Një vërejtje gjatë Umres në Medinë, në vitin 1997, do të shënonte fillimin e një angazhimi rreth një dekadë të gjatë për inxhinierin turk Ahmad Tekin Topuzdag: përmirësimin e sistemit të zërimit në Xhaminë e Pejgamberit a.s. dhe më pas në Xhaminë e Madhe në Mekë.

Në vitin 1997, Ahmad Tekin Topuzdag shkoi në Medinë për të kryer Umren. Ai nuk kishte shkuar atje për një projekt profesional dhe as nuk e imagjinonte se ajo vizitë do të linte gjurmë në gjithë karrierën e tij.
Por, kur hyri në Xhaminë e Pejgamberit a.s., një gjë i tërhoqi vëmendjen: zëri.
Si inxhinier audio, Topuzdag vuri re se ezani, recitimi i Kuranit dhe zëri i imamëve nuk dëgjoheshin me qartësinë që ai priste nga një vend i tillë. Jehona ishte e fortë, disa tinguj humbnin dhe herë pas here shfaqeshin probleme me kthimin e zërit.
Në fillim mendoi se mund të bëhej fjalë për një defekt të përkohshëm. Por, gjatë vizitave të mëvonshme, problemi ishte ende aty.
Atëherë nisi të kërkonte përgjigje.
A mund të bëhej më mirë?
Gjatë një bisede me një prej punonjësve të Haremit, Topuzdag pyeti për problemin.
Përgjigjja që mori ishte se problemi konsiderohej praktikisht i pamundur për t'u zgjidhur. Ekspertë nga vende të ndryshme ishin konsultuar më parë dhe kishin arritur në përfundimin se madhësia dhe arkitektura e hapësirës krijonin reflektime të tilla të zërit, saqë ndërhyrja dukej jashtëzakonisht e vështirë.
Por Topuzdag nuk u bind.
Ai u takua me drejtuesit dhe inxhinierët e xhamisë dhe kërkoi mundësinë për të testuar një prej pjesëve të sistemit. Rezultati ishte inkurajues.
Përmirësimi i zërit ishte aq i dukshëm, sa një vizitë e kryer për adhurim u shndërrua në fillimin e një angazhimi profesional që do të zgjaste për vite.
Puna në Xhaminë e Pejgamberit a.s. nuk ishte një projekt i zakonshëm audio.
Bëhej fjalë për një hapësirë të jashtëzakonshme, ku çdo ditë besimtarët dëgjojnë ezanin, recitimin e Kuranit, hutben dhe namazin. Përmasat e mëdha të kompleksit, kupolat, kolonat dhe sipërfaqet që reflektonin zërin krijonin një sfidë të veçantë: zëri duhej të përhapej në një hapësirë të gjerë, por pa humbur qartësinë.
Qëllimi nuk ishte thjesht që zëri të ishte më i lartë.
Duhej që fjalët e imamit të dëgjoheshin dhe të kuptoheshin, pavarësisht se ku ndodhej besimtari.
Topuzdag nisi të punonte në pjesë të ndryshme të kompleksit dhe ta përshtaste sistemin sipas karakteristikave të secilës hapësirë. Një pjesë e rëndësishme e punës ishte edhe përshtatja e zërit sipas imamëve dhe myezinëve. Ata nuk kishin të njëjtin timbër, të njëjtin regjistër apo të njëjtën mënyrë të recitimit, ndaj sistemi duhej të përshtatej me secilin prej tyre.
Me kalimin e kohës, u përmirësuan mikrofonat, altoparlantët dhe pjesë të tjera të sistemit, ndërsa hapësirat e kompleksit u trajtuan veçmas, në mënyrë që zëri të përcillej sa më qartë në secilën prej tyre.
Në disa raste u deshën ndërhyrje të mëdha. Në raste të tjera, një ndryshim i vogël në një komponent të sistemit mund të sillte një përmirësim të ndjeshëm.
Përmasat e Xhamisë së Pejgamberit a.s. e bënin punën veçanërisht të vështirë. Zëri mund të përhapej në drejtime të ndryshme dhe të kthehej përsëri në hapësirë, duke krijuar jehonë dhe duke e bërë më të vështirë kuptueshmërinë.
Për Topuzdagun, sfida ishte të gjente ekuilibrin: zëri duhej të arrinte larg, por pa humbur natyrshmërinë dhe qartësinë.
Ai e trajtoi kompleksin jo si një hapësirë të vetme, por si një tërësi zonash me karakteristika të ndryshme. Kjo qasje i mundësoi ekipit ta përshtaste sistemin sipas secilës pjesë të xhamisë dhe të krijonte një shpërndarje më të njëtrajtshme të zërit.
Por, për Topuzdagun, puna nuk ishte vetëm çështje pajisjesh.
Ai e shihte zërin e një xhamie ndryshe nga zëri i një salle koncertesh apo një konference.
Në një xhami, qëllimi kryesor është që fjala të arrijë te besimtari me qartësi dhe dinjitet.
Përvoja e tij në Turqi dhe njohja me xhamitë historike të Stambollit ndikuan në mënyrën se si ai e konceptonte marrëdhënien mes zërit dhe hapësirës. Ai besonte se një sistem audio për një xhami duhet të marrë parasysh edhe natyrën e veçantë të recitimit të Kuranit dhe të ezanit.
Prandaj, puna nuk ishte thjesht të hiqej jehona apo të rritej volumi. Ishte një përpjekje për të krijuar një zë që t'i përshtatej vetë hapësirës së adhurimit.
Puna e Topuzdagut nuk mbeti vetëm në Xhaminë e Pejgamberit a.s.
Me kalimin e viteve, ai u përfshi edhe në sistemet audio të Xhamisë së Madhe në Mekë. Kështu, ajo që kishte nisur gjatë një Umreje në vitin 1997 u shndërrua në një angazhim profesional që përfshiu dy prej vendeve më të shenjta të Islamit.
Pas rreth dhjetë vitesh punë në Mekë dhe Medinë, Topuzdag u kthye në Turqi, por përvoja e fituar në Xhamitë e Shenjta do ta shoqëronte përgjatë gjithë karrierës së tij.
Ai gjithashtu trajnoi inxhinierë dhe teknikë sauditë duke përcjellë njohuritë e fituara gjatë viteve të punës në këto hapësira.
Puna e nisur në vitin 1997 vazhdoi të kishte jehonë edhe në vitet e mëvonshme.
Në vitin 2013, Topuzdag u përfshi në një tjetër projekt për përmirësimin e sistemit audio në Xhaminë e Pejgamberit a.s., këtë herë edhe në hapësirat e jashtme të kompleksit. Ndryshimet në arkitekturën dhe strukturat e sheshit kishin ndikuar në mënyrën se si përhapej zëri, duke kërkuar përshtatje të reja të sistemit.
Kjo tregonte se puna me zërin e një hapësire kaq të madhe nuk përfundon me një instalim të vetëm. Sa herë ndryshon hapësira, duhet të rishikohet edhe mënyra se si zëri përhapet në të.
Historia e Ahmad Tekin Topuzdagut nuk është vetëm historia e një inxhinieri dhe e një sistemi audio.
Është historia e një njeriu që, gjatë një vizite shpirtërore, vuri re diçka që mund të kalonte pa u vënë re nga të tjerët.
Ai bëri një pyetje të thjeshtë:
A mund të bëhet më mirë?
Nga ajo pyetje nisi një punë që do të zgjaste rreth një dekadë.
Në një vend ku besimtarët vijnë për të dëgjuar ezanin, Kuranin dhe ligjëratat e imamëve, si dhe për të falur namazin, qartësia e zërit nuk është thjesht çështje teknike.
Është një mënyrë për t'i shërbyer më mirë një prej përvojave më të rëndësishme shpirtërore të miliona besimtarëve.
Dhe ajo që nisi në vitin 1997 me një Umre, përfundoi duke u shndërruar në fushën e specializimit të një inxhinieri në një prej degëve më të veçanta të inxhinierisë audio: zërimin e vendeve të shenjta.