v.s. tha: " Kush dëshiron të shohë njeri të xhennetit, le ta shikoj këtë(beduin)".
- Na ka treguar Museddedi duke transmetuar Jahjanë, kurse ky transmeton Ebu Hajjanin i cili ka thënë se këtë ia ka kumtuar Ebu Zur'a nga Pejgamberi s.a.v.s.

1398. - Haxh-xhaxhi na ka treguar, kurse këtij ia ka përcjellur Hammad b. Zejdi nga Ebu Xhemra i cili thotë: E kam dëgjuar Ibn Abbasin r.a. që thonte:

- Pejgamberit s.a.v.s. i erdhi delegacioni i fisit Abdul Kajs dhe i tha: "O Pejgamber i
All-llahut, ky fis është nga soji i Rebi'ave. Ndërmjet nesh dhe teje jetojnë dhe qarkullojnë mosbesimtarët e fisit Mudar, andaj nuk jemi të sigurtë të vijmë te ti, përveç se në ndonjë muaj të shenjët, prandaj urdhërona ndonjë gjë të cilën do ta marrim prej teje me çka do të thërrasim ata që lëmë pas nesh!"

Ju urdhëroj, tha Muhammedi a.s., katër punë dhe ua ndaloj katër tjera. Ju urdhëroj: besimin në All-llahun dhe dëshminë se nuk ka Zot tjetër përveç një
All-llah, dhe dorën e drejtoi kështu, thotë Ibn Abbasi, me gishtin tregues në formë vertikale, se është Një, falnie namazin, të jepni zekatin dhe bashkësisë t'ia jepni të pestën e plaçkës së luftës. Ua ndaloj: të përdorni cërpkat, shtambat, mataret dhe enë tjera, të lyera me rrëshirë (në këso enësh arabët mbanin dhe pinin alkool).

Sulejmani dhe Ebu Nu'mani, duke transmetuar nga Hammadi, thonë:
"Të besosh në All-llahun do të thotë të deklarosh se nuk ka Zot tjetër përveç një të vetmit All-llah".

1399. - Na ka treguar Ebu-l-Jeman el Hakem b. Nafi, të cilit i ka treguar Shuajb b. Ebi Hamza nga Zujberi, e këtij i ka treguar Ubejdullah b. Abdullah b. Utbe b. Mesud, se Ebu Hurejra r.a. ka thënë: Ku ndërroj jetë Pejgamberi s.a.v.s. dhe Ebu Bekri u bë halif, disa arabë iu kthyen mosbesimit, andaj Umeri tha:

- Si po lufton ti kundër idhujtarëve, kur Pejgamberi i All-llahut ka thënë: "Më është urdhëruar që të luftoj kundër idhujtarëve derisa të dëshmojnë: La ilahe il-lall-llah, e ai i cili dëshmon kështu, e ruan nga unë pasurinë dhe jetën e vet, me përjashtim të një detyrimi tjetër që e zë asgjë, e dhënia e llogarisë së tij është punë e
All-llahut".

1400. - "Pasha All-llahun - tha Ebu Bekri - do të luftoj vendosmërisht kundra secilit që bën dallim ndërmjet faljes së namazit dhe dhënies së zekatit. Zekati është detyrim material. Pasha Zotin, kush nuk e jep shaptoren, që më parë ia kanë dhënë Pejgamberit të All-llahut, unë do të luftoj vendosmërisht kundër tyre për këtë ngurrim të tyre".

Umeri r.a. tha: "Pasha All-llahun, kjo nuk është asgjë tjetër përveç që All-llahu ia hapi krahërorin Ebu Bekrit r.a. dhe unë e kuptova se ai është me të vërtetë në të drejtë".

DHËNIA ME RREGULL E ZEKATIT

" Po, nëse ata pendohen, e falin namazin dhe e japin zeqatin, atëherë i keni vëllezë në fe. Ne i sqarojmë argumentet për ata njerëz që kuptojnë." (Kur'an, 9/11)

1401. - Na ka treguar Ibn Numejri nga ana e babës së vet, i cili thotë se ia ka transmetuar Ismaili, e ky nga Kajsi, se Xherir b. Abdullahu r.a. ka thënë:

"Ia kam dhënë besën Pejgamberit s.a.v.s. për kryerjen me rregull të namazit, dhënien e zekatit dhe për këshillimin e secilit musliman".

MËKATI PËR MOSDHËNIEN E ZEKATIT

"...Ata të cilët e ruajnë arin e argjendin e nuk e japin për rrugën e All-llahut, lajmëroi për një dënim të dhembshëm.Atë ditë kur ajo (pasuri e deponuar) fërgohet në prushin e xhehennemit, e me të (ashtu zharavë) lyhen ballët, anët dhe shpinat e tyre (do t'u thuhet): "Kjo është ajo që e depozituat për veten tuaj, pra shijoni atë që e depozitonit!" (Kur'an, 9: 34,35)

1402. - Na ka treguar Hakem b. Nafi, të cilit i ka kumtuar Shuajbi, e këtij Ebu Zinadi, ndërsa këtij i ka treguar Abdurrahman b. Hurmuz el-Arexh, i cili e ka dëgjuar Ebu Hurejren duke thënë:

- Pejgamberi s.a.v.s. ka thënë: "Në ditën e Kijametit deveja do t'i vijë të zotit të vet më e mirë dhe më e madhe se sa ka qenë, dhe, nëse nuk ka dhënë zekatë për të, ajo do ta shkelë me këmbë. Do t'i vijë edhe delja e pronarit të vet më e mirë se sa ka qenë, dhe nëse nuk ka dhënë për të zekatë ajo do ta shkelë me thundra dhe do ta shpojë me brirë. Në Ditën e Kijametit asnjëri prej jush nuk do të vijë e të mos e ketë delen-dashin, varur në qafë, duke blegëruar,e ai do të thërrasë: O Muhammed!"
Unë do t'i përgjigjem: Ta kam komunikuar urdhërin e All-llahut kurse tash nuk kam mundësi asgjë të ndihmoj. Asnjëri prej jush nuk do të vijë me devën që po pëllet, varur në qafë, e të mos thërrasë: "O Muhammed!" E unë do t'i përgjigjem: Unë të kam komunikuar me kohë, kurse tash asgjë s'mund të bëj".

1403. - Na ka treguar Ali b. Abdullah, e këtij i ka treguar Hashim b. Kasimi nga Abdurrahman b. Abdullah b. Dinar, kurse ky nga babai i vet, e ai nga Ebu Salih Semmam kurse ky nga Ebu Hurejreja, i cili thotë:

- Pejgamberi s.a.v.s. ka thënë: "Atij të cilit All-llahu i ka dhënë pasuri por ky nuk ka dhënë zekatë për të , ajo pasuri do t'i paraqitet në Ditën e Kijametit sikur gjarpër me ballë të bardhë e me dy pika të zeza përmbi sy, do t'i mbështillet rreth qafës e pastaj do ta vejë ndërmjet nofullave, d.m.th. ndërmjet dy nofullave, e do t'i thotë: - Unë jam pasuria jote , unë jam thesari yt i deponuar, - e pastaj do t'i këndojë ajetin :
"Ata që bëjnë koprraci.....kurrsesi le të mos mendojnë se ajo është mirë për ata..." (Kur'an, 3:180)

PASURIA NGA E CILA ËSHTË DHËNË ZEKATI NUK TRAJTOHET KAPITAL I GRUMBULLUAR

Pejgamberi s.a.v.s. ka thënë:

"Nuk jepet zekat për pasurinë me vlerë nën pesë okë".

1404. - Ahmed b. Shebib b. Seid thotë se babai i tij ia ka transmetuar nga junusi, e ky nga Ibn shihabi ndërsa ky nga Halid b. Eselmi i cili ka thënë: "Dolëm nga qyteti me Abdullah bin Umerin r.a. dhe një beduin tha: - Më informo për fjalët e All-llahut:
-....Ata të cilët deponojnë ar dhe argjend dhe nuk e shpenzojnë për hirë të
All-llahut... (Kur'ani, 9:34)
Ibn Umeri iu përgjegj: "Ai i cili grumbullon, dhe nuk jep zekat për të, i mjeri ai! Kështu ka qenë para se të shpallet norma për zekatin, kurse pas normëzimit të zekatit, All-llahu e ka bërë mjet për pastrimin e pasurisë së fituar".

1405. - Na ka treguar Is-hak bin Jezid, atij i ka kumtuar Shuajb b. Is-hak se i ka thënë Evzai se e ka lajmëruar Jahja b. Ebi Kethir, se Amr b. Jahja b. Umara e ka informuar nga babai i vet Jahja b. Umara b. Ebi-l-Hasan i cili ka dëgjuar Ebu Seidin r.a. duke thënë:

- Pejgamberi s.a.v.s. ka thënë: "Për pasurinë me vlerë nën pesë okë nuk jepet zekatë, për deve, më pak se pesë, nuk ka zekatë, edhe për pasuri më pak se pesë barrë nuk ka zekatë".

1406. - Na ka treguar Aliu se e ka dëgjuar Hushejmin të cilit i kishte transmetuar Husejni nga Zejd b. Vehbi, i cili ka thënë: "Kam kaluar pranë Rebedhës, (lagje afër Medinës) dhe aty u takova rastësisht me Ebu Dherr-rrin r.a. dhe e pyeta:
"Çka të ka sjellë në këtë shkallë?"
"Kam qenë në Siri" - mu përgjegj ai - "dhe nuk jemi pajtuar me Muaviun lidhur me ajetin: "... Ata, të cilët deponojnë ar dhe argjend dhe nuk e shpenzojnë për hirë të All-llahut ..." (9:34)
Muaviu ngul këmbë se ky ajet është shpallur lidhur me rastin e hebrejve dhe të krishterëve, kurse unë po them: "Është shpallur edhe për ne edhe për ata". Kështu që ndërmjet nesh doli një mospajtim, prandaj ai i shkroi Osmanit r.a. dhe më paditi mua Osmani më shkroi të vij në Medine. Unë erdha dhe rreth meje u mblodh një masë e madhe njerëzish, sikur të mos më kishin parë kurrë më parë. Unë ia thash Osmanit, e ai më tha: "Nëse je larguar anash, e ke qenë afër". Dhe ja, kjo është ajo që më solli në këtë shkallë. Sikur të më emëronin komandant në Etiopi do të kisha dëgjuar dhe do të isha bindur".

1407. - Na ka treguar Ajjashi, e këtij Abdul-A'la të cilit ia ka transmetuar Xhurjeri nga Ebul-A'la, kurse ky nga Ahmed b. Kajsi i cili ka thënë: "Kam ndjekur... kurse në senedin tjetër: më ka treguar Is-hak b. Mensur, ndërsa këtij i ka thënë Abdussamed: Im atë më ka thënë: Na ka rrëfyer Xhurejri, të cilit i ka kumtuar Ebu-l-A'la b. Shihhar, se u ka thënë Ahnef b. Kajs:

Kam qenë duke ndejtur me disa fisnikë kurejshit dhe erdhi një njeri me flokë e tesha të pahijshme dhe pamje të vrazhdë u ndal tek ata, dha selam dhe citoi:
"Ata që grumbullojnë pasuri përgëzoji me gurë të nxehtë, mbi të cilët do të digjen në zjarrin e xhehennemit. Pastaj ata do t'iu vëhen secilit prej tyre në maje të sisës e do t'i arrijë deri në cep të krahut kurse pastaj, do t'i vëhet në cep të krahut duke lëvizur derisa t'i vijë prap në majë të sisës". Mandej shkoi e u ul afër një shtylle. Unë e shoqërova dhe u ula pranë tij. Nuk e dijsha kush është por i thashë:
"Më duket se këtyre njerëzve nuk u pëlqeu se çka u the".
"Ata nuk kuptojnë asgjë" - u përgjegj ai.

1408. - Më ka thënë miku im.
"Kush është miku yt?" e pyeta.
"Pejgamberi s.a.v.s." , m'u përgjegj ai.
"O Ebu Dherr, a e sheh Uhudin?" - më pyeti Muhammedi a.s.
Shikova diellin. Dita gati ishte ngrysur. Unë kujtova se Pejgamberi i All-llahut më drejton atje për ndonjë punë, prandaj i thashë: "Po, e shoh".
"Kisha dëshiruar të kem ari sa është Uhudi, vetëm me dëshirë që ta shpërndajë të tërë, përveç tre dinarëve" - tha Muhammedi a.s.
"Ata nuk e kuptojnë këtë, prandaj grumbullojnë vetëm pasuri të kësaj bote".
"Jo, pasha Zotin! Unë nuk kërkoj prej tyre atë pasuri të kësaj bote, e as që do t'i pyes për normat e fesë deri në ballafaqim me All-llahun".

SHPENZIMI I PASURISË NË VEND TË SIGURTË

1409. - Na ka treguar Muhammed b. Muthenna, kurse këtij Jahja që e ka transmetuar nga Ismaili, ndërsa këtij Kajsi nga Ibn Mes'udi r.a., i cili ka thënë:
-E ka dëgjuar Pejgamberin s.a.v.s. që thoshte:
"Zili duhet pasur vetëm në dy raste : njeriut të cilit All-llahu i ka dhënë pasuri dhe ai e shpenzon në vend të sigurtë për qëllime bëmirësie dhe njeriut, të cilit All-llahu i ka dhënë dituri, e ai vepron sipas asaj dhe i mëson të tjerët".

HIPOKRIZIA NË DHËNIE TË SADAKËS

Sipas fjalëve të All-llahut xh.sh.:

"O ju që besuat, mos i prishni lëmoshat tuaja me të krenuar e me ofendim siç bën ai që e jep pasurinë e vet sa par sy e faqe të njerëzve, e nuk e beson All-llahun dhe as botën tjetër. Shembulli i tij është si një gur i madh e i lëmuar që mbi të ka pak dhe, e kur e godet atë një shi i madh e lë të zhveshur (lakuriq). Ata (formalistët) nuk arrijnë asgjë nga ajo që punuan. All-llahu nuk e udhëzon popullin jobesimtar".(Kur'an, 2:264)

ALL-LLAHU NUK E PRANON SADAKËN NGA PASURIA E FITUAR ME SHPËRDORIM

Por vetëm nga fitimi me djersë të ballit, sipas fjalëve të All-llahut xh.sh.:

"....dhe e shton lëmoshën, All-llahu nuk e do asnjë besëprerë dhe mëkatar.S'ka dyshim se ata që besuan dhe bënë vepra të mira, e falën namazin dhe e dhanë zekatin, ata i pret shpërblim i madh te Zoti i tyre, ata nuk do të kenë kurrfarë frike as brengosje". (Kur'an, 2:276 - 277)

1410. - Na ka treguar Abdullah b. Munir i cili ka dëgjuar Ebu Nasrin që thotë se i ka transmetuar Abdurrahman b. Abdull-llah b. Dinar nga babai i vet, kurse ky prej Ebu Salihut, ndërsa ky nga Ebu Hurejre r.a. i cili ka thënë:

Resulu-ll-llahu s.a.v.s. ka thënë: "Kush jep sadakë në vlerën e një hurme, nga fitimi i tij me nderë, e All-llahu as që e pranon përveçse nga fitimi i tij me nderë, All-llahu do t'ia pranojë nga e djadhta, e pastaj pronarit do t'ia ngrisë vlerën sikur që çdo njëri prej jush rrit mazin, derisa të bëhet sikur kodër".
Në senedin tjetër të Abdurrahmanit, Sulejmani e transmeton nga Ibn Dinari. Vereka thotë: "Hadithi është transmetuar nga Ibn Dinari, i cili e tregon prej Seid b. Jaserit, e ky prej Ebu Hurejres r.a. ndrësa ky prej Pejgamberit s.a.v.s."
Të njëjtin hadith e transmetojnë Muslim b. Ebi Mejrem, Zejd b. Eslem dhe Suhejl nga Ebu Salih, kurse ai nga Ebu Hurejra r.a. e ky nga Pejgamberi s.a.v.s

1411 - Na ka treguar Ademi, nga Shu'be, të cilit i ka treguar Ma'bed b. Halid, që i ka thënë se e ka Dëgjuar Harith b. Vehbin, i cili ka deklaruar: -E kam dëgjuar Pejgamberin që ka thënë:

"Shpërndani sadaka, sepse do të vijë koha kur njeriu do të bartë sadakën e nuk do të gjejë njeri që t'ia pranojë". Njeriu që ka nevojë, do të thotë: "Po të ma kishe sjellur dje pata për ta pranuar, sot nuk kam nevojë".

1412. - Na ka treguar Ebu-l-Jeman, të cilit i ka treguar Shuajbi nga Ebuzzinadi, duke i transmetuar prej Abdurrahmanit e ky nga Ebu Hurejre r.a. i cili ka thënë:

Pejgamberi s.a.v.s. ka thënë: "Nuk do të bëhet Dita e Kijametit derisa tek ju të mos shumohet kapitali, dhe pronarët të brengosen se kush do ta pranojë zekatin, dhe derisa t'ia afrojë dikujt, e ai të cilit i afrohet zekati do të thotë: "Nuk kam nevojë".

1413. - Na ka treguar Abdullah b. Muhammed, këtij Ebu Asim Nebil të cilit ia transmeton Sa'dan b. Bishr, se si i ka treguar Ebu Muxhahid që i ka thënë Muhhil b. Halife Tai:

- E kam dëgjuar Adijj b. Hatim r.a. kah thotë: Kam qenë tek Pejgamberi s.a.v.s. kur i erdhën dy vetë, njëri ankohej për varfëri kurse tjetri ankohej për plaçkitjet në rrugë. Resulull-llahu s.a.v.s. u përgjegj: "Sa i përket plaçkës në rrugë, nuk do të kalojë kohë shumë e gjatë kur karavanët do të mund të vijnë në Mekke edhe pa mbrojtje, përcjellje; ndërkaq sa për varfërinë, me siguri Dita e Kijametit nuk do të vijë derisa individët nga ju të mos shetitin me zekatin e vet, duke mos gjetur njeri i cili do t'ia pranojë. Pastaj secili prej jush, me siguri, do të qëndrojë para All-llahut pa asnjëfarë ndërmjetësimi ndërmjet All-llahut dhe atij dhe pa interpretues i cili do t'i jepte sqarime, dhe do t'i thotë:
"A nuk të kam dhënë pasuri?"
"Po më ke dhënë" - do të përgjigjet ai.
Pastaj përsëri do t'i thotë:
" A nuk të kam dërguar Pejgamber?"
"Ke dërguar" - do të përgjigjet ai. Pastaj do të shikojë në anën e djathtë dhe nuk do të shoh asgjë përveç zjarrit të xhehennemit, pastaj do të shikojë në anën e majtë dhe nuk do të shoh asgjë përveç zjarrit të xhehennemit, prandaj secili prej jush le të ruhet mirë, qoftë edhe me një gjysmë hurme, e nëse nuk e ka as këtë, atëherë me një fjalë të mirë".

1414. - Na ka treguar Muhammed b. Ala'a, të cilit ia ka transmetuar Ebu Usame nga Burejdi, e ky nga Ebu Burda, e ky nga Ebu Musa r.a. ndërsa ky prej Pejgamberit s.a.v.s. që ka thënë:

"Do të vijë koha, në të cilën njeriu do të endet me zekatin në valutë ari dhe nuk do të gjejë askënd i cili do ta pranonte prej tij; dhe një njeri do ta përcjellin katërdhjetë gra duke kërkuar mbrojtjen e tij, e kjo është për shkak të numrit të vogël të burrave, dhe numrit të madh të grave".

RUAJUNI NGA ZJARRI I XHEHENEMIT, QOFTË ME NJË GJYSMË HURME, QOFTË ME NJË SADAKA TË VOGËL

"E shembulli i atyre që pasurinë e vet e japin nga bindja e tyre e duke kërkuar kënaqësinë e All-llahut, i përngjan një kopshti në një rrafshnaltë që i bie shi i madh, e ai jep fruta të dyfishtë. Po edhe nëse nuk i bie shi i madh, i bie një rigë (që i mjafton). All-llahu sheh atë që veproni. A dëshiron ndonjëri prej jush që ka një kopsht me hurma e rrush, në të cilin rrjedhin lumenj,që në të ka nga të gjitha frutet,..." (Kur'an, 2:265 - 266)

1415. - Na ka treguar Ubejdull-llah b. Seid, kurse këtij Ebu Nu'man Hakem b. Abdullah el-Basri, të cilit i ka treguar Shu'be, i cili transmetonte nga Sulejmani, kurse ai prej Ebu Vail, e ky nga Ebu Mesudi r.a. i cili ka thënë:

"Kur është shpallur detyrimi i dhënies së zekatit, ne bartnim barrët tona. Erdhi një njeri dhe në emër të zekatit dha diçka më shumë".
- Hipokrit - thanë të pranishmit.
Më vonë erdhi një njeri tjetër i cili dha në emër të zekatit një sa'ë.
- All-llahu nuk ka nevojë për një sa'a, i thanë. Pastaj është shpallur ajeti:
"Ata të cilët i pengojnë besimtarët në dhënien vullnetare të kontributeve, madje i përbuzin edhe ata të cilët japin me përpjekje të madhe..." deri në fund të ajetit. (Kur'an 9:79-80)

1416. - Na ka treguar Seid b. Jahja, e këtij babai i tij me fjalë të A'meshit, kurse ky prej Shekikut, ndërsa ky nga Ebu Mes'ud Ensariu r.a. i cili ka thënë: "Kur na urdhëronte Pejgamberi s.a.v.s. për të dhënë zekatin dikush prej nesh shkonte në treg dhe i barte barrët dhe fitonte një mudd, kurse dikush atë ditë fitonte deri njëqindmijë mudd-a".

1417. - Na ka treguar Sulejman b. Harb, atij i ka treguar shu'be nga Ebu Is-haku, i cili e ka dëgjuar Abdull-llah b. Ma'kilin, kur ka deklaruar se ai kishte dëgjuar adijj b. Hatimin r.a. duke thënë:

"E kam dëgjuar Resulull-llahun s.a.v.s. që thoshte: "Ruajuni nga zjarri i xhehennemit, qoftë edhe me një gjysmë hurme!"

1418. - Na ka treguar Bishr b. Muhammed, të cilit i ka kumtuar Abdullahu nga Ma'mer, ndërsa ky nga Zuhriu, i cili thotë se i ka treguar Abdullah b. Ebi Bekr b. Hazm, e ky nga Urve, ndërsa ky prej Aishes r.a. e cila ka thënë:

Më erdhi një grua, e bashkë me të edhe dy bijat e saj, dhe lypnin. Unë nuk kisha asgjë përveç se një hurmë. Unë këtë ia dhash asaj, e ajo ua ndau vajzave të veta pa e shijuar vetë aspak. Pastaj u ngrit dhe shkoi, kurse tek ne erdh Pejgamberi s.a.v.s. dhe kur e informova për këtë rast tha: " Kush është vënë në sprovë me këto dy vajza, ato do të jenë një lloj perdje ndërmjet atij dhe zjarrit të xhehennemit".

SADAKA MË E VLEFSHME DHE PËR SADAKËN E KOPRRACIT TË VËRTETË

Në fjalët e All-llahut:

"Dhe jepni nga ajo që Ne u kemi dhënë juve, para se ndonjërit prej jush t'i vijë vdekja, e atëherë të thotë: "O Zoti im, përse nuk më shtyve edhe pak afatin (e vdekjes), që të jepja lëmoshë e të bëhesha prej të mirëve!" (Kur'an, 63: 10).

1419. - Na ka treguar Musa b. Ismail, e këtij Abdulvahid nëpërmjet Umara b. Ka'kasë, të cilit ia ka transmetuar Ebu Zur'a nga Ebu Hurejre r.a. se ka thënë:

I erdhi Pejgamberit një njeri dhe e pyeti: "O Pejgamber i All-llahut, cili kontribut, sadakë, e pasurisë shpërblehet më shumë?" Të japish sadakë sa të jesh i shëndosh, frikësohesh nga varfëria, dhe ke lakmi për pasuri.
Mos e vono sadakën për në momentin kur të vjen shpirti në fyt, e të thuash: "Këtë këtij, e atij tjetrit këtë, ndërsa pasuria më nuk është e ytja".

1420. - Na ka treguar Musa b. Ismail, këtij i ka kumtuar Ebu Havane nga Firasi e ai nga Sha'bi, ndërsa ky nga Mesruku, kurse ky nga Aisheja r.a. se disa bashkëshorte e kanë pyetur Pejgamberin:

Cila prej nesh do të bashkohet ty më shpejt - për ahiret?
Ajo që është më dorëgjatë prej jush - u përgjigj ai.
Pastaj ato morën një shkop kallami dhe filluan të masin duart. Duart më të gjata i kishte Sevda. Ne tek më vonë e kuptuam se shprehja më "dorëgjatë" do të thoshte dhënia më shumë sadakë. Me të vërtetë ajo para nesh iu bashkua Pejgamberit, a njëmend ajo jepte shumë sadakë.

DHËNIA E SADAKËS HAPTAZI

Sipas fjalëve të Lartëmadhërishmit:

"Ata, të cilët pasurinë e vet e shpërndajnë (në rrugë të Zotit) natën e ditën, fshehurazi ose haptazi, ata shpërblimin e vet e kanë te Zoti i tyre dhe për ta nuk ka as frikë as pikëllim". (Kur'an, 2: 274).

DHËNIA E SADAKËS FSHEHURAZI

Ebu Hurejre r.a. ka transmetuar nga Pejgamberi s.a.v.s. "...dhe njeriu që e shpërndanë pasurinë, e atë e bën fshehurazi aq sa nuk din e majta se ç'ka bërë e djathta".

Ndërsa fjalët e All-llahut janë:
"Bukur është kur jepni sadakë haptazi, por është më mirë për ju nëse ua jepni të varfërve fshehurazi!..." (Kur'ani, 2:271)

DHËNIA E SADAKËS PASANIKUT ME PADIJE - PA HIRË

1421. - Na ka treguar Ebul-Jeman, atij i ka thënë Shuajbi, të cilit ia ka transmetuar Ebuzzinad, nga A'rexh, e ai nga Ebu Hurejre r.a. se Resulull-llahu s.a.v.s. ka thënë:

Një njeri ka thënë: "Pasha Zotin, tash do të jap sadakë". Pastaj e dha sadakën por ra në dorë të vjedhësit. Të nesërmen flitej se si iu dha sadakë vjedhësit, kurse ai tha:"O Zoti im, qofsh i lavdëruar! Pasha Zotin, përsëri do të japë sadakë. Përsëri dha sadakë, edhe këtë ia dha lavirës. Të nesërmen prap flitnin: "Sonte i është dhënë sadakë lavires!"
O Zoti im, Ty të lavdëroj! Tani sadakën ia dhash lavires! Pasha Zotin, prap do të jap sadakë. Prap e dha sadakën, por ia dhash pasanikut. Të nesërmen flitnin: "I është dhënë sadakë pasanikut!" O Zoti im! Qofsh i lavdruar! I dhash sadakë vjedhësit, edhe lavires, e më në fund edhe pasanikut.
Më vonë këtij njeriu iu tha: (në ëndërr)
Sa i përket sadakës tënde te vjedhësi, ndoshta ajo do ta largojë, ca pak, nga vjedhja. Sa i përket lavires, ndoshta ajo sadakë do ta shpëtojë nga prostitucioni, kurse në rastin e pasanikut, ndoshta ajo sadakë do ta mësojë që edhe ai të fillojë të japë sadakë nga ajo që ia ka dhënë All-llahu atij".

DHËNIA E SADAKËS FËMIJËS TËND PA QËLLIM

1422. - Na ka treguar Muhamed b. Jusuf, të cilit i ka treguar Israili, si i ka treguar Ebu Xhuvejri se Ma'n b. Jezid r.a. i ka rrëfyer:

I kam dhënë besën Resulull-llahut s.a.v.s. unë, babai dhe gjyshi im. Bëri mësitni dhe më martoi, ra puna t'i ankohem: Babai im Jezidi nxorri ca dinarë, të jepën për sadakë, dhe i la te një njeri te xhamia. Unë erdha dhe i mora prej atij dhe shkova te babai im". Pasha Zotin, më tha ai, nuk kam pasur qëllimin për ty.
Pastaj këtë ia paraqita Pejgamberit s.a.v.s. e ai tha: "O Jezid, ty të takon ajo çka e ke pasur mendjen, e ty o Ma'n, ajo çka e ke marrë".

DHËNIA E SADAKËS ME TË DJATHËN

1423. - Museddei thotë: Na ka treguar Jahja se i ka treguar Ubejdullahu të cilit ia ka transmetuar Hubejbe. B. Abdurrahman nga Hafs b. Asimi, i cili ka dëgjuar Ebu Hurejren r.a. kurse ky Pejgamberin s.a.v.s. i cili ka thënë:

All-llahu i Lartëmadhëruar, atë ditë kur nuk do të ketë hijë tjetër përveç hijes së Tij, shtatë vetë do t'i vendosë në hijen e vet, e ata janë: "Prijësi i drejtë, i riu që është rritur duke adhuruar vetëm All-llahun, njeriu zemra e të cilit është e lidhur ngushtë me xhaminë, dy vetë të cilët njëri-tjetrin e duan për hirë të All-llahut - ky qëllim i ka afruar dhe kështu kanë mbetur deri në vdekje; njeriu të cilin e ka thirrë një femër e bukur, e ky i është përgjigjur "I frikësohem All-llahut", dhe njeriun i cili ka ndarë pasurinë e vet aq fshehtë, sa që nuk e ka ditur dora e majtë se çka ka dhënë e djadhta, si edhe njeriu i cili kur e ka kujtuar All-llahun në vetmi, ka qarë".

1424. - Na ka treguar Ali b. Xha'd të cilit i ka kumtuar Shu'be përmes Ma'bed b. Halidit, kurse ky ka dëgjuar Harith b. Vehb-Huzajin r.a. kah thotë:

E kam dëgjuar Pejgamberin s.a.v.s. duke thënë: Jepni sadakë, sepse do t'u vijë koha kur njeriu do t'ia çojë sadakën njeriut, kurse ai do t'i thotë: "Po të ma kishe sjellur dje, do ta kisha pranuar, por sot nuk kam nevojë për këtë".

URDHËRIMI SHËRBËTORIT TË JAPË SADAKANË DHE MOSDHËNIA E SAJ PËRSONALISHT

Duke transmetuar nga ana e Pejgamberit s.a.v.s., Ebu Musa r.a. thotë: "Edhe shërbëtori është një nga bamirësit".

1425. - Na ka treguar Osman b. Ebi Shejbe, se, i ka transmetuar Xheriri prej Mensurit, kurse ky nga Shekiku, të cilit i ka thënë Mesruku që e ka dëgjuar Aishen r.a. se ka thënë:
Pejgamberi s.a.v.s. ka thënë: "Kur bashkëshortja jep sadakë nga ushqimi i shtëpisë së vet, me maturi, do të ketë shpërblim për dhënie të sadakës, bashkëshorti i saj do të ketë shpërblim për atë çka e ka fituar, a edhe roja gjithashtu, dhe asnjëri prej tyre nuk ia zvoglon shpërblimin tjetrit".

SAKRIFICA MATERIALE BËHET VETËM NGA PASURIA

Kush sakrifikon nga pasuria, duke qenë vetë i nevojshëm, ose anëtarët e familjes janë të nevojshëm, apo ai ka borxh, e kthimi i borxhit është më i rëndësishëm- më urgjent- se dhënia e sadakasë, lirimi i robit ose shpërndarja e dhuratave, ai sakrifikim i refuzohet te All-llahu xh.sh. , sepse nuk guxon të shkatërrohet pasuria e njerëzve.

Pejgamberi s.a.v.s. ka thënë

"Kush e merr pasurinë e tjetrit, me qëllim që ta shkatërrojë atë, All-llahu do ta shkattërojë atë, me prijashtim nëse ai është i njohur për durim dhe i jep përparësi tjetrit, edhe pse është edhe vetë i nevojshëm për atë send, siç ka qenë sjellja e Ebu Bekrit, kur në emër të sakrifikimit material e dha të gjithë pasurinë e vet, dhe sikurse janë medinasit që jepnin përparësi imigrantëve, muhaxhirëve, nga Meka".
Pejgamberi s.a.v.s. e ka ndaluar shkatërrimin e pasurisë, dhe njeriu nuk ka të drejtë që në emër të sakrifikimit material të shkatërrojë pasurinë e njerëzve.
Ka'bi r.a. thotë:
I kam thënë: "O Pejgamber i All-llahut, pasurinë time dua ta japë sadakë, për shkak se mungova në luftën e Tebukut dhe me qëllim të pendimit, te All-llahu dhe Pejgamberi i Tij".
Mbaje një pjesë të pasurisë për vete, sepse kjo është më mirë, - u përgjigj Muhammedi a.s.
Unë do të mbajë pjesën time që kam në Hajber, - i thashë.

1426. - Na ka treguar Abdan (Abdullah b. Osman), të cilit i ka transmetuar Abdullah (b. Mubarek) nga Junusi, këtij i ka treguar Zuhriu të cilit i ka kumtuar Sejjid b. Musejjab se Ebu Hurejre r.a. e ka dëgjuar Pejgamberin s.a.v.s. që ka thënë: "Sakrifica më e mirë materiale është ajo që jepet nga pasuria dhe filloje prej atij që e mban!"

1427. - Na ka treguar Musa b. Ismail, dhe thotë se i ka treguar Vuhejbi, nga Hishami, e ky nga babai i vet, kurse ai nga Hakim b. Hizam r.a. i cili transmeton se Pejgamberi s.a.v.s. ka thënë:

"Dora e lartë (që jep) është më e mira se dora e poshtme (që pranon sadakën). Fillon me atë që e mban!
Sakrifica materiale më e mirë është nga pasuria. Kush dëshiron modesti dhe ndershmëri, All-llahu do ta bëjë modëst, por kush dëshiron pasuri, All-llahu me atë do ta pasurojë".

1428. - Ky hadith është transmetuar edhe nga Vuhejbi, i cili thotë se atij i ka treguar Hishami nga babai i vet, kurse ky e ka dëgjuar nga Ebu Hurejra.

1429. - Na ka treguar Ebu Nu'man, e këtij Hammad b. Jezid nga Ejjubi kurse këtij Nafiu, kurse ky nga Abdullah(b. Umeri) r.a. që thotë:

" E kam dëgjuar Pejgamberin s.a.v.s. kurse me senedin tjetër, na ka rrëfyer Abdullah b. Mesleme që transmeton nga Maliku e ky nga Nafiu, ndërsa ai prej Abdullah b. Umerit r.a. se Pejgamberi s.a.v.s., derisa ishte në minber, me të vërtetë e ka përmendur dhënien e sadakës, të përmbajturit nga marrja e sadakës dhe nga të lypurit, duke thënë: "Dora e lartë është më e mirë se dora e poshtme. Dora e epërme është ajo që jep kurse e poshtmja është ajo që lyp".

VËREJTJE NJERIUT PËR ATË ÇKA E JEP

Në bazë të fjalëve të All-llahut:
"Ata që për hir të All-llahut e japin pasurinë e tyre, e pastaj atë që e dhanë nuk e përcjellin me të përmendur e me mburrje,..." (Kur'an, 2:262).

AI QË DËSHIRONTE TË JAPË SA MË PARË

1430. - Na ka treguar Ebu Asimi, duke transmetuar nga Umer b. Seidi, kurse ky nga Ibn Ebi Mulejke, të cilit Ukbe b. Harith r.a. i ka thënë:

Pejgamberi s.a.v.s. na e fali namazin e iqindisë e pastaj me të shpejtë shkoi dhe hyri në banesë të vet. Nuk ndejti gjatë doli. Unë i thash apo iu tha nga të tjerët, kurse ai u përgjegj: "E kam pasë lënë në shtëpi, në emër të sadakës, një copë ari të papërpunuar. E konsiderova si gjë të keqe, ta mbaja në shtëpi gjatë natës, prandaj ua shpërndava".

NXITJA PËR TË DHËNË SAKRIFICA MATERIALE DHE ANGAZHIM PËR ATA

1431. - Na ka treguar Muslimi, të cilit ia ka transmetuar Adijj nga Seid b. Xhubejri, kurse ky nga Ibn Abassi r.a. i cili thotë:

"Pejgamberi s.a.v.s. doli ditën e Bajramit në xhami dhe fali dy reqatë. Nuk fali asgjë përpara as pas kësaj. Pastaj shkoi me Bilallin te gratë dhe u mbajti këshillime, duke i urdhëruar të japin sadakë. Atëherë secila grua hudhi bylyzikat, unazat e gjerdanët".

1432. - Na ka treguar Musa b. Ismail, këtij ia ka transmetuar Abdul-Vahidi nga Ebu Burejda b. Abdullah b. Ebi Burde, i cili thotë se i ka thënë Ebu Burde b. Ebi Musa nga babai i vet r.a. i cili ka thënë:

Pejgamberi s.a.v.s. kur i vinte ndonjë lypës ose kur lypej ndonjë send prej tij, thoshte: "Ndihmohuni dhe angazhohuni (në punë të mira) dhe do të shpërbleheni, kurse All-llahu përmes gojës së Pejgamberit të vet vendos ashtu si do Ai".

1433. - Na ka treguar Sadeka b. Fadl, të cilit ia ka transmetuar Abda nga Hishami, e ky nga Fatimeja kurse kjo nga Esma r.a. e cila ka thënë:

- Pejgamberi s.a.v.s. më ka thënë: "Mos e shtrengo grykën e thesit se të shtrëngon edhe ajo ty".
- Na ka treguar Osman b. Ebi Shejbe I cili transmeton nga Abda që ka thënë: "Mos i numëro, bëmirësitë, se t'i numëron edhe ty All-llahu!".

PËR DHËNIEN E SADAKASË SIPAS MUNDËSISË

1434. - Na ka treguar Ebu Asim, që transmeton nga Inbu Xhurejxhi, kurse sipas senedit tjetër, më ka treguar Muhammed b. Abdurrahman duke transmetuar prej Haxhxhaxh b. Muhammedit, e ky nga Ibn Xhurejxhi i cili ka deklaruar:

- Më ka informuar Ibn Ebi Mulejka, duke transmetuar nga Abbad b. Abdullah b. Zubejri, e ai ka treguar nga Esma b. Ebi Bekr r.a. se ajo ka ardhur te Pejgamberi s.a.v.s. i cili ka thënë:
"Mos e mbaj pasurinë në enë, pa e shpërndarë, e që edhe All-llahu të mbajë ndaj teje! Jep aq sa ke mundësi!"

DHËNIA E SADAKASË I MBULON DISA MËKATE

1435. - Na ka treguar Kutejbe, kurse atij i tregoi Xheriri i cili ka dëgjuar nga A'mashi, e ky nga Ebu Vaili që e kishte dëgjuar Hudhejfen r.a. duke thënë:

Umeri r.a. ka pyetur: "Kush e ka mbajtur mend prej jush fjalën e Pejgamberit s.a.v.s. lidhur me fitnen?"
- Unë, u përgjigj Hudhejfe, e kam mbajtur mend ashtu siç ka folur ai.
- Me të vërtetë ti jë trim- i tha Umeri. -Si ka thënë?
- Sprova (fitneja) e njeriut mund të jetë me familjen e vet, me fëmiun e vet dhe me fqinjin e vet. Këso fitne i mbulon falja e namazit me rregull, sadaka dhe bamirësia.

Sulejmani ka shtuar:
- Ebu Vaili ka thënë edhe: ".falja e namazit, dhënia e sadakës dhe urdhërimi për punë të mira, e ndalimi nga e keqja".
- Nuk është ky qëllimi im - tha Umeri. - Unë mendoj në fitnen (përzirjen ) që do të pështillet sikur vala e detit.
- O sundimtar I muslimanëve - I thash- në atë përzierje nuk ka për ty kurrëfarë dëmi. Është e mbyllur dera ndërmjet teje dhe asaj (fitneje)
- A do të hapet ajo derë a do të thehet? Pyeti Umeri.
- Jo, por do të thehet - I thash - thotë Hudhejfeja.
- E kur do të thehet, a nuk do të mbyllet kurrë më? - pyeti Umeri, përsëri.
- Po , - iu përgjegja thotë Hudhejfe.
- Ebu Vail thotë:
- U frikësuam të pyesimHudhejfen, cila është ajo derë, prandaj I thamë Mesrukut: "Pyete ti!" Ai, thotë Ebu Vail, epyeti, e ai tha:"Umeri r.a."
- A e dinte Umeri se çka mendon ti?
- Po, e ka ditur - u përgjegj ai,- sikurse që dihet se para mëngjezit ka natë; Kjo është e gjithë çka rrëfeva, pa asnjë gabim.

KUSH KA DHËNË SADAKA DUKE QENË POLITEIST E PASTAJ PRANON FENË ISLAME

1436. - Na ka treguar Abdullah b. Muhammed, të cilit I ka thënë Hashimi, të cilit ia ka transmetuar Ma'meri nga Zuhejri, e ky nga Urva, ndërsa ky transmeton Hakim b. Hizamin r.a. I cili ka thënë:

- O Pejgamber I All-llahut, I kam thënë, çka mendon për punët që kam bërë nga devotshmëria në periudhën paraislame: dhënia e sadakës, lirimi I robërve dhe vizita e farefisit, a kam shpërblim për këtë në Ditën e Kijametit?
- E ke pranuar fenë Islame, por edhe për atë të mëparshmen do të kesh të mira - u përgjegj Pejgamberi s.a.v.s.

SHPËRBLIMI I SHËRBËTORIT KUR JEP SADAKË ME URDHËR TË ZOTËRIUT TË VET PA IA DËMTUAR PASURINË

1437. - Na ka treguar Kutejbe b. Seid, këtij ia ka transmetuar Xheriri duke u mbështetur në A'meshin, ndërsa ky prej Ebu Vailit, ky nga Mesruku, kurse ky e ka dëgjuar Aishen r.a. e cila ka thënë:
Pejgamberi s.a.v.s. ka thënë:
"Kur gruaja jep sadakë nga ushqimi i burrit të vet, pa e dëmtuar me këtë pasurinë, ajo për këtë ka shpërblimin e vet; burri i saj ka shpërblim për atë që ka prodhuar, fituar, kurse shërbëtori gjithashtu, ngase e ka ruajtur".

1438. - Na ka treguar Muhammed b. A'la i cili thotë se i ka treguar Ebu Usame fjalët e Burejd b. Abdullahut, e ky nga Burejdi, ky nga Ebu Musa i cili ka dëgjuar Pejgamberin s.a.v.s. i cili ka thënë:

"Arkëtari musliman, i besuar, i cili zbatob urdhërin, e ndonjëherë thoshte: ai i cili shpërndanë në tërësi atë çka i urdhërohet, me çka është edhe vetë i kënaqur, dhe sadakën ia ofron atij që i është urdhëruar, ai është njëri nga bëmirësit".

SHPËRBLIMI I GRUAS E CILA JEP SADAKË OSE E USHQEN TË NEVOJSHMIN NGA PASURIA E BURRIT TË VET PA DËMTUAR PASURINË
1439. - Na ka treguar Ademi, këtij treguar Shu'be, të cilit i kanë transmetuar Mensuri dhe A'meshi prej Ebu Vailit, e ky prej Mesrukut, e ky nga Aisheja r.a. ndërsa kjo nga Pejgamberi s.a.v.s. ku gruaja jep sadakë nga pasuria e burrit të vet.

1440. - Na ka treguar Umer b. Hafs, të cilit i ka treguar babai i vet, e këtij ia transmeton A'meshi nga Shekiku, ky prej Mesrukut, ndërsa ky prej Aishes r.a. e cila ka thënë:
- Pejgamberi s.a.v.s. ka thënë:

"Nëse gruaja e ushqen të nevojshmin, nga shtëpia e burrit të vet, pa ia dëmtuar pasurinë, ajo ka shpërblim për këtë, edhe burri gjithashtu, por edhe ai që e ruan pasurinë: burri shpërblehet që e ka fituar kurse gruaja që e ka shpërndarë

1441. - Na ka treguar Jahja b. Jahja se i ka treguar Xheriri, ky nga Mensuri, e ky nga Shekiku, ky prej Mesrukut të cilit i ka treguar Aisheja r.a. se Pejgamberi s.a.v.s. ka thënë:

" Kur bashkëshortja shpërndan ushqim nga shtëpia e vet ose e burrit të vet, pa e dëmtuar pasurinë, për këtë ka shpërblim burri për atë që e ka fituar, por njëlloj edhe rojtari që e ka quajtur".

FJALA E ALL-LLAHUT xh.sh.

"E, sa i përket atij që jep dhe ruhet, Dhe vërteton bindshëm për më të mirën, Ne do ta përgatitim atë për më të lehtën. E sa i përket atij që bën koprraci dhe ndien veten të pavarur (nga Zoti), Dhe që përgënjeshtron atë më të mirën, Ne do ta përgatisim për më të vështirën". (Kur'an, 92 : 5 - 10)

- O Zot! - shton Buhariu - atij që e jep pasurinë e vet të nevojshmëve, kompenzoja.

1442. - Na ka treguar Ismaili i cili ka dëgjuar nga vëllau i vet që i ka treguar Sulejmani nga Muavi b. Ebi Muzerrid i cili ka treguar nga Ebu Hurejre r.a. se Pejgamberi s.a.v.s. ka thënë:

Nuk ka asnjë ditë që gdhinë e njerëzve, të mos u vijnë dy engjuj: njëri prej tyre thërret: "O Zoti im! Kushdo që i ka dhënë sadakë të nevojshmit jepi kompenzim". Tjetri thotë: O Zoti im! Atij që e ruan pasurinë aq shumë sa që nuk jep asgjë, jepi shkatërrim!".

SHEMBULLI I KOPRRACIT DHE BËMIRËSIT

1443. - Na ka treguar Musa, të cilit i ka treguar Vuhejbi nga Ibn Tavusi, e ky prej babës së vet i cili e ka dëgjuar Ebu Hurejre r.a. i cili thotë:
- Pejgamberi s.a.v.s. ka thënë:

"Koprraci bëmirësi janë si dy vetë të cilët kanë dy parzmore të metalta", kurse në senedin tjetër, na ka treguar Ebu-l-Jeman, i cili thotë se ia ka transmetuar Shuajbi fjalët e Ebi Zinadit se Abdurrahmani e ka dëgjuar Ebu Hurejren r.a. e ky ka dëgjuar Pejgamberin s.a.v.s. duke thënë: "Koprraci dhe bëmirësi u ngjajnë dy vetëve me dy prazmore të metalta prej krahërori deri në qafë. Bëmirësi sa herë që jep sadakë parzmorja i zgjatet dhe i zgjerohet derisa i mbulon edhe majet e gishtërinjëve dhe do t'ia fshijë gjurmët që i lënë këmbët e tij në tokë. Sa i përket njeriut koprrac sa herë që të mos dëshirojë të japë diçka çdo verigë e prazmores do t'i ngushtohet dhe ngjitet për trupi, e ky do të përpiqet ta zgjerojë, por nuk i zgjerohet".
Në senedin tjetër thuhet të Ibn Tavusit pason Hasan b. Muslimi që transmeton nga Tavusi: "...në dy prazmore..."
Hudhejfe ka transmetuar nga Tavusi :"...tek të cilët ka dy prazmore..."

1444.- Lejthi thotë: Mua më ka treguar Xheferi prej Ibn Hurmuzit i cili ka thënë: "E kam dëgjuar Ebu Hurejren r.a. si transmeton fjalët e Pejgamberit s.a.v.s. "...mbi të cilët ka dy mbuloja".

ZEKATI NGA FITIMI ME NDER DHE TREGËTIA

Sipas fjalëve të Lartëmadhërishmit All-llah: "O besimtarë shpenzoni nga ato gjëra të mira që të fitoni dhe prej atyre që u japim nga toka..." deri te fjalët: "...Dhe ta dini se All-llahu është i pasur dhe i denjë për lavdatë". (Kur'an, 2: 267).

SECILI MUSLIMAN ËSHTË I DETYRUAR TË SHPËRNDAJË NGA PASURIA, POR AI QË NUK KA, LE TË BËJE MIRË

1445.- Na ka treguar Muslim b. Ibrahim, e këtij Shu'beja ia transmeton nga Said b. Ebi Burde, e ky nga babai i vet, ndërsa ky nga gjyshi i cili tregon se Pejgamberi s.a.v.s. ka thënë:

"Secili musliman është i ngarkuar me sadakë"
- O Pejgamber i All-llahut, po ai që nuk ka -pyetën as-habët.
Do të punojë me duartë e veta dhe do të ketë dobi edhe për vetë edhe do të shpërndajë- u përgjegj Pejgamberi a.s.
- Po nëse nuk gjen punë? - Pyetën të pranishmit.
Do t'i ndihmojë personalisht atij që ka nevojë, të brengosurit, të nëpërkëmburit - tha Muhammedi a.s.
Nëse nuk gjen të tillë? - e pyetën përsëri.
Atëherë le të veprojë ashtu si është mirë dhe të ruhet nga e keqja dhe mbrapshtitë, edhe kjo është sadakë për te.

SASIA QË JEPET NË EMËR TË ZEKATIT DHE SADAKASË DHE RASTI I ATIJ QË E KA DHËNË DELEN

1446.- Na ka treguar Ahmed b. Junus, e këtij Ebu Shihab nga Halid Hadh-dhai, e ky nga Hafs b. Sirin, kurse ky nga Ummi A'tije r.a. e cila ka thënë:

"Nusejbije Ensarijes i është dërguar (nga ana e Pejgamberit a.s.) një dele, dhe ajo pjesë një pjesë të asaj ia dërgoi Aishes r.a. Pejgamberi a.s. pastaj kishte pyetur: A keni ndonjë send ushqim?
Nuk ka, i thash, përveç asaj nga ajo delja që e dërgoi Nusejba (përgjigjet Aisheja).
Jepe atë! Ajo e ka arritur qëllimin e vet - tha ai.

ZEKATI NË ARGJËND - NË TË HOLLA

1447. - Na ka treguar Abdullah b. Jusuf të cilit i ka treguar Maliku nga Amr b. Jahja el-Mazini, që ka dëgjuar babën e vet i cili ka thënë:

- E kam dëgjuar Ebu Seid Hudarin kur tha: "Pejgamberi i All-llahut s.a.v.s. ka thënë:
" Nuk jepet zekat për deve që janë më pak së pesë krenë, nuk ka zekat për tufë dhensh më pak se pesë krenë, dhe nuk jepet zekat për prodhime të tokës kur ka më pak se pesë barrë(vesak) ".

Na ka treguar Muhammed b. Muthenna, atij Abdulvehabi të cilit i ka transmetuar Jahja b. Seid nga Amri që ka dëgjuar babën e vet i cili tregon për Ebu Seid Hudarin r.a. që ka thënë: "...këte kështu e kam dëgjuar nga Pejgamberi s.a.v.s.".

ZEKATI PËR SENDET E SHTËPISË

Tavusi tregon se Muadhi r.a. u ka thënë jemenasve:
"Më sillni, në emër të zekatit diçka nga sendet shtëpiake: teshë të re ose të vjetër në vend të elbit dhe të grurit, se kjo u vjen më lehtë, kurse për shokët e Pejgamberit, në Medine, është më mirë". Pejgamberi s.a.v.s. ka thënë:
"Halidi ka ndalur për vete prazmoren dhe rekuizitat e veta ushtarake për hirë të rrugës së All-llahut". Shpërndanie pasurinë, qoftë edhe për stolitë tuaja!" Nga kjo nuk ka theksuar në mënyrë të veçantë zekatin, thotë Buhariu.
Në këtë moment secila grua filloi t'i lë në sexhade florinjët eveshit, madje edhe qaforet. Ai nuk e precizoi për sendet shtëpiake arin dhe argjendin.

1448. - Na ka treguar Muhammed b. Abdullah, e këtij babai i bet të cilit i ka treguar Thumame nga Enesi r.a., kurse këtij i ka shkruar Ebu Bekri r.a. për atë çka All-llahu xh.sh. i ka urdhëruar në mënyrë decidive Pejgamberit të vet:

"Edhe ai zekati i të cilit ka arritur për deve që ka hy në vitin e dytë, por të tillë nuk ka tek ai, ama, ka deve që ka hy në vitin e tretë, ajo do të pranohet prej tij, në emër të zekatit, dhe ai që e pranon këtë zekatë do t'i japë 20 dirhem ose dy dhen për ndryshim-kompenzim. Nëse i ngarkuari me zekatë nuk ka dy vjeçe, siç është e paraparë për zekatë, por do të ketë deve mashkull në vitin e tretë, ajo do të pranohet prej tij, por për këtë nuk pranohet ndryshimi'.

1449. - Na ka treguar Muemmel, këtij i ka treguar Ismaili, e ky nga Ejjubi, ndërsa ai prej Ata b. Rebahit i cili ka thënë:

- Abdullah b. Abbas r.a. ka thënë: "Kam prezentuar kur Pejgamberi i All-llahut falte Bajramin para se të lexohet hytbeja. E hetoi se gratë që prezentonin nuk e dëgjuan, prandaj shkoi tek ato, bashkë me te edhe Bilalli, i cili e shtroi xhyben e vet. Muhammedi a.s. pastaj u mbajti ligjëratë dhe urdhëroi të japin zekatë, dhe secila grua filloi ta zbatoi këtë, ndërsa Ejjubi tregoi me dorë duke prekur veshët dhe fytin (d.m.th. vathët dhe qaforet)".

GJEDHET E NDARA TË DY PRONARËVE NUK BASHKOHEN, POR AS TUFA E BASHKUAR E DY PRONARËVE TË PËRBASHKËT NUK NDAHET

Këtë e ka treguar Salimi i cili e ka dëgjuar nga Ibn Ymeri r.a. kurse ky nga Pejgamberi s.a.v.s.

1450. - Na ka treguar Muhammed b. Abdullah Ensari, duke thënë se i ka transmetuar babai i tij, të cilit i ka rrëfyer Usame se i ka thënë Enesi r.a. se Ebu Bekri i ka shkruar ashtu siç i ka urdhëruar Pejgamberi i All-llahut për zekatin dhe se gjedhet e ndara të dy poseduesve nuk bashkohen, kurse të bashkuarat nuk ndahen, me qëllim të shmangies nga zekati.

ZEKATI NË PJESË TË BARABARTA TË DY PRONARËVE KA TË BËJË ME BARAZINË PËR TË DY PRONARËT

Tavus dhe Ata'i kanë thënë:
- Kur e dinë pronarët sasinë e pasurisë së vet, pasuria e tyre nuk mund të trajtohet si tërësi e përbashkët, kurse Sufjani thotë: "Nuk duhet të jepet zekatë derisa nuk bëhen për njërin 40 krenë dhen, dhe për këtë tjetrin 40 dhen"

1451. - Na ka treguar Muhammed b. Abdullah, kurse këtij babai i vet të cilit i ka treguar Thumame, se i ka treguar Enes, se Ebu Bekri r.a. i ka shkruar atë çka ka caktuar Pejgamberi i Zotit: që zekati për pjesë të barabarta të dy pronarve u referohet të dyve në mënyrë të barabartë.

ZEKATI PËR DEVE

Këtë e kanë përmendur Ebu Bekri, Ebu Dherri dhe Ebu Hurejre r.a. të cilët transmetojnë nga Pejgamberi s.a.v.s.

1452. - Na ka treguar Ali b. Abdullah, këtij i ka treguar Velid b. Muslim, të cilit i transmetoi Evzai prej Ibn Shihabit, kurse ky nga Ata'b Jezid, e ky prej Ebu Jezidit, ndërsa ky prej Ebu Said Hudari r.a. se një beduin e ka pyetur Pejgamberin e Zotit s.a.v.s. për t'u shpërngulur në Medine, dhe i është përgjegjur:

"I mjeri ti! Shpërngulja në Medine është e rëndë. A ke ndonjë deve për të cilat jep zekatë?"
"Po kam " - u përgjegj beduini.
"Vepro kështu edhe mëtëj, pas këtij lumi shpërnguljesh, se All-llahu, pa dyshim, nuk ta zvogëlon aspak punën tënde" - i tha Pejgamberi a.s.
RASTI I ATIJ QË I ARRIN ZEKATI PËR DEVE DYVJEÇARE, POR AI NUK E KA

1453. - Na ka treguar Muhammed b. Abdullah, kurse këtij baba i vet, të cilit i ka treguar Thumame nga Enesi r.a. se Ebu Bekri r.a. i ka shkruar për kontributin në pasuri që ia ka urdhëruar All-llahu xh.sh. Pejgamberit të vet:

"Pronari, zekati i të cilit i arrin për deve në pesë vjeçe, ai nuk ka ka deve në vjetin e pestë, por ka deve në vitin e katërtë, nga ai do të pranohet ajo deve në vjetin e katërtë dhe bashkë me të do të mbjell edhe dy dhen, nëse i vjen më lehtë, ose njëzet dërhem. Kurse pronari zekati të cilit arrinë për deve në vjetin e katërtë, e ai nuk ka deve në vjetin e katërtë, por ka deve në vjetin e pestë, prej atij do të pranohet ajo deve në vjetin e pestë, por mbledhësit e zekatit do t'i kthejnë njëzet dërhem, dallimin, ose dy dhen.
Pronari, të cilit zekati i arrinë katër vjeçe, por ai nuk ka, ama e ka deven në vjetin e tretë, prej tij, në emër të zekatit do të pranohet deveja në vjetin e tretë por do t'i jepen njëzet dërhem ose dy dhen për kompenzim.
Individi, tek i cili zekati i arrinë deven në vjetin e tretë, e ai ka deve në vjetin e katërtë, prej tij do të pranohet deveja në vjetin e katërtë, kurse mbledhësit e zekatit do t'i paguajnë dallimin prej njëzet dërhemësh ose dy dhen.
Pronari zekati të cilit arrinë deven në vjetin e tretë, por ky nuk e ka, dhe ka deve në vjetin e dytë, prej tij do të pranohet, deveja në vjetin e dytë, por ky do të japë bashkë me të edhe njëzet dërhem ose dy dhen".

ZEKATI NË BAGËTI TË IMTË - DHEN

1454. - Na ka treguar Muhammed b. Abdullah b. Muthenna el-Ensari, se i ka thënë baba i vet, se i ka treguar Thumame b. Abdullah b. Enes, nga Enesi se Ebu Bekri r.a. kur e ka dërguar për në Bahrejn i ka shkruar këtë letër:

NË EMËR TË ALL-LLAHUT, TË GJITHMËSHIRSHMIT, MËSHIRËPLOTIT

Ky është kontribut i detyrueshëm në pasuri, të cilën e ka caktuar Resulull-llahu s.a.v.s. detyrim për muslimanët, sipas urdhërit të All-llahut që e ka urdhëruar Pejgamberin e vet. Prandaj ai musliman prej të cilit kërkohet zekati sipas normave të poshtëshënuara, le ta japë, kurse atij që i kërkohet sasi më e madhe se ajo, le të mos e japi atë tepricë.
Për 24 deve ose më pak, zekati me dhen, është: për 5 deve jepet një dash. Për tufën prej 25 devesh deri në 35, zekati është një deve femër në vjetin e dytë; kurse në tufën prej 36 devesh deri në 45, zekati është një deve femër në vjetin e tretë.
Për tufën prej 46 deri në 60 deve, zekati është një deve femër në vjetin e katërt dhe barsë(plle), kurse prej 61 deri 75 deve, zekati është një deve në vjetin e pestë. Në tufën prej 76 deri 90, zekati është dy deve në vjetin e tretë, kurse prej 91 deri 120, atëherë zekati është për çdo 40 krerë një deve në vjetin e tretë, kurse në çdo 50 krerë përmbi këto zekati është një deve në vjetin e katërt. Ai që ka vetëm katër deve, nuk jepet zekat për ato, përveç nëse dëshiron pronari i tyre, ndërsa për pesë deve zekati është një dele.
Zekati për bagëti të imta që kanë kaluar në kullosë më tepër se gjysmë viti është, për tufë prej 40 deri 120, një dele. Kur ato shtohen përmbi 120 deri në 200 krerë, zekati është dy dhen, kurse përmbi 200 deri 300, zekati është tre dhen, por kur kalon 300 e më tepër, për çdo qind krerë jepet një dele për zekat. Nëse tufa e një pronari e cila ka kaluar në kullosa më tepër se gjysmë viti është më pak se 40 krerë, nuk ka zekatë për këto, përveçse nëse dëshiron pronari i tyre.
Për argjend (dhe të holla) zekati është një e katërdhjeta pjesë (2.5%), andaj nëse njeriu ka vetëm 190 dërhem, për këtë nuk ka zekatë, vetëm nëse dëshiron pronari në mënyrë vullnetare".

NUK MERRET PËR ZEKATË GJËJA (KAFSHA) PLAKË OSE E VERBËR, AS EDHI, VETËM NËSE DËSHIRON UDHËHEQËSI I ZEKATIT

1455. - Na ka treguar Muhammed b. Abdullahu nga babai i vet i cili ka ka thënë se ia ka transmetuar Thumame të cilit i ka treguar Enesi, se Ebu Bekri r.a. i ka shkruar çka i ka urdhëruar All-llahu Pejgamberit s.a.v.s. dhe ka përmendur: "Për zekatë nuk jepet lopë shumë e plakur, e verbër, por as edhi, përveç nëse dëshiron udhëheqësi i mbledhjes së zekatit".

PRANIMI (I EDHIT KATËRMUAJSH) NË EMËR TË ZEKATIT

1456. - Na ka treguar Ebu-l-Jeman, të cilit i ka kumtuar Shuajbi i cili transmeton fjalët e Zuhejrit, kurse sipas rendit tjetër; Lejthi ka thënë se i ka treguar Abdurrahman b. Halid, që transmeton nga Ibn Shihabi, e ky nga Abdullah b. Utbe b. Masud, se Ebu Hurejre r.a. ka thënë:

Ebu Bekri r.a. ka thënë: "Pasha All-llahun, po të ma ndalin edhin katërmuajsh, të cilin ja jepnin Pejgamberit të All-llahut në emër të zekatit, unë për këtë ndalesë, do të kisha luftuar kundra tyre me vendosmëri".

1457. - Kjo nuk është asgjë tjetër - ka thënë më vonë Umeri r.a. - përveçse një argument që e pashë se All-llahu ia ka hapur krahërorin Ebu Bekrit për luftë, dhe unë atëherë jam bindur se kjo është luftë e drejtë.

NË EMËR TË ZEKATIT NUK MERRET GJËKAFSHA MË E MIRË

1458. - Na ka treguar Umeje b. Bistam, kurse këtij Jezid b. Zurej, të cilit i ka transmetuar Revh b. Kasim nga Ismail b. Umejje, e ky nga Jahja b. Abdullahu b. Sajfije, kurse ky nga Ebu ma'bedi, e ky nga Ibn Abbasi r.a. se Pejgamberi i All-llahut kur e ka dërguar Muadhin në Jemen ka thënë:

"Ti shkon tek një popull që ka pranuar një libër qiellor. Pikësëpari do t'i thërrasish të adhurojnë vetëm All-llahun, e kur të binden në këtë, të pranojnë All-llahun, informoi se All-llahu ua ka bërë detyrë pesë kohë të namazit gjatë një dite dhe një nate, e kur të bëjnë namazin, tregoju se All-llahu ua ka bërë detyrë zekatin që mirret nga pasuria e tyre dhe u jepet të varfërve nga mesi i tyre. Kur t'i binden edhe kësaj mblidhe zekatin prej tyre dhe ruaju nga pasuritë më të çmueshme të tyre".

NUK KA ZEKATË PËR TUFËN ME MË PAK SE PESË DEVE

1459. - Na ka treguar Abdullah b. Jusuf të cilit i ka kumtuar Maliku i cili transmeton nga Muhammed b. Abdurrahman b. Ebu Sa'sa el-Mazini, e ky nga baba i vet ndërsa ky prej Ebu Seid el-Hudani r.a. se Pejgamberi s.a.v.s. ka thënë:

"Për pasurinë që është më pak se pesë barrë (vesakë) hurma nuk jepet zekatë; për pasuri që është më pak se pesë evakë argjend nuk ka zekatë dhe në pasuri më pak se pesë krerë deve nuk ka zekatë".

ZEKATI PËR LOPË

Ebu Humejdi thotë: - Pejgamberi s.a.v.s. ka thënë:

"Do t'ju informoj për ardhjen e një njeriu para All-llahut me lopën e cila do të pëllasë"
Thuhet se do të pëllasë, sikur lutet, "ndihmo"! d.m.th. e ngrit zërin për ndihmë kur i thuhet diçka.

1460. - Na ka treguar Umer b. Hafs b. Gijath se i ka treguar baba i vet, këtij i ka treguar A'meshi, duke përcjellur prej Ma'mur b. Suvejdit, e ky prej Ebu Dherrit r.a. i cili ka thënë: Iu afrova Pejgamberit a.s. (duke ndejur në hije të Qabes) dhe dëgjova se tha:

"Pasha atë, në duartë të cilit është shpirti im! Ose ka thënë: Pasha All-llahun që është Një, apo si po betohet, secili njeri që ka deve, lopë ose dhen, e nuk e jep hakun e tyre në zekatë, ato kafshë në Ditën e Kijametit do t'i vijnë më të mëdha e më të majme se që kanë qenë e me thundrat e tyre do ta shkelin kurse me brinjë do ta therrin; sapo e shkel e fundit, i këthehet e para, dhe kështu do të vazhdojnë derisa të zgjasë pagimi i hakut ndërmjet njerëzve".
Këtë hadith e transmeton edhe Bukejri prej Salihut, kurse ky nga Ebu Hurejre r.a. ndërsa ky nga Pejgamberi s.a.v.s.

DHËNIA E ZEKATIT FAMILJES - TË AFËRMVE

Pejgamberi s.a.v.s. ka thënë:
"Ai ka dy shpërblime: shpërblim që e ndihmon të afërmin e vet dhe shpërblim që ka dhënë sadakë".

1461. - Na ka treguar Abdullah b. Jusuf, të cilit i ka kumtuar Maliku, duke transmetuar prej Is-hak b. Abdullah b. Talhas se e ka dëgjuar Enes b. Malikun r.a. duke thënë:
Ebu Talha ka pasur në plantazhin e hurmave pasurinë më të madhe se çdo ensari tjetër në Medine, por pasuria më e dashur nga pasuria e tij ka qenë Bejruha përballë xhamisë. Pejgamberi s.a.v.s. hyri aty dhe piu ujë, ishte ujë i mirë.
Enesi r.a. thotë: Kur është shpallur ajeti:

"Nuk do të arrini mirësinë e plotë deri sa të mos e ndani një pjesë të asaj që e keni më të dashur". (Kur'an, 3:92)

Ebu Talha iu qas Pejgamberit të All-llahut dhe i tha:
O Pejgamber i All-llahut i Lavdruari dhe i Madhëruari All-llah po thotë:
"Nuk do ta arrini mirësinë e plotë derisa të mos e ndani një pjesë të asaj që e keni më të dashur", kurse për mua nga pasuria ime, më e dashur është pa dyshim Bejruha. E adhuroj në emër të All-llahut dhe shpresoj se kjo është bëmirësi e vërtetë dhe është deponuar te All-llahu, dhe ti, o Pejgamber i All-llahut vepro me atë si të ka udhëzuar All-llahu!
- Të lumtë! Ajo është pasuria që do të të përparojë! Ajo është pasuri që do të shtohet! Dëgjova se çka the dhe unë e shoh të arsyeshme që t'ia falish familjes tënde!
Ebu Talha iu përgjegj: "Do të veproj ashtu, o Pejgamber i All-llahut"
Pastaj Ebu Talha ua shpërndau familjes së vet dhe kushërinjëve të vet.
Në senedin tjetër të Abdullah b. Jusufit pason Revh.
Jahja b. Jahja dhe Ismail, në bazë të fjalëve të Malikut, kanë thënë: "...pasuri për shpërblime të përditshme...".

1462. - Na ka treguar Ibn Ebi Mejrem, se i ka transmetuar Muhammed b. Xhafer, të cilit i ka treguar Zejdi nga Ijad b. Abdullah, kurse ky prej Ebu Seid Hudariut r.a. :
Pejgamberi s.a.v.s. doli në Bajram të Kurbanit a të Ramazanit në musal-la. Pastaj (pas namazit) iu drejtua të pranishmëve, dhe u mbajti ligjëratë, i urdhëroi të shpërndajnë nga pasuria e vet, duke iu thënë: "Burra, shpërndani nga pasuria!" Pastaj kaloi te gratë dhe u tha; "O xhematë i grave! Shpërndani nga pasuria!. Unë shumicën prej jush e shoh në mesin e shoqërisë së xhehennemit!".
- Po pse ashtu, o i Dërguar i All-llahut?" - pyetën ato
- Shumë mallkoni dhe nuk jeni mirënjohëse të burrit (dhe familjes) - u përgjegj ai.
- O gra të tubuara, unë akoma nuk kam parë që ndonjëra prej jush me besim dhe mençuri më të vogël të përfitojë burrë të mençur dhe të zgjuar". -Pastaj shkoi.
Kur erdhi në banesën e vet, i erdhi Zejnebeja, bashkëshortja e Ibn Mesudit dhe kërkoi leje të hyjë brenda tek ai.
"O Pejgamber i All-llahut, i thanë, ajo është Zejnebja".
"Cila Zejnebe?" pyeti ai.
"Bashkëshortja e Ibn Mesudit".
"Mirë, le të hyj" - tha ai.
I treguan asaj dhe ajo hyri. Pastaj tha: O Pejgamber i All-llahut, ti sot ke urdhëruar të shpërndahet pasuri. Unë kam stolitë e mia dhe dëshiroj t'ua shpërndajë të nevojshmëve, por Ibn Mesudi mendon se ai dhe fëmiu i tij janë më të nevojshmit që kjo t'iu jepet atyre".
Pejgamberi s.a.v.s. tha: "Ibn Mesudi ka thënë të vërtetën. Bashkëshorti yt dhe fëmiu yt janë më të nevojshmit që t'u ndihmosh".

MUSLIMANI NUK JEP ZEKATË PËR KALIN E SAMARIT (TË PUNËS)

1463. - Na ka treguar Ademi, dhe thotë se i ka treguar Shube nga Abdullah b. Dinari i cili ka dëgjuar Sulejman b. Jaserin, e që e transmeton nga Irak b. Maliku, e ky prej Ebu Hurejres r.a. ku thotë:

- Pejgamberi i All-llahut s.a.v.s. ka thënë: "Muslimani për kalin e vet dhe shërbëtorin e vet nuk ka zekatë".

NUK KA ZEKATË PËR ROBIN

1464. - Na ka treguar Musedded, këtij i ka transmetuar Jahja b. Seid prej Huthejm b. Irakut, të cilit i ka treguar babai i vet duke transmetuar Ebu Hurejren r.a. kurse ky prej Pejgamberit a.s. por me anë të një senedi tjetër, më ka treguar Sulejman b. Harb, e këtij Vuhejb b. Halid, të cilit i ka transmetuar Huthejm b. Irak b. Malik nga babai i vet, kurse ky prej Ebu Hurejres r.a. , ndërsa ky prej Pejgamberit s.a.v.s. se ka thënë:

"Nuk ka zekatë për robin dhe kalin"

DHËNIA E ZEKATIT (SADAKËS) BONJAKËVE

1465. - Na ka treguar Muadh b. Fedale, të cilit i ka thënë Hishami, nga Jahja, kurse ky prej Hilal b. Ebu Mejmun, që thotë se i ka treguar Ata b. Jaser se ka dëgjuar Ebu Seid Hudariun r.a. që po rrëfen se Pejgamberi s.a.v.s. u ulë një ditë në minber, ndërsa ne u ulëm për reth tij dhe ai na tha:

"Ajo për çka ne frikësohem për ju, pas meje, është çështja se do t'ju hapen rrugë të luksozit në këtë botë dhe do t'ju mundësohen stoli".
Atëherë një njeri i tha: O Pejgamber i All-llahut, me ato të mira a vjen edhe e keqja?"
Pasi heshti për një moment Pejgamberi s.a.v.s., këtij personi i bënë vërejtje: "Çka është puna e jote? I flet Pejgamberit të Zotit, e ai nuk do të përgjigjet fare".
- Atëherë e kemi parë- thotë Ebu Seid- se si po vinte shpallja, e ai i fshinte djersët, dhe tha:
"Ku është ai që pyeti?" Një herë sikur i shprehi mirënjohje, e pastaj tha: E mira, vetëvetiu, nuk sjell të keqe. Prej asaj që mbinë, mugullon, në pranverë, dikush vdes, dikujt i shkaktohen dhembje, ndërsa dikush atë gjelbrim e han dhe han aq shumë sa i rriten krycat, fryhet, e pastaj kthehet kah dielli dhe shtrihet, baglon, pëshurr dhe përsëri kullot me kënaqësi. E mira e kësaj bote është kullosë e mirë dhe e shishme, andaj është i mirë, fantastik, poseduesi i asaj- muslimani i cili nga kjo jep kontributin të varfërit, bonjakut dhe udhtarit të rastit".
Ose, siç ka thënë Pejgamberi s.a.v.s. :

"Ndërsa pasuria të cilën njeriu e rrëmben i ngjanë atij që han, por nuk mund të ngrihet, dhe ajo pasuri do të jetë dëshmitare kundra tij në Ditën e Kijametit".

DHËNIA E ZEKATIT BASHKËSHORTIT DHE BONJAKËVE NËN KUJDES

1466. - Na ka treguar Umer b. Hafs nga babai i vet, i cili thotë se i ka treguar A'mesh, këtij Shekiku nga Amr b. Harthi, e ky nga Zejnebe b. Abdullahu r.a., dhe këtë, thotë A'meshi, ia përmenda Ibrahimit, kurse Ibrahimi më tregoi, duke transmetuar nga Ebu Ubejdi, e ky nga Amr b. Harthi, e ky nga Zejnebe b. Abdullahu se ka treguar njëlloj sikur Shekiku.

- Kam qenë në xhami- thotë Ebu Seid dhe kam parë Pejgamberin s.a.v.s. kur u ka thënë (grave): "Shpërndani nga pasuria juaj, qoftë edhe nga stolitë!"
Zejnebja jepte nga pasuria e vet Abdullahut dhe bonjakëve që i ishin nën kujdesin e saj, andaj i tha Abdullahut: Pyete Pejgamberin e All-llahut ,a e kam të lejuar të të jap sadakë ty dhe bonjakëve që i kam nën kujdesin tim!"
- Pyete ti Pejgamberin e All-llahut, iu përgjegj ai.
- Unë , pasta, shkova te Pejgamberi i Zotit dhe para dyerve të tij gjeta një ensare. Edhe ajo kishte të njëjtën pyetje. Në këtë moment pranë nesh kaloi Bilalli dhe ne i thamë:
- Pyete Pejgamberin e All-llahut, a është e lejuar të jap sadakë bashkëshortit tim dhe bonjakëve, që i kam në mbikëqyerje, por mos i trego për ne, i thamë!
Bilali hyri dhe e pyeti, por ai e pyeti Bilalin: "Kush janë ato?" "Zejnabja", u përgjigj Bilali. "Cila Zejnebe?" pyeti përsëri Pejgamberi. "Bashkëshortja e Abdullahut" - përgjegj Bilali.
- Po, mundet - tha ai. Ajo ka dy shpërblime: Shpërblimin që e ndihmon familjen dhe shpërblimin që jep kontributin e pasurisë.

1467. - Na ka treguar Osman b. Ebu Shujbe se i ka treguar Abda prej Hishamit, kurse ky nga baba i vet, e ky nga Zejnebe b. Ummi Seleme, e cila ka thënë:

- I kam thënë Pejgamberit të All-llahut: "A kam shpërblim nëse nga pasuria ime u jap të bijve të Ebu Selemes? Këta janë bijtë e mi".
- Jepu! - përgjegj ai - dhe për çdo gjë që u jep do të kesh shpërblim.

"...ROBËRIT, PËR HIRË TË ALL-LLAHUT..."

Sipas fjalëve të All-llahut xh.sh.:

"All-llahu caktoi obligim që lëmosha (zeqati etj.) t'ju takojnë vetëm: të varfërve (nevojtarëve), të ngratëve (që s'kanë fare), punonjësve (që e tubojnë), atyre që duhet përfituar zemrat (të dobtëve në besim), e duhet dhënë edhe për lirim nga robëria, të mbyturve në borxhe, (luftëtarëve), në rrugën e All-llahut dhe atij që ka mbetur në rrugë. All-llahu e di gjendjen e robërve, punon sipas urtësisë së vet". (Kur'an, 9:60)

Transmetohet nga Ibn Abbasi r.a.: "Lejohet ta çlirosh robin me anë të zekatit nga pasuria jote dhe të japësh zekatë për nevojë të haxhit".

Hasan el Basriu thotë: "Lejohet që individi me zekatë të kompenzojë, lirojë, babën e vet (të robëruar), dhe që zekatin t'ua japë luftëtarëve për hirë të All-llahut, dhe atij që nuk mund të shkojë në haxh (me mundësitë e veta), e pastaj këndoi:
"All-llahu caktoi obligim që lëmosha (zeqati etj.) t'ju takojnë vetëm: të varfërve (nevojtarëve), të ngratëve (që s'kanë fare), punonjësve (që e tubojnë), atyre që duhet përfituar zemrat (të dobtëve në besim), e duhet dhënë edhe për lirim nga robëria, të mbyturve në borxhe, (luftëtarëve), në rrugën e All-llahut dhe atij që ka mbetur në rrugë. All-llahu e di gjendjen e robërve, punon sipas urtësisë së vet". (Kur'an, 9: 60).

Pejgamberi s.a.v.s. ka thënë: "Halidi e ka ndalur për vete parzmoren e vet për hirë të All-llahut".

Nga Ebu Asi transmetohet: "I Dërguari i All-llahut xh.sh. na ka ngarkuar një deve prej zekatit për nevoja të haxhit".

1468. - Na ka treguar Ebu-l-Jeman, të cilit i ka treguar Shuajbi nga Ebu Zinadi, ky nga A'rexhi, kurse ky nga Ebu Hurejre r.a. i cili ka thënë:

- Pejgamberi s.a.v.s. ka urdhëruar dhënien e zekatit, dhe i është thënë:
"Ibn Xhemil, Halid b. Velid dhe Abbas b. Abdu-l-Muttalibi nuk e kanë dhënë".
Pejgamberi s.a.v.s. u përgjegj: "Ibn Xhemil nuk e mohon zekatin, por ka qenë i varfër, kurse All-llahu dhe i dërguari i tij, e kanë pasuruar. Sa i përket Halidit, ju bëni padrejtësi ndaj tij. Ai ka mbajtur për vehte parzmoren e vet dhe almiset ushtarake në emër të rrugës së All-llahut, e sa për Abbas b. Abdu-l-Muttalibin ai është axhë i Pejgamberit të All-llahut dhe zekatin e ka detyrë edhe më të madhe".
Në senedin tjetër të A'rexhit pason Ibn Ebi Zinad, i cili transmeton hadith nga babi i vet.
Ibn Is-hak, duke transmetuar nga Ebu Zinadi, thotë: "...Kjo njëlloj më është transmetuar nga A'rexhi".

NGURRIMI NGA KËRKESAT (LYPSIA)

1469. - Na ka treguar Abdullah b. Jusuf, këtij Maliku i cili transmeton nga Ibn Shihabi, e ky nga Ata'a b. Jezid Lejthij, kurse ky nga Ebu Said Huderi r.a. , se disa ensarë kanë kërkuar nga Pejgamberi s.a.v.s. sadakë, dhe ai u ka dhënë. Më vonë prapë kërkuan, dhe ai përsëri u dha, ashtu që pasuria e tij mbarua prandaj u tha: "Tek unë nuk ka më asgjë nga pasuria dhe unë nuk e fshehi nga ju. Kush dëshiron jetë modeste dhe të ruhet nga harami,All-llahu do t'i japë modesti, kush dëshiron të bëhet i pasur All-llahu do ta pasurojë, e kush dëshiron të jetë i durueshëm All-llahu do ta pajisë me durim. Askujt nuk i është dhënë shpërblim më i mirë se durimi".

1470. - Na ka treguar Abdull-llah b. Jusuf, që thotë se i ka treguar Maliku nga Ebu Zinadi, kurse ky nga A'rexh, e ky nga Ebu Hurejre r.a. , se Pejgamberi i All-llahut ka thënë:

"Pasha Atë, në dorë të të cilit është shpirti im, për cilindo qoftë prej jush është shumë më mirë të marr litarin dhe të bartë dru në shpinë se sa t'i drejtohet ndonjë njeriu dhe të lyp lëmoshë prej tij, pavarsisht i dha apo nuk i dha".

1471. - Na ka treguar Musa, kurse këtij Vuhejbi të cilit i ka transmetuarHishami prej babai të vet, e ky nga Zuhejr b. Avvami r.a. kurse ky nga Pejgamberi s.a.v.s. i cili ka thënë:

"Është më mirë që dikush prej jush të marrë litarin dhe në shpinën e vet të sjell një barrë dru dhe ta shesë me këtë All-llahu t'ia ruaj fytyrën, se sa të lypë prej njerëzve sadakë, qoftë t'i japin apo jo".

1472. - Na ka treguar Abdan, të cilit i ka kumtuar Abdullahi, këtij i ka transmetuar Junusi prej Zuhriut, e ky prej Urve b. Zuhejrit dhe Seid b. Musejjeb, se Hakim b. Hizam r.a. ka thënë:

- Kam lypur sadakë nga Pejgamberi i Zotit dhe ai më dha. Pastaj përsëri lypa dhe ai prapë më dha. Më vonë, përsëri lypa, ai përsëri më dha, por pastaj më tha:
"O Hakim, kjo pasuri materjale është livadh i jeshilit dhe i ëmbël, kush e pranon për hirë të bujarisë, do të ketë bekim dhe përparim, por kush e merr nga egoizmi, ai nuk do të ketë as bekim as përparim; ky është sikur ai i cili han por nuk mund të ngihet. Dora që jep është me e mirë se dora që merr".
Hakimi atëherë tha: "O Pejgamber i All-llahut, pasha atë që të ka dërguar me të vërtetën, pas teje nga askush nuk do të marrë asgjë deri sa të jem gjallë".
Ebu Bekri r.a. më vonë, e ka thirrur t'i japë sadakë Hakemit, por ai nuk ka dashur ta pranojë. Pastaj e ka thirrur edhe Umeri r.a. që t'i japë sadakë, por ai edhe prej tij nuk deshi ta pranojë.
Me këtë rast Umeri r.a. ka thënë: " O burra muslimanë! Ju kam dëshmitarë për Hakimin se i kam ofruar të drejtën e vet ligjore nga kjo pasuri e luftës, por nuk deshi ta pranojë". Hakimi kështu ka vdekur, e pas Pejgamberit s.a.v.s. nuk ka pranuar nga askush sadakë.

AI TË CILIT ALL-LLAHU I KA DHËNË DIÇKA PA E LYPUR DHE PA E LAKMUAR

1473. - Na ka treguar Jahja b. Bukejr, këtij i ka kumtuar Lejthi prej Junusit, e ky prej Zuhriut, ndërsa ky prej Salimit, se Abdullah b. Ymer r.a. ka thënë:

- Kam dëgjuar Umerin duke thënë: "Pejgamberi s.a.v.s. më dha një dhuratë, e unë i thash: "Jepja atij që është më i nevojshëm se unë!"
- Merre këtë - më tha ai. - Kur të bie në dorë diçka nga kjo pasuri, që ti nuk e ke lypur as e ke lakmuar, merre! Kurse ajo që nuk të takon, mos e lyp!".

TË LYPURIT PËR TË GRUMBULLUAR PASURI

1474. - Na ka treguar Jahja b. Bukejr se i ka treguar Lejthi prej Ubejdullah b. Ebi Xha'ferit i cili ka dëgjuar Hamz b. Abdullah b. Umerin i cili thotë:

- E kam dëgjuar Abdullah b. Umerin r.a. i cili ka thënë: Pejgamberi i All-llahut s.a.v.s. ka deklaruar:
- Njeriu i cili vazhdimisht kërkon lëmoshë nga njerëzit, në Ditën e Kijametit do të vij me fytyrën pa asnjë grimë mish.

1475. - Në Ditën e Gjykimit, dielli -tha ai- do të lëshohet aq poshtë, sa që djersa njerëzve do t'u arrij deri në gjysmë të veshëve dhe në atë gjendje do ta lusin për ndihmë Ademin, pastaj Musain a.s. e pastaj Muhammedin s.a.v.s.
Abdullah ka shtuar, në senedin tjetër, se i ka treguar Lejthi, kurse këtij Ibn Ebi Xhaferi: "...Ai pastaj do të angazhohet që të fillojë gjykimi i njerëzve, do të shkojë dhe të kapë rezen derës (në xhennet), por All-llahu xh.sh. atëherë do ta vendosë në pozitë të lartë e të lakmueshme, kurse njerëzit e tubuar të gjithë do t'i falenderojnë".
Mual-la ka thënë se i ka treguar Vuhejbi e ky prej Nu'man b. Rashidit, e ky prej Abdullah b. Muslimit, vëllaut të Zuhriut, e ky nga Hamza i cili ka dëgjuar Ibn Umerin r.a. që nga Pejgamberi s.a.v.s. po transmeton deklaratën për lypjen.

FJALËT E TË LARTMADHËRISHMIT ALL-LLAH

"Mos e lypni zekatin me ashpërsi nga njerëzit"

SASIA E PASURISË DHE DEKLERATA E PEJGAMBERIT s.a.v.s.

" Nuk ka pasuri e cila do ta bëjë të pasur tjetrin", sipas fjalëve të All-llahut xh.sh. "Zekati është për të varfërit që janë të angazhuar në rrugë të All-llahut dhe nuk kanë mundësi të fitojnë nga toka..." deri tek fjalët e Tij: "...All-llahu me siguri e di". {53}.

1476. - Na ka treguar Haxhxhaxh b. Munhal duke thënë se i ka treguar Shu'be nga Muhammed b. Zijadi i cili thotë:

- E kam dëgjuar Ebu Hurejren r.a. që transmeton prej Pejgamberit s.a.v.s.: "Nuk është varfënjak i vërtetë ai të cilin e largon nga dera me një e dy kafshata buke, por është varfënjak i vërtetë ai i cili nuk asfarë pasurie, dhe, turpërohet (të lypë ndihmë), gjegjësisht nuk lyp nga njerëzit që t'i mërzisë".

1477. - Na ka treguar Jakub b. Ibrahim, e këtij Ismail b. Ulejje, i cili thotë se i ka treguar Halid Huzai prej Ibn Eshva, e ky nga Sha'bi, të cilit i ka treguar sekretari Mugire b. Shu'be:

- Muaviju i shkroi Mugire b. Shu'bes: "Shkruaj diçka çka ke dëgjuar prej Pejgamberit s.a.v.s. !"
Pastaj i shkroi: - E kam dëgjuar Pejgamberit s.a.v.s. që thoshte: "All-llahu i ka qortuar tri lloj punësh për ju: bisedën e padobishme, shkatërrimin e pasurisë dhe lypsarinë e tepruar".

1478. - Na ka treguar Muhammed b. Gurejr Zuhri, të cilit i ka treguar Jakub b. Ibrahim, ky ka dëgjuar nga babai i vet, kurse ky nga Salih b. Kesjan, e ky prej Ibn Shihabit, i cili thotë se i ka kumtuar Amr b. Sa'd, që e përcjell nga babai i vet:

- Pejgamberi s.a.v.s. u jepte ndihmë materjale një grup njerëzish, kurse unë isha në mesin e tyre. Pejgamberi i All-llahut thotë Sa'd, një njeri e kapërcei pa i dhënë ndihmë, kurse ai më pëlqente më së shumti nga ata. U ngrita, iu afrova Pejgamberit s.a.v.s. dhe i thash: "Çka ke ti kundra filan fistekut? Pasha Zotin, unë e konsideroj besimtar të mirë!"
- Ose musliman - tha Pejgamberi a.s.
- Unë pastaj - thotë Sa'd - heshta për nji moment, pastaj më pushtoi ajo çka dijsha për atë, prandaj i thash: "O Pejgamber i Zotit, çka ke ti kundra këtij? Pasha Zotin unë e di për besimtar të mirë"
- Ose musliman - përsëriti Pejgamberi a.s.
Përsëri heshta pak, thotë Sa'd, dhe prap më kaploi ajo çka dijsha për atë, andaj i thash: "O Pejgamber i Zotit, çka ke ti kundra tij? Pasha Zotin unë e konsideroj besimtarë të mirë"
- Musliman - tha ai.
Atëherë Pejgamberi a.s. tha: "Unë nganjëherë i jap ndihmë materjale një njeriu, a tjetrin e dua më shumë, nga frika që të mos bjerë me fëtyrë në zjarr".
Në senedin tjetër Jakubi transmeton nga baba i vet, kurse ky prej Salihut, ky nga Ismail b. Muhammedi, se ka thënë: E kam dëgjuar babën tim si po e paraqet këtë njëlloj, dhe këtij diskutimi i shton edhe : "... Dhe Pejgamberi i Zotit i ra , kurse ky u rrudh. Pastaj Pejgamberi i tha: "Sa'd, këtë kie parasysh dhe këthehu, shko! Unë nganjëherë i jap ndihmë materiale njeriut..."
Ebu Abdull-llah Buhariu ka thënë: "Kubkibu" do të thotë ta përmbysishme krye teposhtë. "Ekebber-rrexhulu", do të thotë, njeriu u përkul, përdoret kur veprimi i foljes nuk bie në tjetër objekt. Nëse veprimi kalon në tjetër njeri, atëherë do të thuash, "Keebbehull-llahu livexhhihi..." d.m.th. "All-llahu e përmbysi"
Ndërsa "kebebtuhu ene" do të thotë "përmbysi unë".

1479. - Na ka rrëfyer Ismail b. Abdullah, të cilit i ka treguar Maliku, përmjet të Ebu Zinadit, ky nga A'rexhi ndërsa ky prej Ebu Hurejres r.a. se Pejgamberi s.a.v.s. ka thënë:

"Nuk është varfënjak i mirëfilltë ai i cili ec nëpër njerëz dhe refuzon një e dy kafshata ose një a dy hurma, por varfanjak i mirëfilltë është ai i cili nuk ka pasuri që e bën të panevojshëm për të tjerët, por edhe i rrit nevojat e veta, e t'i jepet ndihmë dhe nuk rrin duke lypur sadakë".

1480. - Na ka treguar Umer b. Hafs, b. Gijath, këtij A'mesh nga Ebu Salihu i cili transmeton nga Ebu Hurejra r.a. ndërsa ky nga Pejgamberi s.a.v.s.:

"Që dikush prej jush të marrë litarin e të ngrihet herët - Ebu Hurejre thotë, mendoj se ka thënë - deri te ajo kodër, e të mbledhë dru, t'i shes dhe diçka të hajë e diçka të ndaj sadakë, e ka më mirë se të kërkojë mëshirë nga njerëzit".
Ebu Abdullah (Buhariu) ka thënë: "Salih b. Kejsan (që përmendet në sened) është më i vjetër se Zuhriu dhe ka pasë mundësi të dëgjojë personalisht Abdullah b. Umerin dhe ta mbajë mend".

VLERËSIMI I HURMAVE NË RREMB
1481. - Na ka treguar Sehl b. Bekkar, të cilit i ka thënë Vuhejbi me anë të Amr b. Jahja, e ky nga Abbas b. Saidij, e ky nga Ebu Humejd Saidijj r.a. i cili ka thënë:

U nisëm me Pejgamberin s.a.v.s. në Luftën e Tebukut. Në Vadi-l-Kura një grua rrinte në kopshtin e vet dhe Pejgamberi s.a.v.s. u tha shokëve të vet: "Vlerësonie frytin!" Pejgamberi i All-llahut e vlerësoi në dhjetë barrë dhe i tha gruas: "Numroi ti sa do të dalë!" Kur erdhëm në Tebuk, tha: "Sonte do të fryjë erë shumë e fortë por askush prej jush le të mos ngrihet. Ai që ka deve le ta lidh atë" , andaj edhe ne i lidhëm. Fryu një erë e fortë dhe një njeri u ngrit, mirpo era e hodhi në kodrën Tajj.
Mbreti Ejle i dhuroi Pejgamberit s.a.v.s. një mushkë të bardhë (duldul), e mbuloi me një plaf dhe i shkroi për nënshtrimin e tij (që të paguaj xhizjen).
Kur Pejgamberi s.a.v.s. gjatë kthimit, arriti përsëri në Vadil-l-Kura, e pyeti po atë grua: "Sa prodhim ka dhënë bahçja?"
- Dhjetë vesakë - u përgjigj ajo - siç e kishte vlerësuar edhe Pejgamberi i
All-llahut.
Atëherë Pejgamberi s.a.v.s. tha : "Unë po ngutem për në Medine, prandaj kush dëshiron të vij me mua , nga ju, le të ngutet"
Ibn Bekkar, thotë Buhariu, ka thënë, përafërsisht këtë: "Pasi iu afrua Medines, thirri: "Kjo është Taba!" E kur e pa Uhudin, tha: "Kjo është kodrina të cilën na e duam edhe ajo na don! A dëshironi t'ju informoj për shtëpitë më të mira ensare?"
- Dëshirojmë, thanë.
- Shtëpitë e Benu Nexhxharëve, pastaj shtëpitë e Benu Abdu-l-Eshhelëve, mandej shtëpitë e Benu Saidëve, përkatësisht shtëpitë e Benu Harith b. Hazrexhëve, por edhe për të gjitha shtëpitë tjera, ensarije mendonte mirë.

1482. - Sulejman b. Bilal thotë, se i ka treguar Amri: "...pastaj shtëpia e Benu Harith, e mandej shtëpia e Benu Saidëve..."

Sulejmani edhe një herë tjetër transmeton nga Sa'ad b. Seid, e ky nga Umare b. Gazijje, ndërsa ky nga Abbasi, e ky nga babai i vet r.a. i cili ka dëgjuar Pejgamberin s.a.v.s. duke thënë: "Uhudi është kodër e cila na don dhe të cilën ne e duam..."
Ebu Abdullah thotë: "Çdo kopsht i rrethuar me rrethojë është bahçe, kurse pa rrethojë nuk quhet bahçe".

PËR TË DHJETËN NË TË ARDHURA PREJ TOKËS E CILA
UJITET NGA TË RESHURAT DHE UJËRAT RRJEDHËSE

Umer b. Abdu-l-Aziz ka konsideruar se për mjaltë nuk jepet asgjë. {56}

1483. - Na ka treguar Seid b. Ebi Merjrem, duke thënë se i ka transmetuar Abdullah b. Vehbi nga junus b. Jezid i cili ka transmetuar nga Zuhriu, ky nga salih b. Abdullahu ndërsa ky nga babai i vet r.a. e ai nga Pejgamberi s.a.v.s. që ka thënë:

"E dhjeta është një tatim nga toka që ujitet nga të reshurat dhe ujërat rrjedhëse ose është vetvetiu e lagur (kënetë), kurse gjysma e të dhjetës është për të ardhurat nga toka e cila ujitet në mënyrë artificiale".
Ebu Abdullahi ka thënë: Ky sqarim është i transmetuesit të parë (Abdullah b. Umerit) dhe te ai nuk është caktuar vëllimi i të ardhurave, d.m.th. në deklarimin e Ibn Umerit.
"Në të ardhura të tokës që e ujit shiu dhe..." , e kjo është sqaruar në hadithin vijues, d.m.th. është caktuar vëllimi dhe teprica që përfillet. Hadithi i qartë për ndonjë vendim është më i rëndësishëm se ai i paqarti, vetëm nëse transmetuesi është gjithmonë i besueshëm. Ashtu Fadil b. Abbasi ka transmetuar se Pejgamberi s.a.v.s. nuk është falur në Qabe, ndërsa Bilali thotë se është falur, andaj është përfillur deklerata e Bilalit kurse deklerata e Fadilit është refuzuar.

PËR TË ARDHURAT NGA BUJQËSIA MË PAK
SE PESË BARRË (VASAKË) NUK JEPET ZEKATË

1484. - Na ka treguar Musedded, këtij Jahja të cilit i ka treguar Maliku, kurse këtij Muhamed b. Abdullah b. Abdurrahman b. Ebi Sa'sa, duke transmetuar nga Ebu Seid Hudari r.a., kurse ky e ka dëgjuar Pejgamberin s.a.v.s. duke thënë:

"Për pasuri më pak se pesë vesakë nuk jepet zekatë dhe për më pak se pesë krerë deve si edhe për më pak se pesë ukije argjend".
Ebu Abdullahu ka thënë: - Ky komentim është nga transmetuesi i parë (Ibn Abdullah) i cili thotë: "Për pasuri më pak se pesë vesakë nuk ka zekatë", që nuk është e qartë si duhet, kurse në shkencat islame gjithmonë mirret parasysh e dhëna të cilën e kanë thënë njerëz të sigurtë.

MARRJA E ZEKATIT NGA HURMAT ME RASTIN E VJELJES
DHE A LEJOHET QË FËMIJA TË MARRË HURMA SI SADAKË?

1485. - Na ka treguar Umer b. Muhammed b. Hasan Esedi, të cilit i ka treguar babai i vet, duke i thënë se i ka transmetuar Ibrahim b. Tahman që transmeton nga Muhamed b. Zijad, e ky nga Ebu Hurejre r.a. i cili ka thënë:

- Pejgamberit s.a.v.s. i kanë sjellë hurma me rastin e vjeljes; secili i sillte hurmat e veta ashtu që tek ai (në xhami) u bë një grumbull hurmash, andaj Hasani dhe Hyseini r.a. filluan të luajnë me ato hurma, kurse njëri prej tyre e mori një hurmë dhe e futi në gojë, Pejgamberi i All-llahut e pa këtë, ia nxori nga goja dhe tha:
"A nuk e di se familja e Muhammedit nuk han zekatë?".

SHITJA E PRODHIMIT (PEMËVE) OSE TRUPAVE
TË PEMËVE OSE TOKËS APO TË MBJELLAVE

1486. - Na ka treguar Haxhxhaxh, e këtij Shu'be, të cilit i ka thënë Abdullah b. Dinar:

E kam dëgjuar Ibn Umerin r.a. që thotë: "Pejgamberi s.a.v.s. e ka ndaluar shitjen e frytave para se të piqen".
Kur e pyetën Ibn Umerin për pjekjen e frutave tha:
"Derisa të kalojë rreziku nga ato".

1487. - Na ka treguar Abdullah b. Jusuf se i ka thënë Lejthi, ndërsa këtij Halid b. Jezidi nga Ata'a b. Ebi Rebah, kurse ky nga Xhabir b. Abdullah r.a., se Pejgamberi s.a.v.s. e ka ndaluar shitjen e fryteve ende të pa pjekura.

1488. - Na ka treguar Kutejbe i cili transmeton nga Maliku, kurse ai nga Humejdi, e ky nga Enes b. Malik r.a. se Pejgamberi s.a.v.s. e ka ndaluar shitjen e fryteve derisa ato të marrin ngjyrën e vet të zakonshme (të fillojnë të piqen), derisa të mos skuqen mirë- ka thënë ai.

A MUND TA BLESH ZEKATIN TËND QË MË PARË
IA KE DHËNË DIKUJT?

Nuk është gabim që dikush, përveç atij që e ka pasë detyrë, të blejë zekatin, sepse Pejgamberi s.a.v.s. këtë blerje, në mënyrë decidive ia ka ndaluar vetëm atij që e ka pasë detyrë ta japë, ndërsa të tjerëve jo.

1489. Na ka treguar Jahja b.Bukejr,këtij i ka thënë Lejthi që transmeton nga Ukajli, e ky nga Ibn shihabi, ndërsa ky prej Salimit se Abdullah b. Umer r.a ka treguar, se Umer b. Hattab ka dhënë për hirë të All-llahut një kalë (ndonjë luftëtari),më vonë e gjeti duke e shitur dhe ka dëshiruar ta blejë për vete. Shkoi te Pejgamberi s.a.v.s. dhe kërkoi lejen e tij.

- Mos u kthe te zekati yt! i tha Muhammedi a.s.
Për këtë shkak Ibn Umeri r.a. nuk ka ngurruar, të gjitha gjërat e blera, të cilat më herët i ka shpërndarë si kontribute vullnetare, që përsëri t'i jepte si kontribut.

1490. - Na ka treguar Abdullah b. Jusuf, se i ka treguar Malik b. Enesi, duke transmetuar nga Zejd b. Eslemi, e ky nga babai i vet i cili ka thënë:

E kam dëgjuar Umer b. Hattabin r.a. duke thënë:"I kam falur një luftëtari një kalë për hirë të All-llahut, por ai shumë shpejt e dobësoi, prandaj dëshirova që përsëri ta blej duke menduar se do të ma shiste dhe do të kisha privilegje për këtë. Lidhur me këtë e pyeta edhe Pejgamberin s. a. v. s. dhe ai më tha:

- Mos e blej për vete dhe mos u kthe tek sadaka yte, qoftë edhe sikur të ta shiste për një metelik.Ai i cili kthehet tek sadaka e vet i ngjan atij që do të kthehej te ajo që e ka vjellur".

PËR ZEKATIN DHE PEJGAMBERIN s.a.v.s.

1491.- Na ka treguar Ademi se i ka transmetuar Shu'be kurse atij i ka treguar Muhammed b. Zejd:

- E kam dëgjuar Ebu Hurejren i cili thotë: Hasan b. Alij r.a. mori një hurmë nga zekati dhe e vuri në gojë, ndërsa Pejgamberi s.a.v.s. tha:
- Lere atë! Hudhe! - ashtu që ai e hudhi. Pastaj e pyeti:
- A nuk e din se ne me të vërtetë nuk hamë nga zekati?

DHËNIA E ZEKATIT ROBËRVE TË LIRUAR

1492. - Na ka treguar Seid b. Ufejr, këtij Ibn Vehb duke transmetuar nga Junusi e ai nga Ibn Shihabi, të cilit i ka treguar Ubejdullah b. Abdullah nga Ibn Abbasi r.a. i cili ka thënë:

- Pejgamberi s.a.v.s. e gjeti një dele të coftë në zekatin e mbledhur, që i kishin dhënë robëreshës së liruar të Mejmunit, prandaj tha:
"Ta kishit shfrytëzuar lëkurën e saj!"
-Po kjo është e cofur - u përgjigjën të pranishmit.
- E ndaluar është vetëm ngrënia e saj, tha Pejgamberi

KUR ZEKATI E NDËRRON STATUSIN E VET

1493. - Na ka treguar Ademi se i ka treguar Shu'be, e këtij Hakemi nga Ibrahimi, ndërsa ky nga Esvedi, e ky nga Aisheja r.a. se ka dëshiruar ta blejë Berirën me qëllim që ta lirojë, kurse zotërinjët e saj kushtëzonin mbikëqyrjen.
Aishja këtë ia përmendi Pejgamberit s.a.v.s. dhe ai tha:
"Bleje për vete! Mbikqyrja i takon atij që e liron".
Në këtë moment, thotë Aisheja, Pejgamberit i sollën ca mish e unë i thash:
- Ky i është dhuruar Berirës për sadakë.
- Ky është sadakë për ate, kurse për ne është dhuratë - u përgjegj Pejgamberi.

1494. - Na ka treguar Ali b. Abdullah, këtij i ka thënë Jezid b. Zurej, ndërsa këtij Halidi me anë të Hafse bintu Sirinë nga Ummi Atije Ensarije r.a. e cila ka thënë:

- Pejgamberi s.a.v.s. ka hyrë tek Aisheja r.a. dhe i tha: "A ke ndonjë send (për të ngrënë)?
- Përveç çka na ka dërguar Nusejba nga ajo delja që ia ke dërguar ti nga zekati.
- Kjo ka ardhur në vendin e vet - tha ai.

1495. - Na ka treguar Jahja b. Musa se i ka treguar Veki'a e ky ka dëgjuar nga Shu'be i Katades, kurse ai nga Enesi, se Pejgamberi s.a.v.s. për mishin e sjellur këtij, që më parë i është dhënë Berirës si sadakë, ka thënë: "Ai për atë është sadakë, kurse për ne është dhuratë".
Ebu Davud ka thënë: "Na ka informuar Shu'be, duke transmetuar nga Katade, se ky hadithin e lartëpërmendur e ka dëgjuar nga Enesi r.a. kurse ky nga Pejgamberi s.a.v.s.

MARRJA E ZEKATIT NGA PASANIKËT DHE DHURIMI
TË VARFËRVE KUDO QË TË JENË ATA

1496. - Na ka treguar Muhammedi, të cilin e ka informuar Abdullahu se i ka transmetuar Zekerijja b. Is-hak nga Jahja b. Abdullah b. Sajfa, e ky nga Ebu Ma'bedi - rob i liruar i Ibn Abbasit kurse ai prej Ibn Abbasit r.a. i cili ka thënë:

-I Dërguari i All-llahut xh.sh. i ka thënë Muadh b. Xhebelit, kur e ka dërguar për në Jemen: "Ti do të shkosh tek një popull që i përmbahet Librit, prandaj kur të shkosh tek ata, thirri të dëshmojnë: Se nuk ka Zot tjetër përveç një të Vetmit
All-llah dhe se Muhammedi është i Dërguar i All-llahut. Nëse binden në këtë, lajmëroji se All-llahu ka caktuar kryerjen e pesë kohëve të namazit për çdo ditë. Pasi që të binden edhe për këtë informoi se All-llahu u ka caktuar detyrimisht ndarjen e zekatit, që mirret nga të pasurit e tyre dhe u jipet varfënjakëve të tyre.
Ruaju nga pasuria e tyre më e çmueshme dhe frikësoju mallkimit të atyre që u është bërë dëm, sepse ndërmjet atij dhe All-llahut nuk ka kurrfarë perdje (ndërmjetës).

NAMAZI I UDHËHEQËSIT DHE BEKIMI I TIJ PËR DHËNIEN
E ZEKATIT DHE FJALËT E TË LARTMADHËRISHMIT:

"Merre nga pasuria e tyre zekatin me të cilin do t'i pastrosh dhe me çka do t'ua shtosh dhe lutu për ata! Pa dyshim lutja yte është qetësim për ata.
All-llahu të gjitha i di mirë".

1497. - Na ka treguar hafs b. Umer, këtij Shu'be, duke transmetuar nga Amri, e ky nga Abdullah b. Ebi Evfa i cili ka thënë:

- Kur i sillnin njerëzit zekatin e tyre, I Dërguari i All-llahut u thoshte: "O Zot, bekoje dhe mëshiroje familjen e filan fistekut!" Në këtë kohë ia solli zekatin edhe babai im dhe ai i tha: "O Zot! Mëshiroje dhe bekoje familjen e Ebu Evfit!".

PËR GJËRA QË NXIRREN NGA DETI
Ibn Abbasi r.a. ka thënë: Xhevahirët nuk janë sikur pasuria e nëntokës. Ajo është diçka që nxjerr deti në sipërfaqe.

Hasan Basriu thotë: "Për xhevahirë e margaritarë jepet e pesta".

Pejgamberi s.a.v.s., thotë Buhariu, ka caktuar një të pestën vetëm për pasurinë që është e gjetur nën tokë, e jo edhe për atë që gjendet në ujë.

1498. - Lejthi tregon se i ka treguar Xhafer b. Rebia duke transmetuar nga Abdurahman b. Hurmuzi, e ky nga Ebu Hurejra r.a. ndërsa ky nga Pejgamberi s.a.v.s. se si një izrealit kërkoi nga një irealit tjetër që t'i japë hua 1000 dukat. Ai ia dha, kurse më vonë ky shkoi në det dhe pasi nuk gjeti ndonjë barkë, e mori një dru, e gdhendi i bëri një gropë dhe në atë gropë i futi 1000 dukatë dhe ashtu në atë dru të gdhendur e hudhi në det.
Më pastaj njeriu që ia pat dhënë huanë doli, buzë detit, dhe e pa atë dru, e mori dhe e solli në shtëpi për ta djegur.
Ebu Hurejre, pastaj e përshkroi tërë rastin dhe tha: Kur e çau ky drurin, aty gjeti pasurinë e vet".

PËR PASURINË E GJETUR NËN TOKË JEPET NJË E PESTA

Malik dhe Ibn Idris kanë thënë: "Në "rikaz", d.m.th. në pasurinë e nëntokës në periudhën para kur'anore, qoftë shumë ose pak, jepet një e pesta, por as xehja nuk është "rikaz".

Pejgamberi s.a.v.s. ka thënë: "Për mineralet, xehet, nuk ka pagesë me të holla, kurse për pasurinë e gjetur nën tokë duhet një e pesta".

Umer b. Abdulaziz ka marrë prej xehes për çdo 200 dërhem pesë dërhem.

Hasan Basriu ka thënë: "Për atë që gjendet nën tokë nga pasuria, në vendin joislam jepet një e pesta, kurse për atë që gjendet në vendin me të cilin ka marrëveshje paqe, jepet zekatë. Nëse gjësendin e humbur e gjen në vendin armiqësor, shpalle, e nëse i takon armikut për atë jepet e pesta".

Dikush nga të pranishmit, thotë Buhariu, ka thënë: "Xehja është pasuri nëntoksore sikurse pasuria nëntokësore paraislame". Mirëpo, kur nga kjo del diçka në sipërfaqe të tokës, thuhet: "Ka gjetur xehe".

I është thënë edhe kjo:

-Ndonjëherë individit i thuhet: "Ke gjetur pasuri nëntoksore, kur diçka i dhurohet ose kur i afrohet ndonjë fitim i madh, apo pleshmëri e madhe.

Ai pastaj ra në kundërshtim me vetvetën duke thënë: Nuk ka dëm nëse njeriu pasurinë e gjetur nëntoksore ose xehen e fshehë që të mos i japë të pestën (arkës së shtetit).

1499. - Na ka treguar Abdullah b. Jusuf, duke thënë se i ka transmetuar Maliku nga Ibn Shihabi, e ky nga Seid b. Musejjeb dhe Ebu Hurejra r.a., se Pejgamberi s.a.v.s. ka thënë:

"Kafshët (e lënduara, axhmau) janë të liruara nga pagesa, bunari është i liruar, xeherorja është e liruar, kurse për pasurinë nëntokësore jepet e pesta".

KAPITULLI NË BAZË TË FJALË TË ALL-LLAHUT:

"... Edhe atyre që punojnë në mbledhjen e zekatit"
(Tevbe: 60)

Dhe ata që japin llogari udhëheqësit kompetent për mbledhjen e zekatit.

1500. - Na ka treguar Jusuf b. Musa, këtij Ebu Usame, të cilit i ka transmetuar Hisham b. Urve nga babai i vet, e ky nga Ebu Humejd Saidi r.a. i cili ka thënë:

"Pejgamberi s.a.v.s. ka marrë në shërbim një njeri i cili quhej Ibn Lutbijje nga fisi Esed, për të grumbulluar zekatin tek fisi Benu Sulejm dhe kur u kthye prapë paraqiti llogari për mbledhjen e zekatit".

EMRIMI I NËNPUNËSIT PËR MBLEDHJEN E ZEKATIT NGA DEVET
DHE NDARJA E QUMËSHTIT TË TYRE UDHËTARËVE TË NEVOJSHËM

1501. - Na ka treguar Musedded se i ka treguar Jahja nga Shu'be, të cilit i ka transmetuar Katade, duke përcjellur nga Enese r.a., se disa njerëz nga fisi Urjene e urrenin banimin në Medine, prandaj Pejgamberi i Zotit i lejoi të vijnë te devet që ishin për zekatë, të pijnë qumshtin e tyre dhe të shërbehen me urinën e tyre, Mirëpo, ata i vranë barinjët dhe devet i morën me vete, andaj Pejgamberi s.a.v.s. kërkoi të ndiqen. U zunë dhe u sollën, këtyre u prenë duartë dhe këmbët, kurse sytë iu dogjën duke i lënë në diell të nxehtë të përtypin gurë.
Në një sened tjetër Kateden e pasojnë: Ebu Kilabe, Humejd dhe Thabit të cilët njëlloj këtë rast e përcjellin nga Enesi.

SHENJIMI I DEVEVE NGA UDHËHEQËSI I MBLEDHJES SË ZEKATIT

1502. - Na ka treguar Ibrahim b. Mundhir, këtij i ka treguar Velidi i cili thotë se i ka treguar Ebu Amr Evzaijj që thotë se i ka treguar Is-hak b. Abdullah b. Ebi Talha, të cilit Enes b. Malik r.a. i ka thënë:

"Njëherë shkova heret me Abdullah b. Ebi Talhën tek i Dërguari i Zotit për t'i zbutur hurmat (rexhur hurmat) dhe i gjeta në dorë një mjet me të cilin shenjonte devet e mbledhura nga zekati".

KREU 24/a
Sadakatu-l-fitri

DHËNIA E SADAKATU-L-FITRIT

Ebu Alije, Ata'a dhe Ibn Sirin kanë konsideruar se dhënia e sadakatul-fitrit është farz (detyrë e dosdoshme).

1503. - Na ka treguar Jahja b. Muhammed b. Seken se i ka treguar Muhamed b. Xhehdam, të cilit i ka transmetuar Ismail b. Xhafer nga Umer b. Nafia, kurse ky nga babai i vet dhe ky nga Ibn Umer r.a. i cili ka thënë:

Pejgamberi s.a.v.s. ka caktuar zekatulfitrin në këtë mënyrë: një sa'ë hurma, ose një sa'ë nga elbi për besimtarin e lirë, mashkull apo femër, i vogël ose i madh dhe ka urdhëruar që ky të jepet para se të shkojnë njerëzit në namaz( të Bajramit)".

PËR DETYRËN E MUSLIMANIT QË TË JAPË SADAKUTU-L-FITRIN
PËR RROGTARIN E VET DHE SHTËPIARËT E TJERË

1504. - Na ka treguar Abdullah b. Jusuf, të cilit i ka treguar Maliku që ka transmetuar nga Nafiu, e ky prej Ibn Umrit r.a. se Pejgamberi s.a.v.s. e ka caktuar zekatulfitrin në sasi prej një sa'ë hurma ose sa'ë elbi çdo muslimani të lirë apo të robëruar, burrit dhe gruas.

SADAKATU-L-FITRI ËSHTË NJË SA'Ë ELBI

1505. - Na ka treguar Kabise se i ka thënë Sufjani nga Zejd b. Eslemi, kurse ky nga I'jad b. Abdullah, ndërsa ky nga Ebu Saidi r.a. i cili ka thënë:

" I kemi ushqyer (të varfërit) me sadakatulfitër prej një sa'a elbi"

SADAKATULFITRI ËSHTË NJË SA'A USHQIM

1506. - Na ka treguar Abdullah b. Jusuf, të cilit i ka trasnmetuar Maliku nga Zejd b. Eslemi, e ky nga Ijad b. Abdullah b. Sa'd b. Ebi Ser-ha al -Amirij, i cili e ka dëgjuar Ebu Seid Hudariun r.a. se si thotë:

"Ne në emër të sadakatulfitrit kemi dhënë një sa'ë ushqim (grurë), ose një sa'ë elbi, ose një sa'ë hurma, ose një sa'ë djathë të terur ose nga një sa'ë rrush të thatë".

NJË SA'Ë HURMA PËR SADAKUTU-L-FITËR

1507. - Na ka treguar Ahmed b. Jusuf, kurse këtij Lejthi, i cili transmeton nga Nafi'a se Abdullah (b. Umeri) r.a. ka thënë:

"Pejgamberi s.a.v.s. ka urdhëruar që në emër të sadakatulfitrit të jepet një sa'ë hurma ose një sa'ë elbi, kurse njerëzit, thotë Abdullahu, filluan që këtë ta barazojnë me vlerën e dy mudde gruri".

DHËNIA E NJË SA'Ë RRUSHI TË THATË

1508. - Na ka treguar Abdullah b. Munir se e ka dëgjuar Jezid Adeniun të cilit i ka transmetuar Sufjani nga Zejd b. Eslemi, të cilit i ka treguar Ijad b. Abdullah b. Ebi Serh që transmeton nga Ebu Seid Hudariu r.a. i cili ka thënë:

- Në kohën e Pejgamberit s.a.v.s. kemi dhënë nga një sa'ë ushqim (grurë), një sa'ë hurma, ose një sa'ë elbi, ose një sa'ë rrush të thatë. Kur erdhi Muaviju (në post) arriti edhe gruri i Sirisë dhe ai tha: "Më duket se një mudde nga ky grur është barazi me dy mudde të (grurit) tjetër"

SADAKUTU-L-FITRI JEPET PARA NAMAZIT TË BAJRAMIT

1509. - Na ka treguar Ademi, këtij Hafs b. Mejsere, të cilit i ka transmetuar Musa b. Ukbe nga Nafiu, e ky nga Ebu Umeri r.a. se Pejgamberi s.a.v.s. ka urdhëruar dhënien e sadakatu-l-fitrit para se të shkojnë njerëzit në namazin e Bajramit.

1510. - Na ka treguar Muadh b. Fedale, se i ka transmetuar Ebu Umeri nga Zejdi, kurse ky nga Ijad b. Abdullah b. Seid, e ky, nga Ebu Seid Huderiu r.a. i cili ka thënë:

"Ne në kohën e Pejgamberit s.a.v.s. kemi dhenë në Ditën e fitrit ( dita e parë e Ramazan Bajramit), nga një sa'ë ushqim, kurse ushqimi jonë, thotë Ebu Seid, kryesisht ka qenë: elbi, rrushi i thatë, djathi i thatë dhe hurmat.

I LIRI DHE ROBI TË JAPIN SADAKUTU-L-FITRIN

Zuhriu ka thënë: "Për robërit që janë për tregti zekati jepet sikur për artikuj tregëtarë, por jepet edhe kontributi në emër të sadakatu-l-fitrit".

1511. - Na ka treguar Ebu Nu'man se i ka dhënë Hamad b. Zejd, të cilit i ka transmetuar Ejubi Nga Nafi'a, kurse ky nga Ibn Umeri r.a. i cili ka thënë:

"Pejgamberi e ka caktuar sadakatu-l-fitrin, ose ka thënë, sadakatu-l-fitrin e Ramazanit, për burrë dhe grua të lirë, por edhe për robin, nha një sa'ë hurma, ose nga një sa'ë elb. Pastaj njerëzit (Muaviu dhe bashkëpuntorët e tij) e barazuan këtë me një gjysmë sa'ë gruri. Mirpo, Ibn Umeri edhe mëtej jepte vetëm hurma. Banorët e Medinës një vjet kishin mungesë të hurmave, andaj ky dha elb. Ibn Umeri ka dhënë (sadakatulfitër) për të mitur dhe për të rritur, madje ka dhënë edhe për foshnje".

Ibn Umeri ua jepte këtë atyre (të varfërve) që e pranonin edhe njerëzit e jepeshin një ose dy ditë para ditës së parë të Bajramit të Ramazanit.

SADAKATULFITRI PËR TË MITUR DHE TË RRITUR

1512. - Na ka treguar Musedded duke thënë se i ka transmetuar Jahja nga Ubejdullahi, të cilit i ka treguar Nafi'a, duke transmetuar nga Ibn Umeri r.a. i cili ka deklaruar:

"Pejgamberi i All-llahut ka caktuar, në emër të sadakatulfitrit, nga një sa'ë elb ose një sa'ë hurma për të mitur, por edhe për persona të rritur, qoftë ai përson i lirë apo rob".

KREU 25
HAXHILLËKU

HAXHXHI DHE RËNDËSIA E TIJ

All-llahu xh.sh. në Kur'an thotë: "Njerëzit e kanë detyrë që në emër të All-llahut të vizitojnë Qaben, kush ka mundësi për të shkuar atje. Ai i cili nuk beson, lere, All-llahu me të vërtetë është i pavarur nga njerëzit". {1}

1513. - Na ka treguar Abdullah b. Jusuf të cilit i ka kumtuar Maliku që transmeton nga Ibn Shihabi, e ky nga Sulejman b. Jesara, kurse ky nga Abdullah b. Abbasi r.a. i cili thotë:

"Fadl b. Abbas kishte hypur pas shpinës së Pejgamberit të All-llahut në të njëjtën deve. Në këtë moment erdhi një grua nga fisi Hath'am. Fadli filloi ta shikonte, por edhe ajo e shikonte këtë, ndërsa Pejgamberi s.a.v.s. ia ktheu Fadlit fytyrën në anën tjetër.
- O Pejgamber i All-llahut! - tha gruaja- Pa dyshim All-llahu ua ka bërë detyrë haxhin robërve të vet. Babai im është në pleqëri të thellë, ai nuk mund të kalërojë, andaj a mundem unë ta kryej haxhin në vend të tij?
- Po, mundesh, u përgjigj Pejgamberi a.s.
Kjo ka qenë - thotë Ibn Abbasi - në haxhin lamtumirës.

FJALËT E ALL-LLAHUT TË LARTMADHËRUAR

" Do të vijë në këmbë dhe me deve të lodhura që do të vijnë nga të gjitha anët e largëta dhe le të merrni pjesë në të mira të kësaj bote dhe botës tjetër:

"Fixhaxhun" d.m.th. rrugë të gjera. {3}

1514. - Na ka treguar Ahmed b. Isa, që thotë se i ka treguar Ibni Vehb, duke transmetuar nga Junusi, e ky nga Ibn Shihabi, kurse ky nga Salim b. Abdullah se Ibn Umer r.a. ka thënë:

" E kam parë Pejgamberi s.a.v.s. duke shkuar kaluar dhe me zë madhëronte
All-llahun, mu atëherë kur kafsha me të cilën kalëronte ishte ngritur në këmbë.

1515. - Na ka treguar Ibrahimi, të cilit i ka thënë Velidi se i ka treguar Evzaij i cili ka dëgjuar nga Ata'a se e transmeton nga Xhabir b. Abdullahu r.a. se të shqipëtuarit e telbijes me zë nga Pejgamberi s.a.v.s. fillonte nga Dhul-l-Hulejfe pasi që deveja mbi të cilën kishte hypur ai ngritej.
Këtë e kanë transmetuar edhe Enesi dhe Ibn Abbasi r.a.

KRYERJA E HAXHXHIT HYPUR NË DEVE

1516. - Ebani ka deklaruar se i ka treguar Malik b. Dinar i cili transmeton nga Kasim b. Muhammed, e ky nga Aisheja r.a. se Pejgamberi s.a.v.s. e dërgoi me të vëllain e saj Abdurrahmanin dhe ajo vendosi të kryejë umren nga Ten'imi, kurse ai e hypi në deve.
Umeri r.a. ka thënë: "Shtrëngoni shalët në kohën kur bëni haxhin sepse haxhi është njëra nga dy luftërat".

1517. - Muhammed b. Ebu Bekr thotë se i ka thënë Jezid b. Zurej, të cilit i ka transmetuar Azret b. Thabit nga Thumame b. Abdullah b. Enes:

"Enesi e ka kryer haxhin në shalë të deves, por nuk ka qenë koprrac. Ai ka treguar se edhe Pejgamberi i All-llahut e ka kryer haxhin në shalë të cilën e kishte edhe si bagazh".

1518. - Na ka treguar Amr b. Ali që thotë se i ka treguar Ebu Asim nga Ejmen b. Nail, të cilit i ka treguar Kasim b. Muhamed se Asisheja r.a. me siguri ka thënë:

- O Pejgamber i All-llahut, ju e keni bërë nijet për umre, kurse unë jo?
- O Abdurahman! - thirri Muhammedi a.s. - shko me motrën tënde dhe mundësoja që ta bëjë nijet për umre prej Ten'imi.

Ky e vuri atë pas vetes në deve dhe ajo e bëri nijet që ta kryej umren

RËNDËSIA E HAXHXHIT QË KRYHET SIPAS NORMAVE TË HAXHIT
DHE PRANOHET TE ALL-LLAHU

1519. - Na ka treguar Abdulaziz b. Abdullah dhe tha se i ka transmetuar Ibrahim b. Sa'di nga Zuhriu, e ky nga Seid b. Musejjeb, ndërsa ky nga Ebu Hurejre, i cili ka thënë:

- E kanë pyetur Pejgamberin s.a.v.s.:
"Cilat punë janë më të rëndësishme?"
"Besimi në All-llahun dhe Pejgamberin e Tij" - u përgjegj.
"E pas kësaj?" e pyetën përsëri?
"Lufta për hirë të rrugës së All-llahut" - tha ky.
" E pas kësaj?" e pyetën përsëri.
"Haxhi që kryhet sipas normave (pa gabime) dhe pranohet te All-llahu".

1520. - Na ka treguar Abdurrahman b. Mubarek, këtij Halidi të cilit i ka transmetuar Habib b. Ebu Amre, i cili transmeton nga Aishe b. Talha, kurse kjo nga Aisheja r.a. nëna e besëdrejtëve që tha:

- O Pejgamber i All-llahut, ne e konsiderojmë xhihadin punë më të rëndësishme, e pse nuk shkojmë edhe ne të luftojmë për hirë të All-llahut?"
- Jo -u përgjigj ai. Xhihadi më i mirë për ju është kryerja e haxhit pa gabime dhe të jetë i pranuar te All-llahu.

1521. - Na ka treguar Ademi duke transmetuar nga Shu'be të cilit i ka thënë Sejjar Ebu Hakem se e ka dëgjuar Ebu Hazmin që thotë se e ka dëgjuar Ebu Hurejren r.a. kur ka thënë:

- E kam dëgjuar Pejgamberin s.a.v.s. që thotë: "Ai i cili e kryen haxhin për hirë të
All-llahut dhe nuk ka kontakt me gruan( në kohë të haxhit) dhe që nuk ka bërë edhe ndonjë tjetër mëkat, do të kthehet sikur në ditën kur e ka lindur nëna".

VENDET E CAKTUARA PREJ KU FILLON
KRYERJA E HAXHIT DHE UMRES

1522. - Na ka treguar Malik b. Ismail, duke thënë se i ka transmetuar Zuhejri nga Zejd b. Xhubejri i cili ka treguar se i ka ardhur në banesë Abdullah b. Umeri r.a. , e ai atëherë kishte një shator (tendë) shavari dhe një si derë. Unë e pyeta:

"Nga cili vend është e lejuar ta bëj (vendos) nijetin për kryerjen e umrës (të vesh ihramin)!"
Pejgamberi s.a.v.s. - më tha ai - për këtë ka caktuar për Karnin, për medinasit, Dhul-lHulejfin, kurse banorët e Nexhdit, Xhuhfën banorët e Sirisë.

FJALËT E ALL-LLAHUT xh.sh. "FURNIZOHUNI, PA DYSHIM FURNIZIMI
MË I MIRË ËSHTË DEVOTSHMËRIA"

1523. - Na ka treguar Jahja b. Bishr, të cilit i ka transmetuar Shehabi nga Vereka, ky nga Amr b. Dinari, kurse ky nga Ikrime ndërsa ai prej Ibn Abbasit r.a. se ka thënë:

"Banorët e Jemenit e kanë kryer haxhin por nuk ishin të furnizuar, por thoshin "Ne i mbështetemi All-llahut". Kur arrinin në Meke atëherë lypnin nga të tjerët, prandaj All-llahu xh.sh. shpalli ajetin "Furnizohuni! Pa dyshim furnizimi më i mirë është devotshmëria". Këtë dekleratë e ka transmetuar edhe Ibn Ujejne nga Amri, ky nga Ikrime, pa e përmendur Ibn Abbasin.

MIKATI PËR MEKASIT PËR HAXH APO UMRE

1524. - Na ka treguar Musa b. Ismail të cilit i ka transmetuar Vuhejbi nga Ibn Tavusi, e ky nga babai i vet, ndërsa ky nga Ibn Abbasi:

Pejgamberi a.s. e ka caktuar kohën dhe vendin ku fillon lavdërimi i All-llahut me zë, dhe ku duhet veshur ihramin: Dhu-l-hulejfen për medinasit, Xhuhfën për sirianët, Karnul Menazlin për banorët e Naxhdit kurse për banorët e Jemenit vendin Jelemlem. Këto vende janë për këta dhe për secilin që kalon kah këto vende me qëllim të kryerjes së haxhit ose umres. Për atë që ndodhet pas këtij vendi, pra brenda mikatit dhe Mekkës, ai e vesh ihramin në momentin kur e bën nijet për të kryer haxhin. Në këtë mënyrë banori i Mekës vesh ihramin brenda në Mekke (në Haremin e Qabes)".

MIKATI PËR MEDINASIT

Ata nuk veshin ihramin deri kur të arrijnë në Dhu-l-hulejfe

1525. - Na ka treguar Abdullah b. Jusuf të cilit i ka kumtuar Maliku që i transmeton nga Nafi'u, e ky prej Abdullah b. Umerit r.a. se Pejgamberi s.a.v.s. ka thënë:

"Medinasit fillojnë të bëjnë telbijen me zë prej Dhu-l-hulejfes, banorët e Sirisë prej xhuhfës, kurse banorët e Nexhdit nga Karni".
- Më është kumtuar - ka thënë Abdullahu - se Pejgamberi s.a.v.s. ka thënë edhe këtë: "Banorët e Jemenit hyjnë në ihramin nga Jelemlemi".

MIKATI PËR BANORËT E SIRISË

1526. - Na ka treguar Musedded, të cilit i ka treguar Hammadi duke transmetuar prej Amr b. Dinarit, e ky nga Tavusi, kurse ky nga Ibn Abbasi;

"Pejgamberi i All-llahut medinasëve ua ka caktuar vendin dhe kohën për të veshur ihramin në Dh-l-hulejfe, banorëve të Sirisë Xhihfën, banorëve të Nexhdit Karnul-Menazil, kurse banorëve te Jemenit u ka caktuar Jelemlemin. Këto vende janë për ata dhe të tjerët që kalojnë kah ato vende, përveç banorëve të këtyre vend