Tė gjithė e dimė se nuk ėshtė mire ta kalojmė kohėn kot. Duhet ta kemi tė qartė se koha e cila shpenzohet nė gjėra tė pa dobishme na bėnė dembelė dhe jo produktiv. Sido qė tė jetė, shumica prej nesh nuk arrijmė t'i shohim konsekuencat afatgjate dhe pasojat e humbjes sė kohės, si nė kėtė botė tė pėrkohshme dhe nė botėn tjetėr pėrhershme.
Nė rreshtat vijues do t'i pėrmendim thėniet e urta dhe qėndrimet e dijetarėve Islam, tė cilat do tė na ndihmojnė qė ta vlerėsojmė mė shumė kohėn tonė.
1. Koha nuk ka mundėsi tė kthehet prapa!
Kur tė kaloj njė pjesė e vogėl e kohės, ajo kurrė nuk mund tė kthehet e as tė kompensohet. Imam Iben Xhevziu r.a. ka thėnė: "Frymėmarrja e njeriut ėshtė hap i tij drejtė vdekjes" Imam Shafiu r.a. kishte dėshirė tė thoshte: "Koha ėshtė sikur shpata! Ngadhėnjeje me urtėsi, para se tė pres". Dijetari me kėtė ka dashur tė thotė se nėse nuk e shfrytėzon kohėn me urtėsi, koha do t'i ikė dhe do tė ballafaqohet me probleme tė mėdha.
2. Kutit janė tė mbyllura!
Mėsuesit tė shumtėn e rasteve kohėn e radhisin me kutit: ēdo orė ėshtė sikur kutia, e cila mbyllet dhe vendoset nė raft. Nė Ditėn e Gjykimit, kėto kuti (24 kuti nė ditė), do tė hapen dhe do tė na shpaloset pėrmbajtja e tyre. Nėse ēdo orė e jetės ėshtė e pėrmbushur me punė tė mira, ne do tė jemi prej tė lumturve. Por, nėse, kėto kuti janė tė mbushura me mėkate, do tė jemi tė pikėlluar, pasi tė na shpaloset pėrmbajtja e kėtyre kutive nė ditėn e Gjykimit. Pasi qė kutit tė mbyllen nė pėrfundim tė ditės, i vetmi All-llahu xh.sh. i cili i posedon ēelėsat do t'i hapė ato nė ditėn e Gjykimit.
3. Gjėja mė e vlefshme qė posedon njeriu ėshtė vet jeta!
Njė dijetar i njohur Islam, gjithnj ė i pėrkujtonte nxėnėsit e tij: "Koha nuk ėshtė vetėm para. Ajo ėshtė shumė mė e ēmuar se ari, se diamanti dhe xhevahiri. Koha ėshtė vet jeta". Hasan el-Basriu ka thėnė: "O biri Ademit! Ti nuk je asgjė tjetėr vetėm se njė grumbull ditėsh. Me kalimin e njė dite, kalon edhe njė pjesė e jotja". A mund t'ia lejojmė vetvetes qė njė pjesė e trupit dhe shpirtit tonė, ta humbim dhe ta hedhim nė xhehenem duke e kaluar kohėn nė punėt kota dhe tė ndaluara me Islam.
4. Ne jemi pėrgjegjės pėr rinin dhe jetėn!
Tė gjithė do tė merremi nė pyetje nė Ditėn e Gjykimit, pėr rinin tonė dhe jetėn tonė - si e kemi kaluar kohėn? Muhammedi s.a.v.s. na tėrheq vėrejtjen: "Nė Ditėn e Gjykimit kėmbėt e njeriut nuk do tė mund tė lėvizin para se t'ju pėrgjigjet kėtyre pyetjeve:
-si e ka kaluar jetėn e tij?
-ku e ka harxhuar rinin?
-si e ka fituar dhe ku e ka harxhuar pasurinė?
-si e ka fituar diturinė dhe a ka vepruar sipas saj? (Bezzari dhe Taberani u)
5. Mė mirė ėshtė tė jemi koprrac nė raport me kohėn!
Hasan el Basriu r.a. ka thenė: "Kam jetuar me sahabet, tė cilėt kanė qenė mė koprracė nė raport me kohėn, se sa ju qė jeni me pasurinė e tuaj".
6.Papunėsia: ėshtė shenja e pakėnaqėsisė sė All-llahut xh.sh. me njeriun!
Njė dijetarė Islam ka thėnė: "Njėra prej shenjave qė All-llahu xh.sh. nuk e do njė njeri dhe qė nu ėshtė i kėnaqur me tė, ėshtė qė ajo ose ai e kalojnė kohėn kot sė koti". All-llahu xh.sh., lejon qė personi i cili nuk vepron sipas urdhrave tė All-llahut xh.sh. qė ai ose ajo tė merret me punė tė kota, tė pa dobishme dhe shumė tė dėmshme.
7. Mosrespektimi i kohės!
Muslimanėt e devotshėm tė cilėt kanė jetuar para nesh, e kanė llogaritur mosrespektim tė kohės, nėse i ka kaluar dita pa bėrė dobi bashkėsisė, shoqėrisė dhe vetvetes. Njė dijetar ka thėnė: "Nuk ka pakėnaqėsi mė tė madhe pėr mua se dita e kaluar nė tė cilėn nuk kamė bėrė ndonjė punė tė mire".
8. Moskujdesi dhe dembelia janė tė rrezikshme!
Ne nuk jemi tė sigurt a do tė jemi nesėr gjallė, a do tė bėjmė ndonjė vepėr tė mirė. Por, edhe nėse do tė jemi gjallė, a mund tė jemi tė sigurt se do tė bėjmė ndonjė vepėr tė mire? Pse ta lėmė punėn e mirė nė mėshirėn e kohės? Nėse sot jemi tė pakujdesshėm dhe dembelė, ē'ėshtė ajo qė do tė na motivojė nesėr qė tė bėjmė diēka tė mire dhe produktive.
9. Humbja e kohės ėshtė mosfalėnderim ndaj tė mirave tė All-llahut xh.sh.!
Koha e lirė ėshtė dhunti e All-llahut xh.sh., tė cilėn shumica prej nesh nuk e vlerėsojmė. Lidhur me kėtė Muhammedi s.a.v.s. na tėrheq vėrejtjen: "Dy dhunti tė cilat njerėzit i keqpėrdorin janė: shėndeti i mirė dhe koha e lire.
10. Humbja ne kohės ėshtė edhe humbja e qetėsisė - rehatllėkut!
Disa nga dijetarėt e shquar Islam kanė thėnė: "Njerėzit tė cilėt e kalojnė kohėn nė punė jo produktive dhe merren me punė tė kota, shumė lehtė do ta humbin qetėsinė dhe butėsinė nga zemrat e tyre". Njerėzit tė cilėt e humbin kohėn, shumė lehtė do t'iu imponohen obligimeve dhe detyrave, nė kryerjen e tė cilave, gjithmonė vonohen, ashtu qė rrallė here do tė kenė kohė pėr t'u marr me familjen e tyre, me pėrmendjen e All-llahut, tė kėrkojnė rehatinė dhe qetėsinė nė jetė.
11. Tė pėrgatitemi pėr ditėn e nesėrme!
Ta pėrkujtojmė njė hadith tė Mahammedit s.a.v.s. tė cilin muslimanėt e kanė moto tė jetės sė tyre: "Puno pėr kėtė botė sikur ke pėr tė jetuar gjithmonė nė tė, kurse puno pėr botėn tjetėr sikur do tė vdesėsh nesėr".
12. Kontributi - produktiviteti nuk duhet tė vdes bashkė me neve!
Asnjėherė nuk guxojmė tė lėshojmė rastin pėr tė bėrė vepra tė mira, po edhe nėse bota ėshtė duke u shkatėrruar. Prej nesh gjithmonė kėrkohet qė tė jemi produktiv dhe optimistė, qoftė edhe nė kohė tė krizave dhe tė kaosit. Lidhur me kėtė ja se ēka na ka porositur Muhammedi s.a.v.s.: "Nėse dikush prej jush ka marr nė dorė pėr tė mbjell njė fidan dhe nė atė moment e vėren se ėshtė duke u bėrė kiameti, le ta mbjellė fidanin para se tė bėhet kiameti".
13. Arritja e kėnaqėsisė sė All-llahut xh.sh.!
Koha ėshtė emanet prej All-llashut xh.sh. dhe obligimi i yni ėshtė qė ta shfrytėzojmė nė atė mėnyrė qė All-llahu tė jetė i kėnaqur. Tė gjithė e dimė dhe e kemi provuar, gjegjėsisht na ka ndodhur, kur ndonjė rast nuk ia kemi kryer emanetin babės, nėnės, mėsuesit, drejtorit, etj. sa jemi turpėruar tė takohemi me tė. E si do tė takohemi me All-llahun xh.sh. nėse nuk e kemi pėrmbushur emanetet e Tij?
14. Tė jesh produktiv ėshtė sunnet i Muhammedit s.a.v.s.!
Muhammedi s.a.v.s. ka qenė shembull pėr tė gjithė. Ai ka thėnė: "Pėr ēdo ditė besimtari ėshtė i obliguar qė tė jep sadaka pėr ēdo asht tė gjymtyrėve tė tij. Sadaka ėshtė pajtimi i dy vėllezėrve, sadaka ėshtė t'i ndihmosh dikujt ta ngrit barrėn nė shpinė, a ēdo hap kah namazi ėshtė sadaka dhe ēdo largim i pengesave nga rruga ėshtė sadaka.
15. Muhammedi s.a.v.s. e ka programuar kohėn!
Muhammedi s.a.v.s. zakonisht e ka ndarė kohėn nė kėtė mėnyrė:
-njė pjesė tė kohės e ka nda pėr familjen e tij,
-njė pjesė pėr ibadet,
-pjesėn e tretė pėr aktivitete individuale dhe shoqėrore (tė shumtėn e kohės e kalonte duke i zgjidhur problemet nė mes njerėzve, duke i edukuar e ngritur bashkėsinė e tij).
Nga boshnjakishtja:
Esat Rexha
05.03.2008.islamgjakova.net
