Nuk kam parė fé tjetėr sikur kjo, e pranuar nga njė masė e gjėrė e popullatės, kaq racionale dhe pėrplot me stimul shprese dhe guximi. Nuk mund tė shihet rrugė mė e pėrsosur se kjo, dhuron qetėsi nė zemėr, garanton kėnaqėsi shpirtėrore dhe premton shpėrblime tė mėdha nė jetėn pas vdekjes
Njeriu ėshtė njė pjesė e tėrėsisė dhe nuk mund tė pretendon tė bėhet diē mė tepėr se njė grimcė e gjithėsisė sė mrekullueshme e tė pėrsosur. Njeriu nė ēdo rast qėllimin e jetės dhe funksionin e tij mund ta sjell nė vend vetėm nė raportet e tij personale me gjithėsinė dhe me gjallesat tjera. Ky ėshtė raporti mes pjesės dhe tėrėsisė, jetėn e bėn tė vlefshme, e afron afėr pėrsosshmėrisė dhe ndihmon pėr sukses nė lumturinė njerėzore dhe ėndjen shpirtėrore.
Vallė, cili ėshtė roli i fesė nė raportin ndėrmjet gjithėsisė dhe Krijuesit tė saj? Ja mendimet e disave nė lidhje me fenė:
"Feja e njė njeriu sipas tij ėshtė e vėrteta e vetme, njeriu i beson njė ideje nė mėnyrė praktike, kėtė ide praktike e vendos nė zemrėn e tij, i din raportet jetėsore qė ka me gjithėsinė dhe detyrėn e fatin e tij qė ka me tė... ja kjo ėshtė feja".
(Thomas Carlyle: Heroes and Heroworship)
"Feja ėshtė vetėdija e fundit e vėrtetė qė njeriu nxjerr nga vetvetja apo nga qeniet tjera".
(G.K. Chesterton: Come to think of it)
"Feja ėshtė fėmiu vajzė i shpresės dhe frikės, qė injorancės i shpjegon karakterin e gjėrave qė nuk dihen".
(Ambrose Bierce: The Bevil's Dictionary)
"Ēelėsat e njė feje tė vėrtetė janė tė pėrbėra nga respekti ndaj All-llahut, Sunduesit tė gjithėsisė, tė besuarit e lajmeve qė vijnė nga Ai dhe tė angazhuarit pėr tė imituar mrekullinė e Tij tė pafund".
(Edmund Burke: Reflexion on the Revolution in France)
"Tė gjitha fetė janė tė ndėrlidhura me jetesėn dhe jeta fetare ėshtė e pėrbėrė nga tė vepruarit mirė".
(Sevedenberg: Doctrine of Life)
"Ēdo njeri, si do qė tė jetė, posedon pak ndjenjė fetare".
(James Harrington: Oceanna)
Njeriu gjithmonė ballafaqohet me gjėra qė nuk i din dhe nuk mund t'i kupton nė qenien e tij. Duke analizuar nė vetvete arrin deri nė njė besim dhe njė bindje. Dhe ja, vetėdija mė e gjėrė e kėtij besimi dhe bindjeje ėshtė Feja.
E pse unė mendoj se feja mė e pėrsosur ėshtė Islami?
E para dhe kryesorja, ajo neve na njofton pėr gjithėsinė dhe Krijuesin:
"Thuaj: Ai, All-llahu ėshtė Njė!
All-llahu ėshtė Ai qė ēdo krijesė i drejtohet (i mbėshtetet) pėr ēdo nevojė.
As s'ka lindur kė, as nuk ėshtė i lindur.
Dhe Atij askush nuk i ėshtė i barabartė". (Ihlas: 1-4)
"Se kthimi i juaj ėshtė vetėm te All-llahu, Ai ka fuqi pėr ēdo send." (Hud: 4)
Nė ēdo pjesė tė Kur'anit Fisnik shpesh herė rikujtohet Njėshmėria, pandashmėria, pėrhershmėria dhe pafundėsia, fuqia absolute dhe dituria e paskajshme, drejtėsia dhe mėshira e All-llahut. Kėshtu, gjithėsia vjen nė njė gjendje tė realtė dhe kėrkohet nga ne qė tė formojmė relacion joshės mes neve dhe saj.
"Dijeni se All-llahu e ngjall tokėn pas vdekjes sė saj. Ne ua kemi sqaruar argumentet ashtu qė tė kuptoni." (Hadid: 17)
"Thuaj: Mbėshtetem te Zoti i njerėzve." (Nas:1)
Dikush mund tė debatojė pėr njohjen e All-llahut, besimin, dhe se pėr tė jetuar njė jetė tė lumtur nė shoqėri ėshtė i detyruar tė besojė (lajmin Hyjnor) revelatėn. Por njė baba a nuk i orienton dhe qeveris[ fėmijėt e vet? A nuk fut rregulla nė jetėn e familjes sė tij pėr tė bashkėjetuar nė harmoni?
Ja, Islami po shfaq veten se ėshtė feja e vėrtetė dhe se plotėson mangėsitė e feve tė mėparshme, se Kur'ani ėshtė udhėrrėfyesi ynė, racional, i lehtė pėr ta kuptuar dhe i pėrshtatshėm pėr mendjen.
Islami na orienton nė njė drejtim pėr tė formuar relacion joshės nė mes krijesės dhe Krijuesit, sjell nė pah bashkėpunimin nė mes forcave tona fizike dhe shpirtėrore. Ky bashkėpunim, pėr tė qenė ne nė paqe dhe qetėsi me botėn tonė tė brendshme, na aftėson tė bėjmė baraspeshėn e forcave tė brendshme dhe atyre tė jashtme. Kjo ēėshtje ėshtė kushti kryesor pėr tė formuar njė ambient harmonik mes njeriut dhe tjerėve, si dhe ėshtė kusht kryesor i pėrpjekjeve tona pėr ta bėrė atė tė pėrsosur.
Krishterizmi i jep rėndėsi anės shpirtėrore tė jetės dhe e mėson dashurinė, dashuri kjo qė ngarkon njė pėrgjegjėsi shumė tė rėndė mbi supet e ēdo krishteri. Poqese kjo nuk ėshtė nė pajtueshmėri me karakterin e njeriut, ai kėtė e kundėrshton me mendjen dhe botėkuptimin e vet dhe kėshtu njė dashuri e pėrsosur jep fund tė gabuar.
S.T. Coleridge, nė veprėn e tij Aids to reflection thotė:
"Kush fillon tė dojė krishterizmin mė tepėr se tė vėrtetėn, merr rrugėn e dashurisė mė tė madhe ndaj drejtimit dhe kishės sė vet sesa ndaj krishterizmit; kjo ēėshtje, mė nė fund, pėrfundon me dashurinė mė tė madhe ndaj vetes se sa ndaj tjerėve".
Islami na urdhėron qė ta duam All-llahun, Ta respektojmė dhe nderojmė, t'u dorėzohemi rregullave. All-llahu na dha kompetencė dhe guxim pėr tė pėrdorur mendjen, ndjenjat e dashurisė dhe mirėkuptimit. Nė urdhėrat e Kur'anit Fisnik dhe nė mesazhin hyjnor qė u ka ardhur njerėzve askund nuk i ėshtė dhėnė rėndėsi racės, kombit dhe standardeve sociale.
"Thuaj: "O ju njerėz, juve ju erdhi e vėrteta nga Zoti juaj, e kush merr rrugėn e drejtė, ai e ka vetėm pėr veten e vet, ndėrsa kush e merr tė shtrembėrėn, ai e ka humbur veten. Unė nuk jam roje e juaj!" (Junus: 108)
Nuk kam parė fé tjetėr sikur kjo, e pranuar nga njė masė e gjėrė e popullatės, kaq racionale dhe pėrplot me stimul shprese dhe guximi. Nuk mund tė shihet rrugė mė e pėrsosur se kjo, dhuron qetėsi nė zemėr, garanton kėnaqėsi shpirtėrore dhe premton shpėrblime tė mėdha nė jetėn pas vdekjes.
Vepra
islamgjakova.net
