Vërtet mbi këtë çështje deri më sot është folur dhe shkruar bukur shumë. Kohës së fundit kjo është temë aktuale. Shumë autore bashkëkohorë ne veprat e tyre janë duke theksuar vendin, rëndësinë dhe rolin e shkencës në Islam. Shkenca është pjesë përbërëse e Islamit, sipas Islamit shkenca dhe logjika janë plotësisht sovrane në kuadër të fushëveprimit të tyre. Në botën e dukshme fjala e saj dëgjohet, shkenca është e pakufishme në hulumtim, zbulim dhe pushtimin e botes së dukshme dhe begative të saja. Ajo në këtë pikëpamje, në relacion me Islamin ka autorizime të plota dhe të pakufishme. Nëse flasim mbi qëndrimin e Islamit ndaj shkencës dhe progresit material, atëherë duhet thënë se ai qëndrim është i caktuar qartë dhe pa dyshim është definuar mbi shikimin e natyrshëm Islam në botë dhe te njeriu si pjesë e saj duke marrë shembull praktikën e Muhamedit a.s. Në botën e dukshme e cila paraqet një komponentë të ekzistencës së qenies absolute, sepse ekziston bota e padukshme si komponentë e dyte e ekzistencës, sipas Kur'anit asgjë nuk ka filluar rastësisht as nuk fillon, në shume vende theksohet se çdo gjë është krijuar në masë dhe plan, çdo gjë dhe çdo send ne botën e dukshme e ka vendin e vet dhe i shërben qëllimit të caktuar. Në botën e dukshme njeriut i takon vendi i posaçëm dhe roli i veçantë, i është nënshtruar dhe i është vënë në dispozicion gjithçka që ekziston në tokë dhe kozmos, shfrytëzon dhe qeverisë gjithçka në botën e dukshme. Njeriu, që mund ta kryej këtë mision të madh është i pajisur me aftësitë e nevojshme gjegjëse, ai është qenie e logjikshme, i afte për të zbuluar dhe shfrytëzuar begatitë e natyrës. Duke iu falënderuar logjikës, njeriu është në gjendje me anë të shkencës ta njoh natyrën vetëm në këtë mënyre ai mund ta realizoj dominimin e vet mbi natyrën dhe ta zbatoj misionin e mëkëmbësit. Bota e dukshme është argument për njohjen e Zotit, aty ndjen prezencën e Tij, Atributet e të cilit gjithmonë janë aktive, aktiviteti i tyre shprehet përmes proceseve, fenomeneve dhe ndodhive në botë. Është e qartë se pa njohjen e veprës nuk mund të njihet as krijuesi i veprës, sa më thellë që të depërtojmë në fshehtësitë e natyrës në ligjshmërinë e saj aq më tepër na bëhet evidente përsosmëria e cilësive të Zotit dhe më e qartë prezenca e Tij. Do të na bëhet plotësisht e qartë pse fjala e pare e cila i është shpallur Muhamedit a.s ka qenë pikërisht ''Lexo në emër të Zotit tënd'', kjo nuk ka qenë e rastit kjo është në harmoni të plotë me koncepcionin e përgjithshëm Islam, në të cilën shkencës i jepet rëndësi e madhe - me këtë haptas është thënë se njeriu pa dituri nuk mund ta kryej misionin e vet as nuk mund ta arsyetoj ekzistencën e vet. Keqpërdorimi i shkencës është përjashtuar së pari ''me të mësuarit në emrin e Zotit tënd'' dhe se dyti me udhëheqjen e begative të natyrës në emër të Zotit, këto dy dispozita ndalojnë rreptësisht çdo lloj të keqpërdorimit qoftë të ndonjë zbulimi teknik apo ndonjë çështjeje morale. Duke marrë parasysh se kuptimi shkencor mund të zhvillohet drejt vetëm në kushtet e lirisë së plotë të shprehjes, Islami i hapi të gjitha dyert e hulumtimeve shkencore, çdo kërkim do të shpërblehet nga Zoti xh.sh, suksesi shkencor do shpërblehet dyfish; për mund dhe për arritje. Megjithatë, logjika dhe shkenca nuk janë gjithçka, do të ishte gabim nëse nga sqarimi i mëparshëm të konkludojmë se shkencës dhe logjikes në të gjitha i takon fjala përfundimtare, Islami e çmon logjikën po jo si të vetmin faktor, është e vërtetë se logjika në lëmin e begative materiale dhe ekzistencës fizike njerëzore, mund të thuhet që është sovrane, ai me anë të arritjeve teknike prodhon begati materiale dhe me të krijon kushte për veprimtari materiale, ndërsa njeriu nuk shfaqet vetëm në ekzistencën e tij fizike, materiale dhe trupore, ai është diçka më tepër se materia, ai është edhe qenie shpirtërore, në të pos elementit material gjendet edhe ai shpirtëror. Ai element nuk jeton nga materia, ai synon nga diçka më lartë nga vlerat shpirtërorë. Këtyre dy elementeve themelore si pjesë përbërëse esenciale e njeriut i përgjigjen dy cilësi të shpirtit njerëzor; logjika dhe zemra. Ky element Hyjnor në qenien e njeriut sinonimet e të cilit janë shpirti, zemra, ndërgjegjja është burim dhe bartës i të bukurës, dashurisë, fisnikërisë, drejtësisë e i tërë asaj që e quajmë vlerë shpirtërore dhe moralo-etike, ky element është shumë i rëndësishëm, ai është objekt-lëndë e edukimit, arsimimi dhe edukimi janë dy funksione të pandashme të cilat ndër vete plotësohen në formimin e personalitetit të shëndosh njerëzor. Është e nevojshme që me ekspertin të formohet edhe njeriu, me diturinë të kultivohen edhe virtytet. Kur'ani mjaft zëshëm e thekson rëndësinë dhe rolin e këtij elementi shpirtëror, ai synon të vendos baraspeshën në mes të logjikës dhe zemrës; logjikës si burim të vlerave shpirtërore. Begatitë materiale kanë status të mjeteve që duhet të jenë në shërbim të vlerave të përgjithshme njerëzore, ato asnjëherë nuk guxojnë të bëhen qellim i dëfrimeve personale dhe i eksploatimit të tjerëve. Logjika dhe shkenca si produkt i saj, e kanë fushën e vet të veprimit, ajo fushe është rreptësisht e caktuar me natyrën e botes së dukshme, bile as këtu logjika nuk është e gjithëfuqishme, duket se mbetet te njohja sipërfaqësore me rastin e sqarimit dhe përshkrimit të dukurive duke mos hyre në sqarime të thella esenciale. Dimë manifestimin e jashtëm të dukurive, por na mbetet e pa njohur esenca e tyre, dimë se çdo gjë dhe çdo dukuri e ka formulën e vet personale, por nuk dimë përgjigjen në pyetjen se qysh janë formulat dhe si veprojnë ato, ajo vetëm e konstaton gjendjen faktike dhe e jep përshkrimin e asaj gjendje. Shkenca mbetet në kufijtë e botes se dukshme, atje ku materia e humb dukurinë, ku i humb cilësitë e veta sensuale të vërtetuara më parë, në atë moment hapet një teren shumë i pasigurt për shkencën.
Nëse pas dukurisë së botës materiale qëndron një tjetër substancë jomateriale, njohuritë tona vetëm mund ta parandiejnë prezencën e saj, por në esencë nuk do të mund ta kuptojmë. Nuk është e nevojshme as të përmendet se Islami qëndron në atë pikëpamje që pas botes së dukshme ekziston një esencë shpirtërore nga e cila është dal (krijuar) kjo botë. Në esencë-thelb të botës shpirtërorë dhe të fshehtë (gajb), logjika nuk mund të depërtoj, nuk është kjo lëmi e saj, ajo nuk e mohon por nuk mund ta kuptojë, atje ku materia e humb dukshmërinë, çfarëdo pikëpamje qoftë, ndërprehen mundësitë e njohurive tona. Nuk është e drejtë që në bazë të kësaj të konkludohet se përtej atyre kufijve nuk ka ekzistencë, mos njohja ose pamundësia nuk mund të jetë argument për mosekzistim.
Bota e dukshme qëndron pran nesh e paprekur, pa marrë parasysh të arriturat relative të mëdha shkencore shumë pak dimë madje edhe për tokën të cilën jetojmë, shumë gjëra duhet zbuluar në planetin tonë dhe në vetveten. Megjithatë, edhe pse me pak dije, pretendojnë për të mohuar gjithë atë që nuk jemi në gjendje ta kuptojmë. Tepër e guximshme dhe jomodeste! Dukuritë e tilla të cilat si një lloj i diversionit që e përcjellin rregullisht zhvillimin e mendimit njerëzor, nuk guxojnë për t'i dimensionuar tepër dhe dramatizuar. Nëse mendimi shkencore zhvillohet drejt, devijimet duhet të tejkalohen-evitohen.
Nuk duhet të tronditemi me lajmërimin e një numri te caktuar të autorëve të cilët në hulumtimet e tyre shkojnë aq larg sa që mendimit Islam ia mohojnë çdo kontribut në zhvillimin e përgjithshëm të mendimit shkencor njerëzor. Vështirë është të mohohet fakti se Islami në periudhën e dekadencës-stagnimit, e cila e ka përfshi shekujt e fundit, që nuk ka qenë shkak për pohimet dhe konkludimet e përmendura.
Ne flasim dhe argumentojmë atë se shkenca është pjesë përbërëse e Islamit, se si mendimi Islam është progresiv dhe krijues. Botëkuptimi i deformuar dhe i çoroditur për Islamin, në vetëdijen dhe praktikën e gjeneratave nga periudha e dekadencës, të cilën e kanë përjetuar muslimanët, pa dyshim mund të shërbej si bazë për pretendimet e ngjashme. Armiku i Islamit po mundohet ta demantoj me praktikën e tyre, çdo herë duke na bërë pyetje: "Ku është ai islam për të cilin po flitet?" Nëse tanimë ekziston, është dashur para se gjithash të jetë prezent në jetën tuaj? Islami i cili mezi shihet në jetën e disave nuk është i tille ngase prapambeturia e gjithanshme e popujve musliman ende është evidente.

 

 

 

Arianita GASHI

 

 

24.01.2008.islamgjakova.net