Ajeti i parė i Kur`anit Famėlartė i cili zbriti ishte fjala "Ikre-Lexo", kurse surja e "dijes" e cila i zbriti Muhammedit a.s. ishte sureja "El-Kalem" e cila fillon me fjalėt e tė Madhėrishmit: "Nun, betohem nė pendėn dhe ata qė shkruajnė."
Pas kėsaj qė shkruam menjėherė lind pyetja pse vallė All-llahu xh.sh. nė fillim zbriti "Ikre-Lexo" dhe pse All-llahu xh.sh. u betua nė pendėn dhe nė ata qė shkruajnė?
Pėrgjigja e saktė ėshtė ajo se All-llahu xh.sh. zbriti kėto ajete me tė vetmin qėllim qė tė thirr ummetin nė dituri, lexim, mėsim e vetėdije. Rezultati i kėtyre ajeteve kur`anore me ndihmėn e All-llahut xh.sh. ia ndryshoi pamjen dhe fizionominė ummetit prej injorancės nė besim dhe dituri. Por, kjo u arrit nėpėrmjet rrugės sė vetme Islamit.
E kundėrta ndodhi me tė krishterėt, ato kishin pasuar kulturėn e bollshme antike, por nė mesjetė kisha filloi fushatat e saja kundėr diturisė kur shpalli ligjin e inkuizicionit. Me anė tė kėtij ligji dijetarėt torturoheshin nga ana e kishės, tortura duke pėrfunduar me vrasjen dhe djegien e dijetarėve duke i quajtur heretikė. Si shumica e dijetarėve edhe Xhordano Bruno dhe Nikolla Koperniku kishin pėrjetuar atė torturim duke u hudhur nė zjarr nė sheshin e Romės, vetėmse kishin dhėnė hipotezat e tyre pėr as mė pak dhe as mė shumė sesa njė teori shkence. Pėrderisa pėr Kishėn feja dhe shkenca ishin dy ēėshtje antagoniste, pėr Islamin kėto nuk mund tė qėndronin ndaras. Dijetarėt Islam ishin simbol i civilizimit tė cilėt i pėrkuleshin All-llahut xh.sh. dhe ndjeknin rrugėn e Muhammedit a.s. Si pasojė e kėsaj tolerance dhe mirėkuptimi populli i dikurshėm (arab injorant) u shndėrrua nė popullin mė tė zhvilluar dhe dashamire tė shkencės dhe dijes. Muslimanėt arritėn suksese gjigante nė lėmin e mjekėsisė, astronomisė, matematikės, algjebrės etj. Veprat nė lėmin e mjekėsisė tė dijetarėve musliman si: Ibėn Sina, Ebi Kasimi, Ez-Zehrari dhe Ibėn Ruzhdi, u bėnė baza pėr mėsimin e mjekėsisė nė universitetet e Europės shekuj me radhė. Shkencėn e algjebrės e zbuloi Havarizmi i cili kishte pėr qėllim qė pėrmes kėsaj shkence tė zgjidhen ēėshtjet e trashėgimisė dhe testamenteve. Themelet e metodės eksperimentale i venduan muslimanėt dhe jo Frensis Bekoni. Realiteti se metoda eksperimentale rrjedh nga dijetarėt musliman pranohet edhe nga Xhorxh Sarton dhe Gustav Lebon. Islami bėri ndryshime jo vetėm nė pamjen e jashtme trupore tė njeriut, por edhe nė brendinė e tij duke e shndėrruar nė njė njeri superior karshi njeriut injorant. Islami c`rrėnjosi politeizmin pėrmes metodave dhe mėnyrave tė veta mjaft efikase. Shndėrroi njė njeri i cili i pėrkulet Zotit tė gjithėsisė dhe jo zotrave tė shumtė qė u krijuan nga dora e njeriut.
Muslimanėt e mesjetės e kultivuan fjalėn "Ikre" nė zemrat e tyre, nė jetėn e tyre dhe nė praktikėn e pėrditshme, ndėrsa muslimanėt e sotshėm kėtė fjalė e vėshtrojnė nga aspekti formal i saj duke mos u munduar aspak pėr ta realizuar nė praktikė. Pėrderisa civilizimi islam i mesjetės dituritė qė i trashėgoi nga Greqia, India, Persia e Roma, i shumoi, i kultivoi, pėrmirėsoi dhe krijoi dituri tė reja, civilizimi i sotėm islam ėshtė duke bėrė njė pauzė maratonike. Kėtė mosvetėdije tė muslimanėve e kultivuan vendet europiane tė cilat e bartėn civilizimin islam duke e shkrirė nė civilizim tė tyre dhe arritėn qė tė ndėrtojnė vendet e tyre si vende mė tė industrializuara nė botė. Sot muslimanėt nuk e respektojnė fjalėn e All-llahut xh.sh.: "Lexo nė emėr tė Atij qė tė krijoi", por lexojnė literaturė tė djallėzuar tė historisė sė njerėzimit , ato lexojnė mendimet dhe teoritė e njerėzve tė shthurur si : Ēarls Darvin, Enver Hoxha, Karl Marks, Zigmund Frojd, Ibrahim Rugova, Petar Bogdani etj.
Duke filluar prej mėsimit fillor e deri te ai i universitetit bazė e mėsimeve islame ėshtė pikėrisht kjo literaturė e shthurur. Udhėheqėsit tanė aspak nuk mendojnė se ēka i servohet kėtij tė riu i cili ėshtė i etur pėr dituri tė reja.
Shpresa vdes e fundit , prandaj zgjohuni musliman nga gjumi nėse doni tė arrini pėrparim dhe kėnaqėsi nė botėn e Pėrtejme.
Zejni MAZLLAMI ( student i historisė)
13.12.2007.islamgjakova.net
