Prof.Dr.Beqir Ismaili

www.kontribut.com
Kajro

Pas periudhës së sundimit francez, për sundimin e mëtejshëm të Egjiptit u orvatën tri fuqi të ndryshme, të cilat kishin qëllime kontradiktore. Këto fuqi shkuan aq larg sa i shpallën luftë njëra-tjetrës duke luftuar secila palë më vete ndërkohë që francezët, për të vazhduar të kenë edhe më tej në duar sundimin e Egjiptit, filluan përgatitjet e tyre në luginën e Nilit.
Fuqia e parë që kërkonte të rimerrte në duart e veta Egjiptin ishte Perandoria Osmane apo Shteti Osman, i cili tre shekuj të shkuar e kishte çliruar një herë atë dhe për pasojë, dëshironte që Egjipti të rikthehej në duart e tij me qëllim që të të kujdesej për të, duke e futur nën mburojën e vet si një principatë osmane.
Fuqia e dytë ishte ajo angleze e cila kishte qenë gjithmonë prezente në këto vende dhe po përgatitej ta okuponte përsëri. Anglia kishte për qëllim që nëpërmjet Egjiptit t'i hapte rrugë vetes për në Detin e Kuq dhe atë Mesdhe, të siguronte mbizotërimin e saj në vijën kryesore bregdetare e prej këtu të lidhej me Indinë.
Ndërsa fuqia e tretë pretendente për të sunduar në Egjipt ishin mamlukët të cilëve u kishte mbetur në duar sundimi i Egjiptit që nga koha para çlirimit të osmanllinjëve. Sundimi i mamlukëve në këtë vend realisht ishte sipërfaqësor, pasi ata vepronin sipas pëlqimit të osmanllinjëve.
Ndërkohë që këto fuqi luftonin njëra tjetrën për të marrë sundimin e Egjiptit, "Forca Popullore Egjiptiane" bëri të dështonin qëllimet e tyre.
Komandanti i batalionit shqiptar të ushtrisë turke në Egjipt-Misir, shqiptari Mehmet (Muhamed) Aliu, një njeri inteligjent dhe largpamës, arriti të këtë ndikim të madh në këtë drejtim.
Ai u afruar pranë Forcës Popullore Egjiptiane, me mençuri dhe devocion, fitoi respektin dhe besimin e saj e në Korrik të vitit 1805, me miratimin e kësaj Force u emërua mëkëmbës i Egjiptit. Portës së Lartë të Shtetit Osman nuk i mbetej tjetër veçse ta shpallte Mehmet Aliun (të njohur si Muhamed Ali Pasha) udhëheqës të Egjiptit.
Menjëherë pas emërimit mëkëmbës i Egjiptit, Mehmet Aliu filloi organizimin e shtetit e më pas solli në Egjipt familjen e tij, e cila do ta udhëhiqte vendin për mase një shekull e gjysmë. Njëmbëdhjetë udhëheqës të kësaj familje do të gëzonin ofiqe të larta shtetërore si mëkëmbës, pashallarë, sulltanë dhe mbretër. Periudha e sundimit të dinastisë shqiptare në Egjipt njihet si periudha e artë pasi vendi filloi të ringjallej. Fusha të ndryshme si arsimi, kultura, zejtaria, bujqësia, ushtria, etj, morën një zhvillim të madh, gjë e cila bëri që vendi të ecë përpara.

Mehmet Aliu dhe pasardhësit e tij

Pema e dinastisë së shqiptarit Mehmed Ali Pasha që drejtoi Egjiptin për mase një shekull e gjysmë, deri me fillimin e Revolucionit popullor pas të cilit Egjipti u shpall Republikë, i ka rrënjët tek vetë Mehmet Aliu, për të vazhduar më pas me pasardhësit e tij, Ibrahim Pasha i biri i Mehmet Ali Pashës, Abbas Hilmiu i Parë biri i Ahmet Tusun Pashës djalit të Mehmet Aliut, Muhammet Seid Pasha djali i Mehmet Ali Pashës, Princi Ismail i biri i Ibrahim Pashës djalit të Mehmet Ali Pashës, Princi Muhammed Tevfiku i biri i Ismail Pashës i biri i Ibrahim Pashës djalit të Mehmet Ali Pashës, Princi Abbas Hilmi i Dyti, Sulltan Hasen Kamil i biri i Ismail Pashës djali i Ibrahim Pashës djalit të Mehmet Ali Pashës, Mbreti Fuadi i Parë djali i Ismail Pashës dalit të Ibrahim Pashës të birit të Mehmet Ali Pashës, Mbreti Faruku i Parë dhe Mbreti Ahmed Fuadi i Dytë.
Për të bërë më të qartë se cilët ishin në të vërtetë anëtarët e kësaj dinastie, po paraqes një kronikë të shkurtër për jetën dhe periudhën e sundimit të secilit prej tyre.

1. MEHMET (Muhamed) ALI PASHA

Mehmet Aliu lindi në qytetin Kavallë -tokë shqiptare e cila në atë kohë ishte nën kufijtë e Maqedonisë.
Mehmet Ali Pasha u emëruar mëkëmbës i Egjiptit 17 Maj të 1805 dhe qëndroi në fron deri më 1 Shtator të 1848. Mehmet Aliu vdiq në Aleksandri më 2 Gusht 1849 dhe u varros në Kajro, në xhaminë që ndodhet brenda ne kala dhe që mban emrin e tij.
Kur erdhi fillimisht në Egjipt Mehmet Aliu e gjeti ushtrinë të rënë në pesimizëm, popullin të papërmbajtur dhe vendin të ndarë. Sundimin e vendit e kishin marrë përsipër mbretër të huaj. Ai mendoi se ky vend mund të lulëzonte po të vihej në ekuilibër, prandaj nuk vonoi dhe vendosi sistemin e prosperitetit në këtë vend.
Ai i realizoi qëllimet e tij për të ndërtuar një Egjipt të stabilizuar sa që në pleqëri mund të shprehej me plot të drejtë se, nuk ka vend në botë ku njeriu është më i lirë dhe më i respektuar më shumë se sa në Misir, qoftë ai vendas apo i huaj.
Mehmet Aliu nuk ishte ndonjë njeri i kualifikuar me arsimim të lartë, ai ishte analfabet dhe me shumë vështirësi mësoi shkrim e lexim në të dyzetat. E megjithatë Mehmet Aliu shquhej për aftësinë e tij në planifikimin e një të ardhme më të mirë të vendit që udhëhiqte, si dhe për mprehtësi mendimi për zhvillimin e kulturës egjiptiane. Ai dallohej për largpamësinë e tij, konsulencën me njerëzit që e rrethonin si dhe për cilësi të tjera madhështore të cilat i vuri në praktikë gjatë jetës së tij, si udhëheqës shteti. Ai ecte sipas motivit se zbatimi i të drejtave njerëzore nuk duhet anashkaluar por duhet të jetë parimi themelor i çdo shoqërie njerëzore.
Mehmet Aliu erdhi fillimisht në Egjipt si prijës i ushtrisë turke, në Qershor të vitit 1801, me qëllim që të ndihmojë vendasit në luftën e tyre kundër francezëve. Lufta, e cila u udhëhoq nga komandanti shqiptar, përfundoi me fitoren e vendasve dhe me largimin e Francezëve nga sundimi i Misirit-Egjiptit.
Periudha e luftës nën komandën e Mehmet Ali Pashës shquhet si periudha e fitoreve të shumta. Një tjetër emër që u shqua në atë kohë ishte Husrev Pasha, i cili arriti gradën Bimbash (kryekomandant).
Një arritje tjetër politike e Mehmet Ali Pashës, ishte shuarja e mosmarrëveshjeve ndërmjet mamlukëve dhe turqve, duke shkuar dhe më larg akoma, deri në përfshirjen e tyre në forcat e veta ushtarake. Më vonë me ndërmjetësinë e mamlukëve ai arriti të bëjë përvete Husrev Pashën, duke i hapur kështu rrugën vetes për emërimin e tij mëkëmbës të Egjiptit, post i cili iu ofrua nga drejtuesit e Al-Az'harit, për të cilin pati dhe pëlqimin e Portës së Lartë.
Këto arritje të Mehmed Aliut nuk i shkuan për shtat ish dominuesve të mëparshëm të Egjiptit, anglezëve, të cilët tashmë të penduar për largimin e tyre më 1803 nga Misiri, vendosën të riktheheshin duke u mbështetur në ndihmën e disa individëve me peshë dhe pozitë, të cilët bashkëpunonin me anglezët, por ishin mendjengushtë dhe pa horizont, që për interesat e veta, ishin të gatshëm për çdo tradhti në dëm të popullit dhe të vendit.
Kështu më 1807 anglezët filluan luftën për rikthimin e tyre në Egjipt. Në krye të ushtrisë ishte Admirali Frizer. Ofenziva nuk zgjati shumë. Ajo u zmbraps me dy sulme në Aleksandri dhe Reshidë, dhe në fund Admirali Frizer vendosi të tërhiqej nëpërmjet deti.
Mehmet Aliu e priti me keqardhje të madhe tradhtinë e mamlukëve. Ai i bëri atyre thirrje për pajtim dhe në mars të 1811 i ftoi për darkë në Kalanë e tij në Kajro. Qëllimi i tij i vërtetë nuk ishte pajtimi me mamlukët, por ndëshkimi tyre për tradhtinë e bërë dhe për ti dhënë fund një herë e mirë sundimit të tyre në Egjipt.
Në periudhën që vjen më pas ai u përkushtua përparimit të Egjiptit, duke bërë që kjo kohë të shënohet si periudha e lulëzimit, lirisë dhe pavarësisë.
Mehmet Aliu ëndërronte për themelimin e një perandorie të gjerë. Që në fillim ai e kuptoi se që të ecte përpara Egjipti kishte nevojë për bashkim dhe bëri të gjitha përpjekjet e tij për t'ia arritur këtij qëllimi. Ndërkohë që për zhvillimin e Aleksandrisë, si një nga qytetet më strategjike bregdetare, vendosi të sillte ujë nga krahina Mahmudije, projekt të cilin e zbatoi me sukses.
Mehmet Aliu i zgjeroi kufijtë e tij deri ne Kerdefan dhe Nubeh dhe ne periudhën1821-1823, themeloi Hartumin, kryeqytetin e Sudanit.
Pas zgjerimit të kufijve filloi të mbajë një qëndrim të ashpër ndaj Portës së Lartë në Stamboll dhe filloi të distancohet nga turqit. Në krah të tij qëndronte Gjenerali largpamës dhe inteligjent, i biri Ibrahim Pasha, i cili me shpejtësi të madhe pushtoi Sirinë dhe kodrat e Turusit dhe që përmes Stambollit, depërtoi në Azinë e Vogël.
Por Mehmet Aliu nuk u mjaftua me kaq. Ai vazhdoi të zgjeronte kufijtë duke synuar të depërtonte nëpër Siri, të futej midis dy lumenjve, për të arritur deri në Bagdad, në mënyrë që të hapte rrugët e tregtisë me Indinë.
I gjithë ky triumf dhe epërsi e ushtrisë së Mehmet Aliut nuk i shkoi për shtat Shtetit Osman dhe disa vende Evropiane që kishin interesat e tyre në rajon. Për këtë arsye në Korrik të vitit 1840, u mblodhën në Londër, kundër Mehmet Aliut.
Shteti Osman dhe disa Fuqitë Evropiane, u mblodhën në Londër në korrik të 1840-ës dhe morën disa vendime në dëm të Mehmet Ali Pashës. Ato vendosën që Egjipti të rikthehet në kufijtë e vjetër, të vazhdojë të jetë pjesë e Shtetit Osman duke u detyruar ti paguajë haraç vjetor sulltanit, të mos ketë më shumë se 18.000 ushtarë dhe të mos prodhojë pajisje ushtarake si shpata apo armë të tjera luftarake. Për të paralizuar Mehmet Aliun, në mënyrë që të mos ju kundërvihej, e emëruan atë zëvendës mbret të Egjipt dhe fronin mbretëror do ta trashëgonin meshkujt e familjes së tij.
Në vitin 1848, kur u sëmur Mehmet Aliu, mëkëmbës i Egjiptit u shpall i biri Ibrahim Pasha.

2. IBRAHIM PASHA I BIRI I MEHMET ALI PASHËS

Ibrahim Pasha, djali i madh i Mehmet Ali Pashës, lindi në vitin 1789. Si pasardhës i familjes së Mehmet Pashës dhe komandant me vlera të larta ushtarake, pas sëmundjes së të atit Ibrahim Pasha u emërua nga Porta e Lartë, mëkëmbës i Egjiptit. Periudha e qëndrimit të tij në fron zgjati nga 2 Shtatori 1848 derisa vdiq në moshën 60 vjeçare, më 10 Nëntor 1848. Ndër veprat e tij vlen të përmendet fakti se ai udhëhoqi ushtrinë egjiptiane në Gadishullin Arab dhe mposhti revolucionin e vehabinjëve në vitin 1816, udhëhoqi ushtrinë egjiptiane dhe mposhti kryengritësit grek të cilët kanë kaluar nëpërmjet Turqisë.
Nën udhëheqjen e tij, në vitet 1832-1833, u çliruan Siria dhe Palestina duke iu afruar këtyre të fundit përmes kodrave të Turusit. Si një komandant i zoti dhe me cilësi të larta ushtarake ai fitoi betejën midis egjiptianëve dhe turqve, të zhvilluar në vendin e quajtur Nezibë në vitin 1839. Ibrahim Pasha gëzonte urrejtjen e vendeve evropiane të cilat e akuzonin për rrëzimin e qeverisë, pasi kishte çliruar shumë zona që më parë kishin qenë të okupuara prej tyre.

3. ABBAS HILMIU I PARË I BIRI I AHMED TURSUN PASHËS DJALIT TË MEHMET ALI PASHËS

Menjëherë pas vdekjes së Ibrahim Pashës më 10 Nëntor, mëkëmbës i Egjiptit emërohet Abbas Hilmiu i Parë, i cili qëndroi në fron deri më 13 Korrik 1854.
Abbas Hilmiu i Parë lindi në Xhedë të Arabisë Saudite më 1813. Si nipi i Mehmet Aliut, ai u rrit në oborrin mbretëror në Egjipt. Me ardhjen në front të Ibrahim Pashës ai u emërua pasardhësi i tij. Koha pesë vjeçare e sundimit të Abbas Hilmiut i solli shumë humbje ushtrisë egjiptiane, ndërkohë që shume shkolla dhe institucione u mbyllën. Abas Hilmiu bëri një jetë sallonesh, duke lënë pas dore detyrat shtetëroro- administrative për të cilat duhej të kujdesej. Ai qëndroi në fron deri në Korrik të 1854, kohë kjo kur dhe vdiq në pallatin e tij.

4. MUHAMED SEID PASHA DJALI I MEHMET ALI PASHËS

Me vdekjen e Abas Hilmiut, në fron u emërua Muhammed Seid Pasha, i biri i Mehmet Pashës, i cili meqenëse ishte në një moshë më të vogël se i nipi Abas Hilmi, nuk e gëzoi fronin menjëherë pas të vëllait Ibrahimit. Muhammed Seidi vdiq në Janar të 1863, kohë në të cilën përfundon dhe qeverisja e tij.


5. PRINC ISMAILI I BIRI I IBRAHIM PASHËS DJALIT TË MEHMET ALI PASHËS

Ismaili i biri i Ibrahimit u emërua mëkëmbës i Egjiptit më 19 Janar të 1863 dhe qëndroi në fron deri më 26 Qershor të 1879.
I lindur në vitin 1830, pas vdekjes së xhaxhait të tij Seid Pashës, Ismaili ishte mashkulli më i madh i familjes dhe për pasojë i takonte trashëgimi i fronit mbretëror të Egjipt. Ismaili u mundua të shkonte shtigjeve të gjyshit të tij Mehmet Ali Pashës, duke u përpjekur ta çojë vendin përpara dhe të fitojë pavarësinë e tij nga Shteti Osman. Fillimisht, ai u tregua largpamës dhe u përpoq që të gjitha këto ti arrinte në mirëkuptim dhe marrëveshje me Stambollin. Kjo politikë e ndjekur prej tij bëri që në vitin 1867, të fitonte titullin "Princ i Misirit-Egjiptit", duke fituar njëkohësisht të drejtën që trashëgiminë e fronit mbretëror ta gëzonin pasardhësit e tij.
Gjatë periudhës së sundimit të tij, ai forcoi më tej tregtinë me Sudanin, zgjeroi mbretërinë e Egjiptit në Afrikë si dhe hapi kanalin e Suezit, duke e bërë këtë të fundit një nga portet më të njohur detarë në botë.
Megjithë këto arritje, në periudhën e sundimit të tij, Egjipti u përball me probleme të shumta financiare, duke i lënë kështu mundësi Anglisë dhe Francës të ndërhynin në punët e brendshme të Egjiptit duke u paraqitur si mbrojtëse të tij, për shkak të borxheve të shumta.
Me kohë Princ Ismaili aplikoi një politikë të keqe, aq saqë Sulltan Abdylhamidi i Dytë edhe pse i ndodhur përballë presionit të madh të Anglisë dhe Francës, në Qershor të 1879 e largoi nga froni, duke emëruar të birin Tevfik Pashën, Princ të Egjiptit në vend të tij,.
Princ Ismaili vdiq në Stamboll në vitin 1895, por u varros në Kajro.

6. PRINC MUHAMMED TEVFIKU DJALI I ISMAIL PASHËS DJALIT TË IBRAHIM PASHËS DJALIT TË MEHMET ALI PASHËS

Muhammed Tevfiku, u emërua mëkëmbës i Egjiptit më 26 Qershor të vitit 1879 dhe qëndroi në fron deri me vdekjen e tij në 7 Janar të 1892.
Duke qenë se trashëgoi një Egjipt me borxhe të shumta ai pranoi kontrollin e Francës dhe të Anglisë në financat e Egjiptit. Në periudhën e sundimit të tij në Shkurt të 1881 shpërtheu Revolucioni i parë Arab i cili erdhi menjëherë pas incidentit të ndodhisë të Kasru- Nilit dhe ngjarjes në sheshin Abidinë në Shtator të 1881.
Këto ngjarje çuan në dobësimin e Egjiptit, i cili në 1882, ra nën sundimin e Britanisë së Madhe.

7. PRINC ABBAS HILMIU I DYTË

Princ Abbas Hilmiu i Dytë është i biri i Princ Tevfikut, pasardhësi mashkull i Ismail Pashës, djalit të Ibrahim Pashës, djalit të Mehmet Ali Pashës. Abbas Hilmi Pasha u emërua mëkëmbës i Egjiptit më 8 Janar të vitit 1892 dhe qëndroi në fron derisa u suspendua nga froni më 19 Shtator të vitit 1914. Princ Abbas Hilmiu i Dytë lindi në vitin 1874 dhe ishte fëmija i madh i Princ Tevfikut. Politika që ai ndoqi ishte afrimi me egjiptianët dhe lufta ndaj okupatorit anglez. Për këtë arsye Anglezët, gjatë Luftës së Parë Botërore, duke shfrytëzuar rastin kur ky ndodhej jashtë vendit, i kërkuan që mos të kthehej më në vendin e tij dhe i ofruan mbrojtje zyrtare. Kështu Anglezët e larguan Princ Abbas Hilmiun e Dytë në Shtator të 1914.Abbas Hilmiu i Dytë vdiq më 1944.

8. SULTAN HUSEJN KAMILI

Husejn Kamili djali i Ismail Pashës, djalit të Ibarhim Pashës, djalit të Mehmet Ali Pashës, në 19 Dhjetor të 1914 u emërua mëkëmbës i Egjiptit, si pinjoll i familjes së Mehmet Ali Pashës. Periudha e sundimit të tij zgjati derisa vdiq në 9 Nëntor të 1917.
Husejn Kamili lindi në vitin 1853. Atij i takoi të kryente disa punë të përgjithshme me peshe në jetën e Egjiptit. Fillimisht ai drejtoi Ministrinë e Punëve Publike, më pas Ministrinë e financave dhe Parlamentin. Po në këtë periudhë u ndërtua hekurudha Kairo- Hiluan.
Husejn Kamili është djali i dytë i Princ Ismailit. Anglezët e emëruan atë Sulltan të Egjipt gjë e cila bëri që Egjipti tashmë të ishte sulltanat më vete, i shkëputur nga sulltanati i Turqisë, por mbeti nën kontrollin e Anglisë.
Sulltan Husejn Kamili vdiq në Nëntor të 1917 dhe la pas vetëm një trashëgimtar mashkull, Princin Kemaluddin Husejn, i cili hoqi dorë nga trashëgimia për fronin mbretëror.

9. MBRETI AHMED FUADI I PARË

Fuadi i Parë është i biri i Ismail Pashës, birit të Ibrahim Pashës, djalit të Mehmet Ali Pashës. Ai lindi në vitin 1868 dhe ishte vëllai i vogël i Sulltan Husejn Kamilit. Si trashëgimtar i familjes së Mehmet Ali Pashës, në Nëntor të 1917, emërohet mëkëmbës i Egjiptit dhe qëndron në fron derisa vdes më 28 Prill të vitit 1936. Gjatë periudhës së qëndrimit të tij në fron, Egjipti shkëputet nga pushteti i Shtetit Osman dhe bie nën ndikimin e Anglisë. Ahmed Fuadi i Parë fillimisht emërohet Sulltan me vendim të Anglisë e cila e shpalli trashëgimtar të fronit mbretëror të Egjiptit. Po në periudhën e sundimit të tij u zhvillua Revolucioni Popullor i 1919 nën udhëheqjen e heroit Sead Zagluli. Si rezultat i këtij Revolucioni, në bazë të rregullores së 28 Shkurtit të 1922, anglezët u detyruan të heqin dorë nga mbikëqyrja e Egjipti i cili me këtë rast fiton të drejtën e vetëqeverisjes, por me shumë konteste nga anglezët.
Në vitin 1922 Sulltan Fuadi u vetëshpall mbret i Egjiptit, dhe në të njëjtin vit formuloi kushtetutën e Egjiptit. Në Prill të 1923 Mbreti Fuad krijoi Parlamentin e ri dhe për herë të parë në historinë e Egjiptit u formua Ministria Popullore, i udhëhequr nga Sead Zagluli.


10. MBRETI FARUKU I PARË I BIRI I AHMED FUADIT TE PARE

Faruku i Parë u emërua mëkëmbës dhe mbret i Egjiptit më 28 Prill të vitit 1936, dhe sundoi derisa e detyruan të largohet nga froni në 26 Korrik të viti 1952.
Faruku lindi në vitin 1921 dhe me vdekjen e babait të tij në 1936 trashëgoi fronin mbretëror të Egjiptit. Meqenëse shumë i ri në moshë dhe pa pjekurinë e duhur për të udhëhequr shtetin, ai veproi sipas udhëzimeve të Princit Muhammed Aliu, Aziz Izzet Pashës dhe Sherif Sabri Pashës, deri në momentin kur iu dorëzua plotësisht kushtetuta në 29 Korrik 1937.
Periudha e mbretërimit të Farukut nuk ishte tërësisht e pavarur nga Britania, arsye e cila çoi në fillimin e trazirave popullore dhe të përçarjeve. Më 23 Korrik të 1952 shpërtheu revolucioni popullor i cili kërkoi largimin e Farukut dhe kalimin e fronit tek i biri Ahmed Fuadi i Dytë. Kërkesa e revolucionarëve u bë e mundur në 26 Korrik 1952, në pallatin Kasrut-tinë. Pas kësaj Faruku largohet për në Itali ku dhe vdes më 1965. Trupin e tij e kthyen në Egjipt dhe e varrosën në Xhaminë Rifai.

11. MBRETI AHMED FUADI I DYTË

Ahmed Fuadi i dytë, emërohet mëkëmbës i Egjiptit më 26 Korrik të vitit 1952, qysh kur ishte fëmijë i vogël dhe qëndron në fron deri me shpalljen e Republikës Arabe të Egjiptit më 18 Qershor 1953.
Ahmed Fuadi lindi më 1951 në Kajro. Pas largimit, me forcë nga froni të Mbretit Faruk, meqenëse Mbreti Ahmed Fuadi i dytë ishte foshnje dhe për pasojë i pamundur për të marrë përgjegjësitë e fronit, vendimarja dhe përgjegjësitë e fronit iu lanë në dorë Komisionit të Besës, i cili përbëhej nga Princi Muhammed Abdul Mun'im, Behjuddin Berekat Pasha dhe Kaimakamit Reshad Mehdhan, deri në momentin e shpalljes së Republikës më 18 Qershor 1953.
Revolucionarët u ngritën kundër Mbretit Faruk, duke e kritikuar periudhën e sundimit të tij, por qëllimi kryesor i revolucionit ishte largimi i trashëgimtarit të fronit mbretëror dhe në fund pushimi së funksionuari i këtij froni megjithë rolin e rëndësishëm që kishte.
Në këtë kohë Parlamenti u udhëhoq fillimisht nga Ali Pashë Mahir dhe më pas në 9 Shtator 1952 udhëheqjen e tij e mori Kryekomandanti i ushtrisë revolucionare Muhammed Nexhibi.
Më 18 Qershor të vitit 1953 Mbreti u largua përfundimisht dhe u shpall Republika e Egjiptit. Muhammed Nexhibi u zgjodh Presidenti i parë i Republikës Arabe të Egjiptit. Menjëherë pas tij zgjidhet President hemal Abdul- Naser, më pas Enver Sadat dhe së fundi Presidenti aktual Muhammed Husni Mubarak.
E thënë më pak fjalë kjo ishte pema e familjes së Mehmet Ali Pashës e cila përfaqësoi dhe udhëhoqi Egjiptin, për më shumë se një shekull e gjysmë. Qëndrimi i kësaj familje në fronin e Egjiptit për një periudhë kaq të gjatë, është një tjetër argument që flet qartë se prezenca e shqiptarëve në Egjipt, është e hershme dhe ka lënë gjurmë të thella në histori. Mehmet Ali Pasha e çoi Egjiptin përpara duke bërë që të lulëzojnë të gjitha fushat e zhvillimit shoqëror si arsimi, kultura dhe ushtria. Në periudhën e sundimit të tij Egjipti ishte mjaft i njohur në arenën ndërkombëtare, ku përfaqësohej nga delegacione të shumta si dhe dallohej në zbatimin e një strategjie të lartë ushtarake.
Kur shohim se stërgjyshërit dhe gjyshërit tanë kanë luajtur një rol kaq të madh në historinë e Egjiptit, duke ndërtuar Egjiptin modern që njohim ne sot, na shtohet natyrshëm krenaria. Kjo krenari është përcjellë brez pas brezi, deri tek shqiptarët e diasporës së sotme apo dhe studiues e studentë të ndryshëm, që jetojnë e punojnë sot ne Egjipt, me ballin lart.
Nuk duhet të harrojmë se Mehmet Ali Pashë shqiptari, është themeluesi i vërtetë i Egjiptit bashkëkohor. Periudha e tij është quajtur si periudha më e ndritur në historinë e Egjiptit modern, gjurmët e së cilës hasen akoma dhe sot dhe ligjet e vendosura prej tij aplikohen edhe në ditët tona.

 

 

 

 

15.03.2008.islamgjakova.net